Kanada'daki bir maden sahasında binlerce metre derinlikteki kayaların arasından tam 11 yıldır kesintisiz bir şekilde akan binlerce tonluk "beyaz hidrojen" gazı bilim insanlarını şoke etti. Prekambriyen dönemi kayalarının yeraltı sularıyla temasa geçmesiyle oluşan bu devasa doğal gaz rezervi, yıllık milyonlarca kilovatsaat elektrik üretebilecek potansiyele sahip. Yerin altındaki bu olağanüstü keşif, geleceğin temiz enerji kaynakları yarışında adeta devrim niteliğinde bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.

Kanada'nın Timmins kenti yakınlarındaki bir bakır ve çinko madeninde açılan yaklaşık 15 bin arama deliğinden yılda 140 metrik tonun üzerinde doğal hidrojen açığa çıktığı tespit edildi. Yer yüzeyinin 2 bin metreye varan derinliklerinde yer alan bu deliklerin bazılarından 11 yıldır herhangi bir azalma olmadan sürekli gaz akışı sağlandığı kaydedildi.

"Beyaz hidrojen" olarak da adlandırılan jeolojik kaynaklı bu gazın prolonged ve sürdürülebilir debisi, sert kıtasal kayalar içerisinde bugüne kadar belgelenmiş ilk uzun süreli akış kaydı olarak bilim dünyasında geniş yankı uyandırdı. Kanada Kalkanı'nın (Canadian Shield) derinliklerinde gerçekleşen bu olay, demir bakımından zengin Prekambriyen dönemi kayalarının yeraltı sularıyla temas etmesi sonucu meydana geliyor.

"Serpantinizasyon" olarak adlandırılan bu kimyasal süreçte, kayalar sudaki oksijeni tutarak geriye saf hidrojen gazı bırakıyor. Yüzeyden izole kalmış kadim ve çatlaklı kayaç yapısı, hidrojenin dağılmak yerine basınç altında birikmesini sağlıyor.

Madencilik çalışmaları sırasında açılan delikler ise bu sıkışmış gaz sistemine birer çıkış kanalı sunuyor. 1960'lı yıllarda zengin bakır, çinko ve gümüş yataklarını çıkarmak amacıyla açılan maden, hiçbir zaman bir enerji tesisi olarak tasarlanmamıştı.

Yapılan ölçümlerde her bir deliğin yılda ortalama 8 kilogram (17,6 pound) hidrojen saldığı ve madendeki tüm delik ağından yıllık toplam 140 tondan fazla gaz çıktığı hesaplandı.

Bu miktarın tek başına yılda yaklaşık 4,7 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretebilecek kapasitede olduğu belirtiliyor. Çalışmanın sonuçları bilimsel bir dergide yayımlanırken, uzmanlar tespit edilen bu akışın ticari bir hidrojen kuyusuna dönüştürülebilmesi için henüz erken olduğunu vurguluyor. Gazın kontamine olmadan toplanması, onlarca çıkış noktasının birbirine bağlanması ve basınçlandırılması için madende şu an altyapı bulunmuyor.

Araştırmacılar, salınan gazın toplama maliyetinin üreteceği enerjiyi aşıp aşmayacağını belirlemek üzere altyapı ve ekonomik fizibilite çalışmalarına devam ediyor.