Donanımhaber'de yer alan habere göre, Ukrayna’nın Rusya’daki Engels-2 Hava Üssü’ne düzenlediği ve bir Tu-95MS stratejik bombardıman uçağının imha edilmesiyle sonuçlandığı belirtilen saldırıya ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Operasyonda kullanılan uzun menzilli MICH 2000 insansız hava aracının, Çin’in Ukrayna’ya satmayı reddettiği ZTK-150 modelinden esinlenilerek geliştirildiği öne sürülüyor.

Son dönemde insansız hava teknolojisinde çok ileri giderek önemli üretimler gerçekleştiren ülke tersine mühendislikle dünya gündemine oturan bir hamleye imza attı.

Savunma yayın organı Oboronka’nın, MICH 2000’in üreticisiyle gerçekleştirdiği görüşmeye dayandırdığı bilgilere göre İHA, yalnızca Ukrayna Güvenlik Servisi’nin (SBU) özel operasyon merkezi Alpha için üretiliyor. Temel konfigürasyondaki bir MICH 2000’in maliyetinin yaklaşık 48 bin dolar olduğu, aracın 60 kilograma kadar harp başlığı taşıyabildiği ve yaklaşık 2.000 kilometrelik menzile ulaşabildiği belirtiliyor.

Bu rakamlar, saldırının maliyet etkinliği açısından da dikkat çekici. Zira bir Tu-95 stratejik bombardıman uçağının birim maliyetinin 50-60 milyon dolar seviyesinde olduğu tahmin ediliyor.

MICH 2000’in ortaya çıkışındaki en dikkat çekici aşamalardan biri, Ukraynalı bir ekibin 2023 yılının sonlarında Çin’de gerçekleştirdiği temaslara dayanıyor. Ukrayna’nın daha önce Mugin-5 PRO gibi sivil amaçlı dronları uzun menzilli saldırı araçlarına dönüştürmesinin ardından Çin, 2023 yazında sivil İHA ve ilgili teknolojilerin ihracatına yönelik bazı kısıtlamalar getirmişti.

Ukraynalı ekip, aynı yılın sonlarına doğru Çin’deki bir fabrikayı ziyaret ederek üretim hattında bulunan ZTK-150’leri inceledi. İddiaya göre ekip, söz konusu İHA’nın üretim teknolojisini satın almak için fabrika yönetimiyle görüşmeler gerçekleştirdi. Ancak Çinli üretici bu teknoloji transferine izin vermedi. Bunun üzerine Ukraynalı ekibe alternatif olarak pilot eğitimi teklif edildi. Ekip bu teklifi kabul etti ve eğitim sürecine katıldı. İddiaya göre eğitim sırasında üretim hattının farklı bölümleri ayrıntılı şekilde görüntülendi ve üretim sürecine ilişkin çok sayıda fotoğraf çekildi.

Üretici firma ile SBU tarafından önceden onaylandığı belirtilen bilgilere göre ekip, Ukrayna’ya dönüşünde beraberinde sekiz adet ZTK-150 götürdü. Bu araçların daha sonraki Ukrayna tasarımının geliştirilmesinde referans noktalarından biri olduğu aktarılıyor.

Ukrayna’da geliştirilen ilk MICH 2000 prototipi, 2024 yazındaki ilk uçuşunda kalkıştan yaklaşık bir kilometre sonra düştü. Sonraki testlerde de sorunlar yaşandı. Üçüncü test aracının Rus elektronik harp sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiği belirtiliyor. MICH 2000’in ilk muharebe görevlerinden biri ise Ekim 2024’te gerçekleştirildi. Göreve gönderilen üç İHA’dan birinin vurulduğu, diğer iki aracın ise hedefin yaklaşık 10 metre uzağına düştüğü aktarılıyor. Buna rağmen Alpha, projeden vazgeçmek yerine MICH 2000’in geliştirilmesine ve seri üretimine devam edilmesi yönünde karar aldı.

Üreticinin açıklamalarına göre yaklaşık iki yıllık geliştirme sürecinin ardından günümüzde kullanılan MICH 2000 ile Çin yapımı ZTK-150 arasında doğrudan bir parça bazlı benzerlikten çok, genel gövde düzeni seviyesinde bir ortaklık bulunuyor. İHA’nın motorları, harp başlıkları, gövde bileşenleri ve roket iticileri dahil olmak üzere çok sayıda parçası artık Ukrayna’daki farklı tedarikçilerden sağlanıyor. Üretici, bu dönüşüm sonucunda MICH 2000’in değer bazındaki yerli bileşen oranının yaklaşık yüzde 85’e çıkarıldığını belirtiyor. Ancak elektronik harp ortamında kullanılmak üzere karıştırmaya dayanıklı CRPA navigasyon anteninin tercih edilmesi halinde bu oran yaklaşık yüzde 55’e düşüyor. Bunun temel nedeni, söz konusu antenlerin modül sayısına bağlı olarak 20 bin ila 25 bin dolar arasında maliyet oluşturması ve dünyada bu tür sistemleri üretebilen şirketlerin sayısının sınırlı olması.

MICH 2000’i geliştiren şirketin yıllık yaklaşık 6.000 İHA ürettiği belirtiliyor. Üretim ise farklı görev ve ihtiyaçlara yönelik sekiz ayrı versiyona yayılıyor. Müşteriler iletişim altyapısı konusunda da farklı seçenekler arasından tercih yapabiliyor. Bunlar arasında analog, dijital ve Starlink tabanlı iletişim sistemleri bulunuyor. Üreticinin verdiği bilgilere göre Alpha bugüne kadar binlerce MICH 2000’i yüzlerce hedefe yönelik operasyonlarda kullandı. İHA’nın kullanıldığı belirtilen hedefler arasında Rusya’nın Ryazan bölgesindeki Wildberries lojistik merkezi, Gelendzhik yakınlarında bulunan ve Starlink sistemlerine karşı kullanıldığı öne sürülen bir elektronik harp sistemi ile Ust-Luga Limanı da yer alıyor.

MICH 2000’in şimdiye kadarki en dikkat çekici operasyonlarından biri ise Rusya’nın Saratov bölgesindeki Engels-2 Hava Üssü’ne yönelik saldırı oldu. Ukrayna Güvenlik Servisi, operasyon sırasında kullanılan İHA’nın Rus Hava-Uzay Kuvvetleri’ne ait bir Tu-95MS stratejik bombardıman uçağına isabet ettiğini ve uçağın kuyruk bölümünün koptuğunu açıkladı. Daha sonra elde edilen uydu görüntülerinin ise bombardıman uçağının saldırı sonucunda tamamen imha edildiğini doğruladığı ileri sürüldü. MICH 2000’in yaklaşık 48 bin dolarlık temel maliyetiyle milyonlarca dolar değerindeki stratejik bir bombardıman uçağını hedef alabilmesi, sistemin Ukrayna’nın uzun menzilli saldırı kapasitesi açısından neden önem kazandığını da ortaya koyuyor. Böylece başlangıçta Çin’deki bir İHA tasarımından yararlanılarak geliştirilmeye başlanan proje, iki yıllık süreç içerisinde büyük ölçüde Ukrayna’da üretilen bileşenlere dayanan, farklı iletişim ve görev seçeneklerine sahip uzun menzilli bir saldırı İHA’sına dönüştürülmüş oldu.