ABD/İsrail-İran çatışmasının petrol fiyatlarında oluşturduğu yükseliş, dünyanın en büyük 9 petrol şirketinin yılın ilk yarısındaki toplam karını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 56,9 artırarak 152,8 milyar dolara taşırken, aynı fiyat artışının akaryakıt maliyetlerine yansıması ABD Başkanı Donald Trump yönetimi üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor.

ABD/İsrail-İran çatışmasının petrol fiyatlarında oluşturduğu yükseliş, dünyanın en büyük 9 petrol şirketinin yılın ilk yarısındaki toplam karını geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 56,9 artırarak 152,8 milyar dolara taşırken, aynı fiyat artışının akaryakıt maliyetlerine yansıması ABD Başkanı Donald Trump yönetimi üzerindeki siyasi baskıyı artırıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş enerji üreticilerinin gelirlerini artırırken, aynı fiyat hareketinin akaryakıt maliyetlerini yükseltmesi ABD yönetimi açısından ekonomik ve siyasi bir ikilem oluşturuyor. Enerji şirketlerinin yüksek kar açıklaması, petrol arzını ve fiyatları düşürme çağrıları yapan Trump'ın şirketlere yönelik eleştirilerini artırırken, yükselen akaryakıt fiyatları da enflasyon baskısını güçlendiriyor.

ABD'li ExxonMobil, Chevron ve ConocoPhillips, İngiliz Shell ve bp, Fransız TotalEnergies, İtalyan Eni, Norveçli Equinor ve Suudi Arabistan'ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco'nun yılın ilk yarındaki toplam karı, geçen yılın aynı dönemine göre 55,4 milyar dolar artarak 152,8 milyar dolara ulaştı.

Böylece söz konusu şirketlerin geçen yılın aynı döneminde 97,4 milyar dolar olan toplam karı yüzde 56,9 arttı. Yılın ilk yarısında en yüksek karı Saudi Aramco elde etti. Şirketin ilk 6 aydaki karı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33,9 artarak 48,7 milyar dolardan 65,2 milyar dolara yükseldi.

Ocak-Haziran döneminde ExxonMobil'in karı yüzde 26,3 artışla 14,8 milyar dolardan 18,7 milyar dolara, Shell'in yüzde 96,4 artışla 8,4 milyar dolardan 16,5 milyar dolara ve Chevron'un yüzde 138,3 artışla 6 milyar dolardan 14,3 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde TotalEnergies'in karı yüzde 72,3 artarak 6,5 milyar dolardan 11,2 milyar dolara, bp'nin yüzde 234,8 artarak 2,3 milyar dolardan 7,7 milyar dolara, Equinor'un yüzde 102,6 artarak 3,9 milyar dolardan 7,9 milyar dolara yükseldi.

ConocoPhillips'in ilk yarı karı yüzde 27,1 artışla 4,8 milyar dolardan 6,1 milyar dolara, Eni'nin karı ise yüzde 155 artışla 2 milyar dolardan 5,1 milyar dolara çıktı. Orta Doğu'daki çatışmanın enerji fiyatları üzerindeki etkilerinin daha belirgin hissedildiği ikinci çeyrekte, ABD'li petrol devleri ExxonMobil, Chevron ve ConocoPhillips'in toplam karı geçen yılın aynı dönemindeki 11,6 milyar dolardan yüzde 163 artışla 30,5 milyar dolara yükseldi.

Chevron'un ikinci çeyrek karı 2,5 milyar dolardan 12,1 milyar dolara çıkarak yaklaşık beş katına ulaşırken, ExxonMobil'in karı yüzde 104,2 artışla 7,1 milyar dolardan 14,5 milyar dolara yükseldi. ConocoPhillips'in karı ise yüzde 95 artarak 2 milyar dolardan 3,9 milyar dolara çıktı.

ABD'li şirketlerin ardından diğer küresel petrol şirketlerinde de güçlü kar artışları görüldü. Saudi Aramco'nun ikinci çeyrek karı yüzde 44 artarak 22,7 milyar dolardan 32,7 milyar dolara yükselirken, Shell'in karı yüzde 200 artışla 3,6 milyar dolardan 10,8 milyar dolara çıktı.

TotalEnergies'in karı yüzde 100 artışla 2,7 milyar dolardan 5,4 milyar dolara, Equinor'un karı yüzde 269,2 artışla 1,3 milyar dolardan 4,8 milyar dolara, bp'nin yüzde 143,7 artışla 1,6 milyar dolardan 3,9 milyar dolara yükseldi. Eni'nin karı ise yüzde 511,1 artarak 626,6 milyon dolardan 3,8 milyar dolara ulaştı.

