Okul sürecine hazırlanan ebeveynleri en çok telaşlandıran konulardan biri de 'Beslenme çantasına ne koysam?' düşüncesi velilerin en çok zorlandığı konuların başında. Antioksidan zenginliği ve sağlık açısından sunduğu faydalarla son yıllarda meyve ve sebzeler ilgi görüyor. Uzm. Dyt. Nurcem Öykü Aydın, yaptığı açıklamalarda kusursuz menü baskısını bir kenara bırakıp çocuklar için sürdürülebilir alışkanlıklar kazandırmanın püf noktalarını anlattı. İşte beslenme çantasında bulunması gereken 4 temel besin grubu, paketli gıda dengesi ve uzman onaylı örnek menü..

Okulların açılmasıyla birlikte çocukların uyku, hareket ve beslenme rutinleri yeniden şekillenirken, velilerin en çok zorlandığı konuların başında beslenme çantası hazırlığı geliyor.

Birçok anne baba "kusursuz ve tamamen sağlıklı" bir beslenme çantası hazırlama baskısı yaşarken, yapılan küçük hatalar çocukların çantayı hiç açmadan eve dönmesine sebep olabiliyor. Peki, hem çocuğun severek tüketeceği hem de gelişimini ve okul başarısını destekleyecek dengeli bir okul çantası nasıl hazırlanmalı? Bağışıklığı korumak için sihirli bir besin var mı, yoksa asıl mesele sürdürülebilir bir düzen kurmak mı? Uzm. Dyt. Nurcem Öykü Aydın, Merve Kantarcı Çulha'ya yaptığı özel açıklamalarda beslenme çantasının 4 temel yapı taşından paketli gıda yaklaşımına, pratik kahvaltı alternatiflerinden örnek günlük menüye kadar ebeveynlerin içini rahatlatacak rehber niteliğinde bilgiler paylaştı.

Çocuğun gün içinde ihtiyaç duyacağı enerjiyi desteklemeli, uzun süre tok tutmalı, büyüme ve gelişme için gerekli besin öğelerini sağlamalı ve en önemlisi çocuğun severek tüketebileceği seçeneklerden oluşmalıdır. Beslenme çantasını "dört ayaklı" düşününün. Çantamızı hazırlarken tek bir besine odaklanmak yerine farklı besin gruplarını bir araya getirmek her zaman çok daha yerinde bir yaklaşımdır. 1. Protein Kaynağı: Yumurta, peynir, yoğurt, ayran, süt veya uygun koşullarda hazırlanmış tavuk/hindi gibi seçenekler çantada yer alabilir. Protein içeren besinler tokluk sağlamanın yanı sıra büyüme ve gelişme açısından da son derece önemlidir. 2. Tam Tahıllı Karbonhidrat: Tam buğday ekmeğiyle hazırlanmış peynirli sandviç, tam tahıllı lavaş, yulaflı ev yapımı bir atıştırmalık veya şekersiz/tam tahıllı gevrekler tercih edilebilir. Buradaki amaç karbonhidratı tamamen çıkarmak değil, çocuğun gün boyunca ihtiyaç duyuyor olacağı enerjiyi daha dengeli kaynaklardan karşılamaktır.

3. Sebze & Meyve: Mevsim sonbaharsa meyveler de sonbaharı hatırlatabilir. Elma, armut, mandalina, nar veya üzüm porsiyonuna uygun şekilde çantaya eklenebilir. Salatalık, havuç, renkli biber gibi sebzeler de özellikle çiğ tüketmeyi seven çocuklar için iyi alternatiflerdir. 4. Su: Beslenme çantasının en unutulmaması gereken parçası sudur. Çocuk susamayı beklemeden gün içerisinde düzenli olarak su içmeye teşvik edilmelidir. Şekerli içecekler veya aromalı içecekler suyun yerini almamalıdır. eslenme çantası hazırlarken yapılan en yaygın hatalardan biri, yalnızca yetişkinin sağlıklı bulduğu besinleri çocuğun önüne koymaktır. Oysa beslenme alışkanlığı oluşturmak bir "zorla yedirme" süreci değil, zaman içinde gelişen bir öğrenme sürecidir. Çocuğun hiç sevmediği bir yiyeceği her gün çantasına koymak yerine, sevdiği bir besinin yanına daha az tercih ettiği besinleri küçük miktarlarda eklemek daha işlevsel olabilmektedir. Örneğin, peynir yemeyen bir çocuğa her gün yalnızca peynirli sandviç hazırlamak yerine, sevdiği yumurtalı bir sandviçin yanında küçük bir peynir parçası sunulabilir. Burada amaç "tabaktaki her şeyi bitirmek" değil, çocuğun farklı besinlerle tanışmasını ve zaman içinde kendi beslenme düzenini oluşturmasını sağlamaktır.

