Yoğun stres altında kalan kişilerin bir anda temizlik ve düzenleme işlerine yönelmesinin ardında, yalnızca evini toparlama isteği olmadığı belirtiliyor. Bilim insanları, bu davranışın kontrolden çıkan yaşam üzerinde yeniden kontrol hissi oluşturma çabasıyla ilişkili olabileceğini değerlendiriyor. Ifop araştırmasına göre düzenli temizlik yapanların yüzde 58’i bu süreçten keyif alırken, genel nüfusta bu oran yüzde 38’de kalıyor. Bulgular, temizliğin hijyenin yanı sıra zihinsel rahatlama sağlayan bir yöntem olarak da görülebileceğine işaret ediyor.

Çevresel psikoloji alanında 2010 yılında Darby Saxbe ve Rena Repetti tarafından gerçekleştirilen çalışma, fiziksel mekân ile zihin sağlığı arasındaki doğrudan ilişkiyi gözler önüne seriyor. Araştırma kapsamında, yaşadıkları ortamı 'karmaşık' veya 'tamamlanmamış' şeklinde tanımlayan kadınların gün içindeki stres hormonu (kortizol) seviyelerinde olumsuz dalgalanmalar saptanıyor.

Yaşam alanlarını 'yenileyici ve huzurlu' niteleyen bireylerin ise çok daha sağlıklı bir hormonal profile sahip olduğu bildiriliyor. Etrafta duran eşyalar, beyne bitirilmemiş görevleri hatırlatan sessiz uyarıcılar olarak etki ederken, zihnin sürekli bir teyakkuz halinde kalmasına yol açıyor. Düzenlenmiş ve sadeleşmiş alanlar ise sinir sistemine rahatlama mesajı ileterek psikolojik dengeye katkı sağlııyor.

Stres Anlarında Eyleme Geçmek Kontrol Hissini Güçlendiriyor Frontiers in Psychology dergisinde 2016 yılında yayımlanan ve Hollanda'da 543 kişi üzerinde yürütülen araştırma, stres karşısında aktif tutum sergileyen bireylerin kontrol duygusunun arttığını ortaya koyuyor. Çevresel sorunlarla doğrudan yüzleşmek, kaçınma davranışlarına kıyasla kişisel iyi oluş halini daha güçlü destekliyor. Temizleme, triyaj yapma ve katlama gibi fiziksel eylemler, dış dünyadaki belirsizliklere karşı küçük ama somut bir etki alanı yaratıyor.

Bu süreç, karmaşık sorunların aksine anlık ve gözle görülebilir bir başarı duygusu sağlıyor. Temizlik sırasında gerçekleştirilen ritmik ve tekrarlayıcı hareketler, odağı mevcut ana yönlendirerek zihni anksiyete üreten düşüncelerden uzaklaştırıyor. Sonuç olarak, kaygılı anlarda temizliğe yönelmek, bireylerin kendi iç dünyalarında güvenli bir alan inşa etme çabası şeklinde yorumlanıyor.