Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nda 2021 yılından bu yana devam eden arkeolojik kazılarda bulunan bezemeli taş, 51 x 21 santimetre ölçülerinde.
Kabartma tekniğiyle hazırlanan taşta, sekiz köşeli yıldızın çevresinde kûfi hatla “Hz. Muhammed” ismi altı kez tekrarlandı. Eserin yalnızca yarısının günümüze ulaşması nedeniyle bugün bu isimlerden üçü görülebiliyor.
Mezarlıktaki Selçuklu kümbetlerinden birine ait mimari parça olduğu değerlendirilen eser; Ani’nin Türk-İslam kimliğini, dönemin inanç dünyasını ve mezarlık kültürünü somut biçimde yansıtan önemli bir arkeolojik belge niteliği taşıyor.
Anadolu’daki İlk Türk-İslam Mezarlığı
Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Türklerin Anadolu’ya giriş kapısı olan Ani, Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin başlangıç noktaları arasında yer alıyor.
Kazılarda elde edilen veriler, Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nın Anadolu’nun ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliği olduğunu ortaya koyuyor. Ani; ilk fetih camisi, ilk cami ve ilk mescit gibi eserleriyle de Anadolu Türk-İslam medeniyeti açısından ayrı bir önem taşıyor.
Benzer süsleme düzenleri Tercan’daki 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii ile Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi’nde de görülüyor.