1 Ekim 2008’den sonra göreve başlayan kamu çalışanları için emeklilikte tehlike çanları çalıyor. 5510 sayılı Kanun kapsamında emeklilik hakları oldukça kısıtlanan yeni memurlar için kritik tarihin 2036 olduğu belirtildi. Bu tarihe kadar 9 bin prim gününü tamamlamayanların emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar çıkıyor. İşte detaylar...

Sosyal güvenlik sisteminde yapılan reformlarla birlikte kamu çalışanlarının emeklilik hakları açısından önemli bir değişikliğe gidildi. Bu süreçte 1 Ekim 2008 tarihi, memurlar açısından kritik bir dönüm noktası olarak öne çıktı. Bu tarihten önce kamu görevine başlayanlar, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki mevcut haklardan yararlanmaya devam ederken, bu tarihten sonra göreve başlayanlar farklı bir sisteme dahil edildi. Ekim 2008'den sonra memuriyete başlayanlar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı sayılıyor. Dolayısıyla bu gruptaki çalışanların emeklilik yaşları ve emekli aylıklarının hesaplanmasında 5510 sayılı Kanun'un hükümleri uygulanıyor. Böylece aynı kamu görevinde bulunanlar açısından, göreve başlama tarihine bağlı olarak farklı emeklilik kuralları ortaya çıkıyor.

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bugün "Yeni nesil memurun çift katlı emeklilik çıkmazı!" başlıklı yazısında önemli noktalara değindi. Karakaş'ın yazısı şöyle: Yeni nesil memurlar 4/1-c maddesi kapsamında sigortalı kabul edilir. Emeklilik hesaplamalarında 18 yaş sınırı esas alınmaktadır. 18 Yaş Altı Primler: 18 yaşından önce ödenen primler yok sayılmaz; ancak bu primler sadece toplam gün sayısına eklenir. Sigortalılık süresinin başlangıcı ise 18 yaşın doldurulduğu tarih sayılır. Kazai Rüşt İstisnası: Meslek veya sanat okulu mezunları mahkeme kararıyla ergin kılınırsa (kazai rüşt), 18 yaşın altındaki işe başlama tarihi doğrudan sigortalılık başlangıcı kabul edilir.

5510 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanun arasında büyük bir uçurum bulunmaktadır. Yeni nesil memurlar ciddi bir hak kaybı ile karşı karşıyadır. Düşük Aylık Bağlanma Oranı (ABO): Eski memurlarda ABO yüzde 75 ila yüzde 85 seviyelerinde seyrederken, 5510 sayılı Kanuna tabi memurlarda bu oran her 360 gün için yüzde 2 olarak hesaplanarak 9000 günde yüzde 50 seviyesine kadar düşmektedir. Emekli Maaşı Hesabı: Eski sistemde son derece ve kademe ile ek gösterge esas alınırken; yeni sistemde tüm çalışma hayatının prime esas kazanç ortalaması dikkate alınır. Bu durum bağlanan maaşı ciddi oranda düşürür.

Çalışma Yasağı ve Maaş Kesintisi: Emekli olduktan sonra yeniden 4/1-a (SSK) veya 4/1-c kapsamında çalışmaya başlayan yeni nesil memurların emekli maaşları tamamen kesilir. Eski memurların Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışabilme imkânı yeni memurlardan esirgenmiştir. Genç memurlar için en hayati tarih 2036 yılıdır. 9000 prim gününü 2036 yılından önce tamamlamak büyük avantaj sağlar. 2036 yılına kadar 9000 gün primi dolduran kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olur. Bu tarihten sonra primini tamamlayanlar için emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e yükselir. "Vakit nakittir" prensibince hareket etmeyenler, prim şartını tamamladıkları yıla göre daha geç emekli olmak zorunda kalacaktır.

Tam emeklilik dışında kanun bazı istisnai yollar da tanımıştır. 5400 Günle Kısmi Emeklilik: 5400 gün prim ödeyenler, kademeli yaş hadlerine 3 yıl eklenmesi şartıyla (65 yaşını geçmemek kaydıyla) yaşlılık aylığı alabilirler. Yaş Haddinden Emeklilik: 5434 sayılı Kanun m.40 uyarınca yaş haddinden re'sen emekliye ayrılanlara 5400 prim günü bulunması hâlinde aylık bağlanır. Kadrosuzluk Nedeniyle Emeklilik: Özel kanunları gereğince kadrosuzluk sebebiyle emekliye sevk edilenlere yaş şartı aranmaksızın, 9000 prim günü varsa aylık bağlanır.

Kamu görevlilerinden, subay, astsubay, askerî memurlarla uzman jandarma ve uzman erbaşlar ahlak noktasından hükümle veya yetersizlik ya da disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askerî mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca re'sen, bunlar dışında kalanlar ise ahlak ve yetersizlik sebeplerinden dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca re'sen emekliye sevk edilenlere ise, SGK (5510 s.) Kanunun yukarıda bahsettiğimiz yaş ve prim ödeme gün sayılarını tamamlamaları kaydıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.