Böylece söz konusu 9 şirketin toplam ikinci çeyrek karı, geçen yılın aynı dönemindeki 44,1 milyar dolardan yüzde 108,6 artışla 92 milyar dolara çıktı. Savaşın etkisiyle yükselen ham petrol fiyatları ABD'li petrol şirketlerinin güçlü kar açıklamasına katkı sağlarken, artışın pompa fiyatlarına yansımasıyla yükselen benzin fiyatları ABD'li tüketicilerin bütçesi üzerindeki baskıyı artırıyor.

Kasımda yapılacak ara seçimler öncesinde Washington yönetiminin enflasyonla mücadele ve düşük akaryakıt fiyatları hedefleriyle çelişen bu tablo, Trump'ın güçlü kar açıklayan petrol şirketlerine yönelik eleştirilerini artırmasına yol açıyor.

Trump, ikinci çeyrekte yüksek kar açıklayan ExxonMobil ve Chevron'un arz sıkışıklığı nedeniyle "çok fazla para kazandığını" belirterek, şirketlerin elde ettiği kazancın bir bölümünü daha düşük akaryakıt fiyatları yoluyla tüketicilere yansıtması gerektiğini söyledi.

ABD yönetimi daha önce de petrol fiyatlarındaki gerilemenin pompa fiyatlarına yeterince yansımadığı gerekçesiyle Adalet Bakanlığına inceleme talimatı vermişti. Trump ve üst düzey yönetim yetkilileri ayrıca savaşın ardından yükselen akaryakıt fiyatlarının siyasi ve ekonomik etkilerini değerlendirmek üzere Beyaz Saray'da enerji şirketlerinin yöneticileriyle bir araya gelmişti.

Veri analitiği şirketi Kpler'de ekonomist Reid I'Anson, ABD yönetimi üzerindeki baskının arttığına işaret ederek, "Trump'ın üzerindeki baskı kesinlikle artıyor. Benzin ve motorin fiyatları ekonomiyi sarsacak seviyelerde olmasa da tüketiciler, savaş öncesi döneme kıyasla yaşanan hızlı fiyat artışından memnun değil." dedi.

I'Anson, yüksek enerji fiyatlarının yük taşımacılığı ve hava yolu ulaşımı gibi sektörler üzerinden ekonomideki enflasyonist baskıları artırdığına ilişkin endişelerin de bulunduğunu belirterek, "Enerji fiyatlarındaki yükseliş ABD ekonomisine önemli ölçüde enflasyon baskısı ekledi ve bu durum ABD Merkez Bankasını (Fed) zor bir konumda bırakıyor." diye konuştu. Rabobank Kıdemli Enerji Stratejisti Florence Schmit de petrol ve doğal gaz şirketlerinin yılın ilk yarısında yükselen enerji fiyatlarından önemli ölçüde faydalandığını, ABD yönetiminin ise artan enerji maliyetlerini sınırlamaya çalıştığını ifade etti.

Schmit, "ABD yönetimi, artan enerji maliyetleri nedeniyle iç politikada giderek artan baskıyla karşı karşıya ve fiyat artışlarını sınırlamaya çalışıyor. Başkan Trump, en azından söylem düzeyinde, enerji fiyatlarını düşürmeye sürekli vurgu yapıyor. Ara seçimler yaklaşırken bu söylem daha da güçlenmiş durumda. Ancak enerji maliyetleri devlet tarafından sübvanse edilmediği sürece, toptan enerji maliyetleri yükselirken enerji şirketlerinin tüketicilere daha düşük fiyat uygulamayı sürdürmesi pek olası görünmüyor." değerlendirmesinde bulundu.

Schmit, "ABD yönetimi, artan enerji maliyetleri nedeniyle iç politikada giderek artan baskıyla karşı karşıya ve fiyat artışlarını sınırlamaya çalışıyor. Başkan Trump, en azından söylem düzeyinde, enerji fiyatlarını düşürmeye sürekli vurgu yapıyor. Ara seçimler yaklaşırken bu söylem daha da güçlenmiş durumda. Ancak enerji maliyetleri devlet tarafından sübvanse edilmediği sürece, toptan enerji maliyetleri yükselirken enerji şirketlerinin tüketicilere daha düşük fiyat uygulamayı sürdürmesi pek olası görünmüyor." değerlendirmesinde bulundu.