Bursa'nın İznik ilçesindeki Roma Tiyatrosu'nun güney kesiminde yer alan Bizans dönemi nekropolünde yürütülen kazılarda, yaklaşık 20 kişiye ait iskelet kalıntıları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda Anadolu'daki ilk veba vakalarına dair önemli kanıtlar tespit edildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığının izni ve desteği, Bursa Büyükşehir Belediyesinin sponsorluğunda yaklaşık 10 dönümlük alanda sürdürülen kazı ve restorasyon çalışmalarında, tiyatronun ana yapısının dışındaki alanlar da araştırılıyor.

İznik Roma Tiyatrosu'nda 1980'li yıllarda başlayan, Dokuz Eylül Üniversitesi ekibi tarafından 2016'dan itibaren sürdürülen çalışmalarda, tiyatronun farklı dönemlerde farklı amaçlarla kullanıldığına ilişkin bulgulara ulaşıldı. Bu yıl temmuz ayında başlayan çalışmalarda tiyatronun güneyindeki dış alanda yoğunlaşan arkeologlar, Bizans dönemine ait olduğu değerlendirilen nekropolde yaklaşık 20 bireye ait iskelet kalıntısı ortaya çıkardı.

İskeletlerde yapılan incelemelerde, Anadolu'daki en erken veba örneği tespit edildi. Kazı Başkanı ve Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aygün Ekin Meriç, AA muhabirine, tiyatronun özgün kullanımının ardından alanın mezarlık, dini yapı ve üretim alanları gibi farklı amaçlarla kullanıldığını söyledi.

Tiyatronun güneyinde 2015'te yapılan çalışmalarda da çok sayıda kemik bulunduğunu belirten Meriç, bu yıl aynı bölgede yoğunlaştıklarını ifade etti. Meriç, temmuz ayının başından bugüne kadar 20'ye yakın iskelet buluntusuyla karşılaştıklarını belirterek, "İskeletler, yetişkin kadın, erkek ve çocuk bireylere aitti. Anladık ki burası, bireysel gömüler için özellikle Bizans döneminde nekropol alanı olarak kullanılmış." dedi.

Kemikler üzerinde yapılan incelemelerde önemli bulguya ulaşıldığını aktaran Meriç, "Buradaki kemikler üzerinde daha önce yapılan incelemelerde, Anadolu'daki en erken veba örneğine rastlandı. Bu çok önemli bir bulgu." diye konuştu. Prof. Dr. Ekin Meriç, nekropol alanındaki araştırmalarda Kanada'daki McMaster Üniversitesi, ABD'deki Rutgers Üniversitesi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesinden farklı uzmanların da çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Kazı sırasında bulunan kemiklerin yanı sıra yüzük taşı, sikke, boncuk ve seramik gibi eserlerin de sistemli şekilde belgelenerek kazı evine götürüldüğünü anlatan Meriç, burada temizlik, analiz ve kayıt çalışmalarının yapıldığını söyledi. Ekin Meriç, nekropoldeki mezarların özelliklerine ilişkin bilgi vererek, bireylerin doğu yönüne bakacak şekilde ve elleri karınlarının üzerinde olacak biçimde gömüldüğünü anlattı.

Gömülerin Hristiyan defin geleneğiyle uyumlu olduğunu ifade eden Meriç, "Çok fazla hediye yok. Birkaç tane boncuk bulduk. Bariz bir hediyeye rastlayamıyoruz." dedi. Meriç, mezarların yüzeyden yaklaşık 1 metre derinlikte çıktığını, bazılarının üst üste, bazılarının tek başına gömüldüğünü ve sistemli bir gömü yapıldığını dile getirdi.

Tiyatronun ana mekanlarının kazı ve restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından 2024'te ziyarete açıldığını hatırlatan Meriç, alanın farklı dönemlere ait izleri bir arada barındırdığını söyledi. Ekin Meriç, tiyatroda ana mekanın kazılarının tamamlandığını belirterek, "Tiyatroda sadece tiyatro yok. Tiyatroda aynı zamanda dini kullanım evresi, kiliseler, nekropoller, çini fırınları var." ifadelerini kullandı. Kazı çalışmalarının mevcut alanlarda genişletilerek sezon sonuna kadar sürdürülmesinin planlandığını bildiren Meriç, tiyatro alanındaki çalışmaların yaklaşık 4 yılda tamamlanmasının öngörüldüğünü kaydetti.