Sırbistan’da yaklaşık 1700 yıl öncesine ait Roma sarayında yapılan kazılar, dönemin mühendislik seviyesini gözler önüne serdi. Dev bir kulenin içine inşa edilen hamamda buhar odasından yerden ısıtmaya kadar gelişmiş sistemlerin kullanıldığı belirlendi.

Sırbistan'ın doğusunda bulunan Vrelo–Šarkamen arkeolojik alanındaki çalışmalar, Roma dönemine ait dikkat çekici bir yapıyı gün yüzüne çıkardı. Negotin yakınlarında sürdürülen kazılarda yaklaşık 1700 yıllık olduğu değerlendirilen bir Roma hamamı bulundu. Hamamın sıradan bir yapı olmadığı, büyük bir imparatorluk sarayının dev köşe kulelerinden birinin içine yerleştirildiği tespit edildi.

DEV KULENİN İÇİNDEN HAMAM ÇIKTI Arkeologların incelemelerine göre hamam, sarayın güneybatı kulesinin alt bölümüne, kulenin mimarisine uyacak şekilde dairesel olarak inşa edildi. Araştırmacılar, Roma İmparatorluğu coğrafyasında bu mimari düzenlemenin bilinen doğrudan bir benzerinin bulunmadığına dikkat çekiyor. Vrelo–Šarkamen yerleşkesinin MS 4. yüzyılın başlarında inşa edildiği ve Roma İmparatorluğu'nun Tetrarşi döneminin yöneticilerinden Maximinus Daia ile bağlantılı olduğu değerlendiriliyor. Dev surlar ve büyük kulelerle çevrili yerleşkenin, dönemin üst düzey isimlerinin kullandığı önemli bir imparatorluk kompleksi olduğu belirtiliyor.

KUBBESİNDE 6 PENCERE BULUNUYORDU Kazılarda hamamın mimarisine ilişkin ayrıntılar da ortaya çıkarıldı. Dairesel yapının üzerinin kubbeyle örtüldüğü ve kubbede altı pencere açıklığı bulunduğu belirlendi. Hamam içerisinde üç ayrı yıkanma bölümü, buhar odası ve suyu ısıtmak için kullanılan teknik alanlar tespit edildi. Yapının kullanımında oldukça ayrıntılı bir planlama yapıldığı da anlaşıldı. Saray sakinlerinin kullandığı alanlarla hamamın işletilmesinden sorumlu görevlilerin bölümleri birbirinden ayrılmıştı. Çalışanların teknik bölümlere ulaşabilmesi için ayrı bir giriş kullanıldığı belirlendi.

1700 YIL ÖNCE YERDEN ISITMA KULLANMIŞLAR Kazının en dikkat çekici bulgularından biri ise hamamın ısıtma sistemi oldu. Romalıların “hipokaust” olarak bilinen yerden ısıtma sistemine ait izlerin yaklaşık 1700 yıl sonra hâlâ korunmuş olduğu görüldü. Sistemde ocakta elde edilen sıcak hava, zeminin altında oluşturulan boşluklardan geçirilerek yapının tabanının ve iç mekânlarının ısıtılmasını sağlıyordu. Başka bir ifadeyle Romalılar, günümüzde modern konutlarda kullanılan yerden ısıtma mantığının benzerini yaklaşık 17 asır önce bu saray hamamında kullanıyordu.

SUYU ISITAN SİSTEMİN İZLERİ DE BULUNDU Arkeologlar ayrıca hamam suyunun ısıtılmasında kullanılan bakır kazanın bulunduğu bölümü ortaya çıkardı. Bakır kazan günümüze ulaşmadı ancak kazanın üzerine yerleştirildiği kaidenin korunması sayesinde sistemin çalışma biçimine ilişkin önemli bilgiler elde edildi. Bölgede daha önce gerçekleştirilen kazılarda da önemli tarihi eserler bulunmuştu. Yaklaşık 30 yıl önce imparatorluk mozolesinde ortaya çıkarılan değerli altın takılar, Maximinus Daia'nın ailesiyle ilişkilendirilmişti.

ŞİMDİ SARAYDAN HAMAMA GEÇİŞİ ARIYORLAR Arkeologların çözmeye çalıştığı önemli sorulardan biri de sarayın içerisinden kulenin altındaki hamama nasıl ulaşıldığı. Kazıların ilerlemesiyle sıra dışı hamamın saray kompleksi içerisindeki işlevinin ve yaklaşık 1700 yıl önce nasıl kullanıldığının daha ayrıntılı biçimde anlaşılması bekleniyor.