Mısır piramitlerinin dev taş bloklarının binlerce yıl önce nasıl taşındığına ilişkin tartışmalara dikkat çekici bir keşif eklendi. Kızıl Piramit'in yalnızca 40 metre yakınında yaklaşık 4 bin 600 yıllık dev bir su yönetim sisteminin izleri tespit edildi. 231 milyon litre su depolayabildiği hesaplanan sistemin, ağır taşların taşınmasında kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor.

Mısır piramitlerinin nasıl inşa edildiği yüzyıllardır bilim dünyasının en fazla merak ettiği konular arasında yer alıyor. Tonlarca ağırlığındaki taşların modern makinelerin bulunmadığı bir dönemde nasıl taşındığı ve metrelerce yüksekliğe nasıl çıkarıldığı konusunda farklı teoriler bulunuyor. Mısır'daki son araştırma ise piramit mühendisliğinin bilinenden çok daha gelişmiş bir su yönetim sistemiyle desteklenmiş olabileceğini ortaya koydu.

KIZIL PİRAMİT'İN 40 METRE YANINDA BULUNDU Kahire Üniversitesi ile Fransa'daki Paleotechnic Enstitüsü öncülüğünde gerçekleştirilen araştırmada, Dahşur'daki Kızıl Piramit'in hemen yakınında kumların altında bulunan iki dev yapı incelendi. İlk kez 1843 yılında fark edilen yapıların Kızıl Piramit'e yaklaşık 40 metre mesafede bulunduğu belirtiliyor. Her bir yapının yaklaşık 600-700 metre uzunluğa, 15-30 metre genişliğe ve 6-7 metre yüksekliğe sahip olduğu hesaplandı. Bu dev yapıların uzun yıllar boyunca yol veya taşların taşınması amacıyla kullanılan rampalar olabileceği düşünülüyordu. Ancak yeni araştırma farklı bir ihtimali gündeme getirdi.

DEV BİR HİDROLİK SİSTEM MİYDİ? Uydu görüntüleri, tarihi haritalar, arazi modelleri ve su akış analizlerini bir araya getiren araştırmacılar, yapıların aslında çok daha büyük bir hidrolik sistemin parçaları olabileceğini belirledi. Bilim insanlarının özellikle dikkatini yapıların ortasında bulunan kıvrımlı bölümler çekti. Bu tasarımın ulaşım amacıyla kullanılan bir yol için elverişli olmadığı, buna karşılık ani taşkınlarda suyun kontrollü biçimde tahliye edilmesini sağlayabilecek bir mühendislik özelliği taşıdığı değerlendirildi.

231 MİLYON LİTRE SU DEPOLAYABİLİYORDU Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri sistemin büyüklüğü oldu. Tespit edilen hidrolik yapıda iki büyük set, bir yönlendirme kanalı ve dev bir rezervuar bulunduğu belirtiliyor. Hesaplamalara göre rezervuar yaklaşık 61 milyon galon, yani 231 milyon litre su depolayabilecek kapasiteye sahipti. Sistemde ayrıca “ördek gagası” biçiminde üçgen bir savak bulunduğu tespit edildi. Mühendislik hesaplamalarına göre bu tasarım, geleneksel düz bir savağa kıyasla iki kattan fazla suyu tahliye edebilecek kapasiteye sahip olabilir.

DEV TAŞLAR SUYLA MI TAŞINDI? Keşfin piramitlerin yapımına ilişkin tartışmaları yeniden alevlendiren bölümü ise suyun kullanım amacı. Araştırmacılar, Eski Krallık döneminde Dahşur çevresindeki iklimin günümüzden daha nemli olduğuna dikkat çekiyor. Mevsimsel yağışların ve ani sellerin yaşandığı bölgede suyun büyük rezervuarlarda toplanıp kontrol edilmesi mümkün olmuş olabilir.

Bilim insanları, depolanan suyun dev taş bloklarının piramit inşaat alanına taşınmasını kolaylaştırmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Bu durum, piramitlerin yalnızca rampalar ve insan gücüyle değil, suyun kaldırma ve taşıma gücünden yararlanan daha gelişmiş mühendislik yöntemleriyle inşa edilmiş olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Ancak araştırma, piramitlerin kesin olarak bu yöntemle yapıldığını kanıtlamıyor. Hidrolik sistemin taş taşımada kullanılmış olması şimdilik bilimsel olarak değerlendirilen ihtimallerden biri.

İŞÇİLERİN SU İHTİYACINI DA KARŞILAMIŞ OLABİLİR Dev sistemin tek amacı taş taşımak olmayabilir. Araştırmacılara göre depolanan su, piramit inşaatında çalışan binlerce kişinin günlük ihtiyacının karşılanmasında da kullanılmış olabilir. Suyun ayrıca inşaat sırasında kullanılan harcın hazırlanmasında ve çalışma alanının temizlenmesinde değerlendirilmiş olabileceği belirtiliyor. Sistemin en önemli işlevlerinden birinin ise Kızıl Piramit ve çevresindeki inşaat alanını ani sellerden korumak olduğu düşünülüyor. 4 BİN 600 YILLIK MÜHENDİSLİK Sistemin Firavun Sneferu dönemine, yaklaşık MÖ 2613-2589 yıllarına tarihlenebileceği değerlendiriliyor. Sneferu, Mısır piramit mimarisinin gelişiminde kritik bir isim olarak biliniyor. Dahşur'daki Kızıl Piramit de düzgün yüzeyli piramit mimarisinin en erken ve en önemli örneklerinden biri kabul ediliyor. Yeni bulgular doğruysa, piramidin çevresindeki mühendislik yalnızca dev taş yapıdan ibaret değildi. İnşaat alanı, suyun depolanması, yönlendirilmesi ve tahliye edilmesini sağlayan büyük ölçekli bir altyapıyla birlikte planlanmış olabilir. ESKİ BİR FELAKETTEN DERS ALMIŞ OLABİLİRLER Araştırmacılar dikkat çekici bir başka ihtimali daha gündeme getirdi. Dünyanın bilinen en eski barajlarından Sadd el-Kafara, Dahşur'un yaklaşık 19 kilometre uzağında bulunuyor. Barajın yetersiz tahliye sistemi nedeniyle meydana gelen büyük bir sel sonucunda yıkıldığı biliniyor. Araştırmacılara göre Kızıl Piramit'in mühendisleri bu felaketten ders çıkarmış ve çok daha güçlü bir tahliye sistemine sahip hidrolik altyapı geliştirmiş olabilir. PİRAMİTLERİN SIRRINDA YENİ KAPI Yeni keşif, piramitlerin nasıl inşa edildiği sorusuna tek başına kesin bir cevap vermiyor. Ancak Eski Mısırlıların büyük inşaat projelerinde suyu çok daha kapsamlı biçimde kullanmış olabileceğine ilişkin önemli bir ipucu sunuyor. Kızıl Piramit'in hemen yanı başında bulunan ve 231 milyon litre suyu yönetebilecek kapasitede olduğu hesaplanan 4 bin 600 yıllık sistem, antik Mısır mühendisliğinin sanılandan çok daha ileri bir seviyede olabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor.