Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’ni ziyaret ederek devam eden restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi ve gelinen son aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. “Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık.” diyen Ersoy, dört etap halinde başlatılan restorasyon uygulamalarının üçünün tamamlandığını, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas süreçleri içeren ikinci etap çalışmalarının ise titizlikle devam ettiğini açıkladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde yürütülen restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyerek gelinen son aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Milletin kültür mirasına sahip çıkmak ve gelecek nesillere ulaştırmak adına arkeolojiden restorasyon, ihya ve inşa çalışmalarına kadar ciddi bir mesai yürüttüklerini belirten Ersoy, birçok kültür varlığının tarihlerinin en kapsamlı bakım ve onarım sürecine alındığını söyledi.

Bakan Ersoy, Ayasofya’daki çalışmaların önemini, “Fethin nişanesi, Fatih’in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri.” sözleriyle vurguladı.

Ayasofya için son derece kapsamlı ve bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin çizildiğini aktaran Ersoy, yapısal analiz sonucunda ana kubbe ve yarım kubbeler için güçlendirme projelerinin hazırlandığını, Koruma Kurulunun onayının ardından uygulama çalışmalarına adım adım başlandığını bildirdi.

İlk etapta güney cephe bahçesindeki III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler Türbesinde restorasyon uygulamalarının gerçekleştirildiğini belirten Ersoy; türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiğini, alt tabakalardaki niteliksiz bölümlerin düzenlendiğini, içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme, ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde ise temizlik işlemleri yapıldığını söyledi.

İlk etap kapsamında muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini kaydeden Ersoy, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma kısmının aktif hâle getirildiğini ve iç mekâna kuş kovucu yerleştirildiğini ifade etti. Minarede Depreme Karşı Güçlendirme Hâlen devam eden ikinci etap kapsamında kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıva raspa işlemlerinin yapıldığını belirten Ersoy, güney cephede raspa sonrası tespitlerin, cephelerde ise temizlik işlemlerinin sürdüğünü bildirdi. Kuzeydoğu minaresindeki imalatların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığını açıklayan Ersoy, statik analizlerin ardından minarenin belirli bir kotuna kadar kontrollü sökülmesine karar verildiğini söyledi. Bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki altı sıra taş ve bunlara bağlı basamaklara kadar titiz bir söküm gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, minarenin deprem etkileri altındaki yapısal performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri uygulandığını kaydetti.

Yapının güçlendirme ihtiyacının tespiti için sayısal modellemeler ve duvarlarda georadar taramaları yapıldığını belirten Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığını söyledi. Ayasofya’nın mermer pencere elemanlarında da özgün malzemenin korunması esasıyla temizlik ve onarım uygulamalarının devam ettiğini ifade etti. Ana Kubbe Dış Yüzeyden Güçlendirilecek Ana kubbe ve yarım kubbelerdeki güçlendirme uygulamalarının bütünsel olarak yapılacağını belirten Bakan Ersoy, iç yüzeyin mozaik kaplama olması nedeniyle kubbenin güçlendirme çalışmalarının dış yüzeyden gerçekleştirileceğini açıkladı.

Onarım ihtiyacı ve kapsamlı güçlendirme uygulamaları nedeniyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu kaydeden Ersoy, kurşun örtü kaldırılırken kubbenin mevsimsel hava şartlarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatılmasına karar verildiğini bildirdi. Geçici üst örtü sisteminin baza ve kubbe karkası kurulumuyla ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığını belirten Ersoy, iç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme uygulamalarının güvenli ve kontrollü gerçekleştirilebilmesi için iç mekânda platform ve iskele sistemi oluşturulduğunu söyledi.

Camide ibadet ile restorasyon çalışmalarının eş zamanlı sürdürülebilmesi amacıyla dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını belirten Ersoy, buna bağlı mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu kurulumu gibi imalatların bitirildiğini, platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğunu bildirdi. Ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, lazer tarama verileri sonucunda kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini ve bulguların ilgili proje paftalarına işlendiğini söyledi. Bütün müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemleriyle aşama aşama kayıt altına alındığını belirten Ersoy, yapı izleme sisteminin de kurulduğunu, veri aktarımı ve raporlama sürecinin başladığını ifade etti. Galeri Katı için Üçüncü Etap Tamamlandı Tamamlanan üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmalar yapıldığını bildiren Ersoy, ziyaretçi güzergâhının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon işlerinin gerçekleştirildiğini söyledi. Giriş ve iniş rampaları ile geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin yapıldığını, X-Ray ve turnike sistemlerinin kurulduğunu aktaran Ersoy; galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde gerekli temizlik işlemleri ile lokal konservasyonların gerçekleştirildiğini belirtti.

Niteliksiz sıva raspaları, bölgesel derz çalışmaları ile sıvalardaki bölgesel onarım ve sağlamlaştırma uygulamalarının da yapıldığını kaydeden Ersoy, eski özgün korkulukların sağlamlaştırıldığını, eksik ve kırık camların yenilendiğini ve pencerelere kuşların girmesini önlemek amacıyla tel yerleştirildiğini bildirdi. Aydınlatma, kamera, acil anons sistemleri ve internet gibi altyapı imalatları da tamamlandı. Dördüncü etap kapsamında ise iç ve dış mekânda güvenliği sağlamak amacıyla alüminyum akordiyon bariyer ve şerit bariyerlerin kullanıldığını, iç mekânda akustik kumaş kaplama gerçekleştirildiğini ifade etti. Çalışmalar Geniş Bir Alanda Yürütülüyor Ayasofya’da başlatılan dört etap restorasyon uygulamasından üçünün tamamlandığını açıklayan Ersoy, minare, kubbe ve mozaikler gibi kapsamlı ve hassas süreçlerin yer aldığı ikinci etap çalışmalarının titizlikle devam ettiğini söyledi. Ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri, mermer, sıva, kalemişi, mozaik, ahşap ve diğer özgün elemanlar ile vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbeleri kapsayan geniş bir alanda çalışmalar yürütüleceğini bildiren Ersoy, biyolojik temizlikten söküm, güçlendirme ve yeniden yapıma, taş onarımlarından konservasyon ve yenilemeye kadar çalışmaların uzmanlar ve işçiler tarafından hassas bir süreç içerisinde yürütüleceğini ifade etti. Ayasofya’nın Yer Altında da Restorasyon Mesaisi Ayasofya’daki çalışmaların yerin altında da sürdüğünü belirten Bakan Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekân 1 ve Mekân 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve birden beşe kadar olan tünellerde kazı çalışmalarının başlatıldığını ve belgeleme yapıldığını söyledi. Ayasofya Camii Yeraltı Tünelleri Temizlik Bakım Onarım İşi kapsamında Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde gerçekleştirilen temizlik çalışmalarının yüzde 90’ının tamamlandığını açıklayan Ersoy, Vezir Bahçe Bölgesindeki Hipoje yapısına ait kazıların tamamlandığını bildirdi.