Binlerce yıllık geçmişiyle sofraların vazgeçilmez meyvelerinden biri olan kayısı, bugün Türkiye’nin tarımda öne çıkan ürünleri arasında yer alıyor. Tarihi kaynaklara göre ana vatanı Türkistan, Orta Asya ve Batı Çin’i kapsayan geniş bir bölge olan kayısının Anadolu’ya uzanan hikâyesi ise yüzyıllar öncesine dayanıyor. Özellikle Malatya ve çevresinde yetiştirilen kayısı, Türkiye’yi dünya üretiminde önemli bir konuma taşırken kuru kayısıda da dikkat çekici bir başarıya imza atıyor.

Tarihi kaynaklara göre Türkistan, Orta Asya ve Batı Çin'i içerisine alan çok geniş bir bölgenin kayısının ana vatanı olduğu sanılmaktadır. Günümüzden 5000 yıl gibi çok uzun bir zaman önce kayısı bu bölgede bilinmekte ve tarımı yapılmaktaydı. Büyük İskender'in seferleri sırasında kayısı M.Ö. IV. yy.'da Anadolu'ya getirilmiş yetişmesi için uygun iklim ve toprakları Anadolu'da bulunduğundan Anadolu kayısının ikinci vatanı olmuştur. M.Ö. I. yy.'da Roma ve Pers savaşları sırasında Ermeni tüccarlar tarafından önce İtalya'ya sonra da Yunanistan'a götürülmüştür. İtalya ve Yunanistan'dan diğer Avrupa ülkelerine geçişi uzun yıllar almış 13. yy.'da İspanya ve İngiltere, 17. yy.'da da Fransa ve Amerika'ya da götürülmüştür.

Kayısı, coğrafik olarak dünyanın hemen hemen her yerine dağılmış olsa da daha çok Akdeniz'e yakın olan ülkelerde Avrupa, Orta Asya, Amerika ve Afrika kıtalarına yayılmış ve burada yetişme alanları bulmuştur. Dünya yaş kayısı üretiminde Türkiye birinci sıradadır.

Türkiye'yi İspanya, İtalya, birleşik devletler topluluğu, İran Fransa, Yunanistan ve ABD izlemektedir. Bu birinci grup ülkelerin yaş kayısı üretimleri 100 bin tonun üzerindedir. Birinci gruba Fas, Pakistan, Suriye, Çin, Güney Afrika, Macaristan, eski Yugoslavya, Romanya, Avustralya, takip etmektedir. Dünya yaş kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 10-15'inin yapıldığı Türkiye'de 6 kayısı bölgesi bulunmaktadır. Malatya ve çevre illerin dışındaki bölgelerin üretimleri sofralık tüketime yöneliktir. Birinci bölgedeki kayısıların çoğunluğu kurutulmakta ve bu bölge dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 85-90'ını karşılamaktadır.

Kuru ve yaş olarak satışa sunulan kayısı vitamin, mineral, lif, protein ve potasyum gibi besin değerleri açısından oldukça zengindir. Dolayısıyla uzmanlara kilo vermek isteyen kişiler tarafından kayısı zayıflatır mı veya 1 kayısı kaç kalori gibi birtakım sorular yöneltilir. 100 gramlık kayısıda yaklaşık 48 kcal enerji, 9 gramlık da kayısı şeker oranı bulunur. 1 adet orta boy yani 30 gramlık kayısı ise 14.4 kalori miktarı içerir. Kilonuzu korumak ve dengede tutmak için doktor önerisini alarak rahatlıkla kayısı tüketebilirsiniz. Diyet yaparken kayısı tükettiğinizde; kilo kontrolü sağlar. Uzun süre tokluk hissi oluşturur ve gün içinde tüketilen yemeklerin daha az alınmasına yardım eder. Ödem atma konusunda çok başarılıdır. Bağırsakları rahatlatır. Spor öncesinde, yağ yakımı için enerji kaynağıdır. Kilo verirken kan değerlerinin düşmesine engel olur. KAYISILI PAMUK KEK MALZEMELER 3 yumurta 1 su bardağı şeker 1 su bardağı yoğurt Yarım su bardağı sıvı yağ 1 paket vanilya 1 paket kabartma tozu 2 su bardağı un 2 adet küp doğranmış kayısı ÜZERİNE; 2 adet ince dilimlenmiş kayısı 1 yemek kaşığı şeker 1 tatlı kaşığı tarçın YAPILIŞI: Pamuk gibi ağızda eriyen bir kek tarifim var bugün. Çayları demleyin kek yapıyoruz. Yumurtaları şekerle köpürene kadar çırpalım. Üzerine yoğurt ve sıvı yağ ekleyip karıştıralım. Ayrı yerde un, vanilya ve kabartma tozu karıştıralım. Azar azar ekleyerek köpüğünü bozmadan aynı yönde karıştırarak hamura yedirelim. En son küp kayısıları ekleyip bir iki tur karıştıralım. Yağlı kağıt serilmiş kelepçeli kalıba hamurumuzu dökelim. Ayrı bir yerde kayısı dilimlerini tarçın ve şekerle karıştırıp hamurun üzerine başvurmadan dizelim. 175 dereceli fırında 40-45 dakika pişirelim. Türkiye, dKuru kayısı üretiminde lider konumdadır. Malatya tek başına Türkiye'deki kuru kayısı üretiminin yaklaşık yüzde 85'ini ve dünya ihtiyacının büyük kısmını karşılamaktadır.