Dünya üzerinde ülkelerin sınırlarıyla çevrili olmayan, hiçbir devletin egemenliğinde bulunmayan bir kara parçası olduğunu biliyor muydunuz? Mısır ile Sudan arasında yer alan Bir Tawil, haritalarda açıkça görülebilen ancak iki ülkenin de sahiplenmediği sıra dışı bir bölge olarak dikkat çekiyor.

Yaklaşık 2 bin kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan bu çöl bölgesinin statüsünün ardında oldukça ilginç bir sınır anlaşmazlığı bulunuyor. Mısır ve Sudan'ın farklı sınır çizgilerini esas alması nedeniyle ortaya çıkan Bir Tawil, bugün "dünyada hiçbir ülkeye ait olmayan toprak" denildiğinde akla gelen en dikkat çekici örneklerden biri.

Mısır ile Sudan sınırında bulunan Bir Tawil, uluslararası hukukta "terra nullius" (sahipsiz toprak) olarak değerlendirilen en dikkat çekici bölgeler arasında yer alıyor. Yaklaşık 2 bin 60 kilometrekarelik bu kurak çöl arazisi, Antarktika'daki özel statülü bölgeler dışında hiçbir devletin egemenlik iddiasında bulunmadığı en bilinen kara parçalarından biri olma özelliğini taşıyor.

HER ŞEY 19. YÜZYILDA ÇİZİLEN SINIRLARLA BAŞLADI Bir Tawil'in sıra dışı statüsünün temelinde, İngiliz yönetiminin 19. yüzyılın sonlarında hazırladığı sınır haritaları bulunuyor. 1899 yılında belirlenen resmi sınıra göre 22. paralel esas alınırken, Bir Tawil Sudan tarafında kalıyor, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Halaib Üçgeni ise Mısır'a bırakılıyordu.

1902'DE YAPILAN DEĞİŞİKLİK ANLAŞMAZLIĞI BÜYÜTTÜ İngiliz yönetimi, 1902 yılında bölgedeki kabilelerin yaşam alanlarını ve su kaynaklarını dikkate alarak idari sınırları yeniden düzenledi. Bu değişiklikle Bir Tawil Mısır'ın yönetimine bırakılırken, ekonomik ve stratejik açıdan daha değerli kabul edilen Halaib Üçgeni Sudan'ın idaresine geçti. İki farklı harita, yıllar içinde çözülemeyen bir sınır anlaşmazlığının temelini oluşturdu.

HALAİB ÜÇGENİ NEDENİYLE BİR TAWİL SAHİPSİZ KALDI Bugün Mısır 1899 tarihli sınırı, Sudan ise 1902 yılında belirlenen idari sınırı geçerli kabul ediyor. Ancak iki ülke de Kızıldeniz kıyısındaki Halaib Üçgeni üzerinde hak iddia ettiği için Bir Tawil'i sahiplenmek istemiyor. Çünkü Bir Tawil üzerinde egemenlik iddia etmek, karşı tarafın savunduğu sınır çizgisini kabul etmek ve dolayısıyla Halaib Üçgeni üzerindeki hak talebinden vazgeçmek anlamına geliyor.

ULUSLARARASI HUKUKTA İLGİNÇ BİR ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLİYOR Bu nedenle Bir Tawil, uluslararası hukuk literatüründe sıkça örnek gösterilen coğrafi ve diplomatik paradokslardan biri olarak kabul ediliyor. Bölge ekonomik açıdan sınırlı imkanlara sahip olsa da, sahip olduğu hukuki statü nedeniyle akademik çalışmalarda ve uluslararası ilişkiler alanında dikkat çekmeye devam ediyor.

KENDİ DEVLETİNİ KURDUĞUNU İLAN EDENLER BİLE OLDU Bir Tawil, zaman zaman sıra dışı girişimlere de sahne oldu. 2014 yılında Amerikalı bir maceraperest, kızının prenses olma hayalini gerçekleştirmek amacıyla bölgeye giderek kendi tasarladığı bayrağı dikti ve "Kuzey Sudan Krallığı" adını verdiği bir devlet kurduğunu ilan etti. Ancak bu girişim uluslararası toplum tarafından hiçbir şekilde tanınmadı ve hukuki bir geçerlilik kazanmadı.

ÇÖLÜN ORTASINDA ÇÖZÜLEMEYEN DİPLOMATİK DÜĞÜM Günümüzde Bir Tawil, sıcak çöl iklimi ve ıssız yapısıyla varlığını sürdürürken, uluslararası hukuk açısından da en dikkat çekici örneklerden biri olmayı sürdürüyor. Mısır ile Sudan arasındaki sınır anlaşmazlığı çözüme kavuşmadığı sürece bölgenin statüsünün değişmesi de beklenmiyor.