Türkiye’de sahipsiz köpeklerin sokakta beslenmesi mi yoksa barınaklarda toplanması mı gerektiği tartışılırken, Japonya insan hayatını tehdit eden ayılara karşı çok daha sert bir yol izledi. Rekor seviyeye çıkan saldırıların ardından ülkede bir yılda 14 binden fazla ayı itlaf edildi; ancak bu uygulama da tehlikeyi tamamen ortadan kaldıramadı.

Japonya’da yerleşim bölgelerine kadar inen ayıların yol açtığı ölümcül saldırılardaki artış hükümeti sert tedbirlere yöneltti. Son bir yılda 14 binden fazla ayı itlaf edilirken, uygulamanın saldırıları sona erdirmemesi tartışmaları beraberinde getirdi. Uzmanlar ise kontrolsüz avlanmanın özellikle Asya kara ayısı popülasyonu açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.

Japonya, son yılların en ciddi insan-yaban hayatı krizlerinden biriyle karşı karşıya. Ormanlarda yiyecek bulmakta zorlanan ayıların kasaba ve kentlerin çevresinde daha sık görülmeye başlaması, ölümle sonuçlanan saldırıları da beraberinde getirdi.

Resmi verilere göre 2025 mali yılında ayı saldırılarından 238 kişi etkilendi. Bunlardan 13'ü hayatını kaybetti. Böylece ülkede ayı saldırılarından kaynaklanan can kaybı ve yaralanmalar rekor seviyeye ulaştı.

Artan saldırıların ardından Japon hükümeti, özellikle yerleşim bölgelerinde ayılara müdahaleyi kolaylaştıran tedbirleri devreye soktu. Avlanmaya ilişkin bazı kurallar gevşetilirken ülkenin farklı bölgelerinde çok sayıda tuzak kuruldu.

Nisan 2025 ile Ocak 2026 arasındaki dönemde 14 binden fazla ayı itlaf edildi. Öldürülen hayvanların yaklaşık 12 binini Asya kara ayıları, 2 bine yakınını ise boz ayılar oluşturdu.

Uygulamanın büyüklüğüne rağmen Japonya'daki ayı saldırılarının sona ermemesi dikkat çekti. Nisan 2026'dan itibaren en az dokuz farklı bölgede 35'ten fazla saldırı kayıtlara geçerken 6 kişi hayatını kaybetti. Haziran ayında ise ayı görülmesi nedeniyle bir kentte yaklaşık 100 okulda eğitime geçici olarak ara verildi.

Bu tablo, yalnızca ayı sayısını azaltmaya dayalı politikanın soruna kalıcı çözüm getirip getirmeyeceğine ilişkin tartışmaları da büyüttü. Uzmanlara göre krizin arkasında tek bir neden bulunmuyor. Japonya'nın kırsal bölgelerinde nüfusun azalmasıyla terk edilen tarım alanları, bahçeler ve meyve ağaçları ayılar için yeni beslenme bölgelerine dönüştü. İnsanların çekildiği bazı alanların yeniden ormanlaşması da ayıların yaşam alanlarıyla yerleşim bölgeleri arasındaki sınırın giderek belirsizleşmesine yol açtı.

Buna ormanlardaki besin kıtlığı da eklendi. Rekor sıcaklıkların meşe palamudu ve kayın tohumu gibi ayıların kış uykusu öncesinde tükettiği temel besinleri olumsuz etkilediği belirtiliyor. Yiyecek bulmakta zorlanan hayvanların bunun üzerine yerleşim alanlarına yöneldiği değerlendiriliyor.

Toplu itlaf politikası çevre ve yaban hayatı kuruluşlarının da tepkisini çekti. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği tarafından küresel ölçekte “hassas” kategorisinde değerlendirilen Asya kara ayılarının büyük bölümünün Japonya'da yaşadığı belirtiliyor. Uzmanlar, ülkedeki gerçek ayı sayısına ilişkin sağlıklı ve güncel veriler bulunmadan bu ölçekte itlaf yapılmasının bazı bölgelerde popülasyonların ortadan kalkmasına neden olabileceği görüşünde. Japonya Çevre Bakanlığı da ülkedeki ayı varlığının daha sağlıklı biçimde belirlenmesi amacıyla üç yıl sürmesi planlanan kapsamlı bir sayım çalışması başlattı.

Yaban hayatı uzmanları, saldırıları azaltmak için toplu avlanmadan ziyade insanlarla temas eden problemli hayvanlara yönelik kontrollü müdahalelerin daha etkili olabileceğine dikkat çekiyor. Yerleşim bölgelerinin çevresinde koruyucu çitlerin artırılması, terk edilmiş meyve bahçelerinin temizlenmesi, yiyecek ve organik atıkların açıkta bırakılmaması ile ayıların insanlardan uzak tutulmasını sağlayan caydırıcı yöntemlerin yaygınlaştırılması öneriliyor.

Japonya'nın bazı bölgelerinde özel eğitimli köpeklerle ayıların yerleşim alanlarından uzaklaştırılması ve yakalanan hayvanların yeniden doğaya bırakılması gibi yöntemler de uygulanıyor. Uzmanlar, uzun vadede insan ile yaban hayatı arasındaki teması azaltacak tedbirler alınmadan yalnızca ayı sayısını düşürmenin sorunu ortadan kaldırmayacağı görüşünde.