ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran savaşının ardından Orta Doğu'nun siyasi ve güvenlik mimarisini yeniden şekillendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir strateji üzerinde çalıştığı öne sürüldü. ABD basınına yansıyan taslakta İran'ın bölgesel etkisinin sınırlandırılması, İsrail'in bölge ülkeleriyle normalleşmesinin genişletilmesi ve Suudi Arabistan-İsrail anlaşmasının sağlanması öne çıkıyor. Trump'ın ise özel görüşmelerinde savaş sonrasına ilişkin “çok daha büyük bir şey” üzerinde çalıştığını söylediği aktarıldı.

ABD ile İran arasındaki savaş devam ederken Washington'ın çatışmalar sona erdikten sonra uygulamaya koymayı planladığı yeni Orta Doğu stratejisine ilişkin dikkat çekici bilgiler ortaya çıktı. ABD merkezli Axios'un iki ABD'li yetkili ve konu hakkında bilgi sahibi iki kaynağa dayandırdığı haberine göre Trump yönetimi, savaş sonrası dönemde Washington'ın Orta Doğu politikasına yön verecek kapsamlı bir strateji hazırlıyor.

Henüz ilk aşamalarında olduğu belirtilen planın, Donald Trump'ın görev süresinin geri kalanında ABD'nin bölge politikasının temel yol haritasına dönüştürülmesi hedefleniyor. Taslak üzerindeki çalışmaların Trump yönetiminin üst düzey siyasi kadroları ile çeşitli kurumlar tarafından yürütüldüğü aktarıldı. Trump'ın da son haftalarda danışmanlarıyla plan hakkında iki ayrı toplantı gerçekleştirdiği belirtildi.

ABD'NİN MASASINDA ÜÇ AŞAMALI PLAN Axios'un kaynaklarına göre Washington'ın savaş sonrası stratejisinde üç ana başlık üzerinde duruluyor. Planın ilk ayağında İran'ın Orta Doğu'daki etkisinin sınırlandırılması bulunuyor. Bunun için ABD'nin bölgedeki müttefikleri arasında Washington'ın garantörlüğünde daha güçlü bir güvenlik ve iş birliği mekanizması oluşturulması değerlendiriliyor. Böylece savaş sonrasında İran'ın bölgesel hareket alanının daraltılması ve ABD'nin müttefiklerinin daha koordineli hareket etmesi amaçlanıyor.

İKİNCİ AŞAMADA GAZZE, SURİYE VE LÜBNAN VAR Planın ikinci ayağı ise Gazze başta olmak üzere İsrail'in komşularıyla ilişkilerinin yeniden düzenlenmesini kapsıyor. Axios'un aktardığı taslağa göre Washington; Trump'ın Gazze planının bir sonraki aşamasının güvence altına alınmasını, İsrail ile Suriye arasında bir güvenlik anlaşmasına ulaşılmasını ve İsrail-Lübnan arasındaki anlaşmanın uygulanmasını hedefliyor. Böylece İran savaşının ardından İsrail'in çevresindeki güvenlik denkleminde kapsamlı bir değişikliğe gidilmesi planlanıyor.

ÜÇÜNCÜ HEDEF: İSRAİL'LE NORMALLEŞMEYİ GENİŞLETMEK Stratejinin üçüncü ayağında ise İsrail ile bölge ülkeleri arasındaki normalleşmenin genişletilmesi bulunuyor. Bu kapsamda Trump'ın ilk başkanlık döneminde hayata geçirilen İbrahim Anlaşmaları'nın daha fazla ülkeyi kapsayacak şekilde genişletilmesi değerlendiriliyor. Washington'ın en önemli hedeflerinden birinin ise Suudi Arabistan ile İsrail arasında normalleşme anlaşmasına ulaşılması olduğu aktarıldı. Böyle bir gelişmenin gerçekleşmesi halinde Orta Doğu'daki mevcut diplomatik ve güvenlik dengelerinin önemli ölçüde değişebileceği değerlendiriliyor.

İRAN'I ÇEVRELEYEN YENİ BİR BLOK MU? Axios'un aktardığı üç başlık birlikte değerlendirildiğinde, taslak stratejinin merkezinde İran'ın bölgesel etkisini sınırlandırırken İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki ilişkileri genişleten yeni bir güvenlik ve diplomasi mimarisinin oluşturulmasının bulunduğu görülüyor. Washington'ın garantörlüğünde bölgesel müttefikler arasında daha güçlü koordinasyon kurulması düşüncesi de savaş sonrası İran politikasının önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.

İSRAİL'DEKİ SEÇİMLER DE HESAPTA Washington'ın hesaplarında seçim takviminin de bulunduğu aktarıldı. Habere göre İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak parlamento seçimleri ile ABD'deki kasım ara seçimleri, stratejinin şekillendirilmesinde dikkate alınıyor. Trump yönetiminin İsrail seçimlerinin ardından kurulacak hükümetin Washington'ın savaş sonrası stratejisiyle iş birliği yapabilecek bir yapıda olmasını istediği belirtildi. Bununla birlikte bazı ABD'li yetkililer, Trump'ın İsrail'deki seçimlerden çıkacak sonuçtan bağımsız olarak yeni Orta Doğu stratejisini hayata geçirmeye çalışacağını aktardı.

TRUMP: ÇOK DAHA BÜYÜK BİR ŞEY Haberdeki en dikkat çekici ayrıntılardan biri ise Trump'ın özel görüşmelerinde kullandığı belirtilen sözler oldu. Axios'a konuşan kaynaklara göre Trump, İran savaşının ardından Orta Doğu için “çok daha büyük bir şey” üzerinde çalıştığını söyledi. Ancak stratejinin henüz tamamlanmadığı özellikle belirtiliyor. Kaynaklardan biri taslağın sonuçlandırılmasının birkaç hafta daha sürebileceğini aktarırken, Beyaz Saray Axios'un sorularına yorum yapmadı. Bu nedenle kamuoyuna yansıyan başlıklar, Trump yönetimi tarafından resmen ilan edilmiş nihai bir ABD stratejisinden ziyade, yönetim içinde üzerinde çalışıldığı aktarılan savaş sonrası planın taslak unsurları niteliğini taşıyor.