Paketli ürünler tamamen yasak mı? Okul döneminde paketli atıştırmalıkların tamamen yasaklanması çoğu zaman sürdürülebilir değildir. Çocuğun arkadaşlarının tükettiği yiyecekleri görmesi, doğum günleri veya okul etkinlikleri gibi durumlar da düşünüldüğünde katı yasaklar yerine dengeyi öğretmek çok daha değerlidir. Beslenme çantasına neler koyulabilir? Örneğin, günlük beslenmenin temelini meyve, sebze, süt ürünleri, yumurta, et/tavuk/balık, baklagiller ve tam tahıllar oluştururken; ara sıra tüketilen paketli bir ürün "yasak" veya "ödül" olarak tanımlanmak zorunda değildir. Çocuğa "Bu kötü bir yiyecek." demek yerine, "Bunu her gün değil, ara sıra tüketiyoruz." demek besinlerle daha sağlıklı bir ilişki kurulmasına yardımcı olabilir. Okul sürecinde çocukların bağışıklığı için hangi besinlere yer vermek gerek? Düzenli uyku, yeterli fiziksel aktivite, yeterli su tüketimi ve çeşitli bir beslenme düzeni bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Sebze ve meyvelerden vitamin-mineral çeşitliliği sağlamak, yeterli protein tüketmek ve çocuğun yaşına uygun enerji ihtiyacını karşılamak bu dönemin temel hedefleridir. Başka bir deyişle, sonbaharda çocuğun çantasına yalnızca "bağışıklık için" bir ürün eklemektense, renkli ve çeşitli bir beslenme düzeni oluşturmak çok daha değerlidir. Beslenme çantasını hazırlamak ve bunu keyifli hale getirmek için ne yapılabilir? Çocuğun gün içerisindeki enerji düzeyi, dikkatini sürdürmesi ve fiziksel olarak aktif kalabilmesi de beslenme düzeninden etkilenebilir. Bu nedenle özellikle kahvaltının atlanmaması önemlidir. Ancak kahvaltı mutlaka büyük bir sofra anlamına gelmez. Yumurta-peynir-tam tahıllı ekmek ve meyveden oluşan bir kahvaltı iyi bir seçenek olabileceği gibi; zamanın çok kısıtlı olduğu sabahlarda yoğurt-yulaf-meyve gibi pratik bir alternatif de düşünülebilir. Burada önemli olan çocuğun güne tamamen aç başlamamasıdır. Beslenme çantasını çocuğunuzla birlikte hazırlayın. Belki de en etkili küçük değişikliklerden biri budur: Beslenme çantasını yalnızca ebeveynin hazırladığı bir görev olmaktan çıkarıp çocuğun da dahil olduğu bir rutine dönüştürmek. "Bugün elma mı, armut mu istersin?", "Sandviçine peynir mi yumurta mı koyalım?" gibi küçük seçimler çocuğun sürece katılmasını sağlar. Böylece beslenme çantası yalnızca "annemin/babamın koyduğu yiyecekler" olmaktan çıkar ve çocuğun kendi tercihlerinin de olduğu bir alana dönüşür. Bir günlük beslenme çantası menüsü için örnek verir misiniz? Kahvaltı: Yumurta + peynir + zeytin + söğüş salatalık domates ve yeşillikler + tam tahıllı ekmek + mevsim meyvesi Okul ara öğünü: Elma veya armut + birkaç çiğ kuruyemiş (yaşa ve güvenli tüketim koşullarına uygun olarak) Öğle: Tam tahıllı ekmekle hazırlanmış peynirli/tavuklu sandviç + salatalık/havuç + ayran Okul sonrası: Yoğurt ve meyve veya ev yapımı yulaflı bir atıştırmalık Akşam: Sebze yemeği + yoğurt + bulgur/pirinç veya tam tahıllı ekmek + uygun bir protein kaynağı Elbette bu yalnızca genelleyerek yazılmış bir örnek grubudur ve her çocuk için birebir uygulanması da söz konusu olmayabilir. Çocuğun yaşı, büyüme-gelişme durumu, fiziksel aktivitesi, okul saatleri, besin tercihleri ve varsa özel beslenme gereksinimleri değerlendirilerek günlük plan bir uzman eşliğinde düzenlenmelidir.