ALİ KANTARCI/İSTANBUL Türkiye Yeşilay Cemiyeti, alkol, tütün, madde, kumar ve internet bağımlılığı başta olmak üzere bağımlılığın farklı türleriyle mücadelede çalışmalarını sürdürüyor. Bağımlılık ortaya çıktıktan sonra danışmanlık ve rehabilitasyon hizmetleri sunan Yeşilay, aynı zamanda bağımlılığın oluşmasını engellemeye yönelik koruyucu ve önleyici faaliyetlere de ağırlık veriyor.

Türkiye genelinde 120 şubesi ve 81 ilde hizmet veren 105 Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) ile çalışmalarını sürdüren Yeşilay, bağımlılıkla mücadelede bireylerin yanı sıra aileleri ve sosyal çevreyi de sürecin içerisine dahil ediyor. YEDAM’larda bağımlılık yaşayan bireylere ve yakınlarına ücretsiz psikolojik ve sosyal hizmet desteği sağlanıyor.

EDAM Danışma Hattı üzerinden bugüne kadar 1 milyon 700 binden fazla çağrı yanıtlanırken, 545 bin görüşme gerçekleştirildi. Ayrıca 230 bini aşkın kişiye sosyal hizmet desteği sunuldu. Bu kapsamda önlemeden rehabilitasyona uzanan çalışmalarla çocuklardan gençlere, ailelerden bağımlılıkla mücadele eden bireylere kadar toplumun farklı kesimlerine ulaşan Başakşehir Yeşilay, saha çalışmalarını ilçenin dört bir yanında sürdürüyor.

Yeşilay’ın Türkiye genelindeki çalışmalarının önemli ayaklarından birini de Başakşehir oluşturuyor. Başakşehir Yeşilay Şubesi ve YEDAM, bir yandan bağımlılıkla mücadele eden bireylere profesyonel destek sunarken, diğer yandan bağımlılık oluşmadan önce çocuklara, gençlere ve ailelere ulaşmayı hedefleyen çalışmalar gerçekleştiriyor. İlçedeki faaliyetler yalnızca belirli merkezlerle sınırlı tutulmuyor.

Okullar, üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, ibadethaneler, spor organizasyonları ve vatandaşların yoğun olarak bulunduğu alanlarda gerçekleştirilen çalışmalarla Yeşilay ve YEDAM’ın hizmetleri doğrudan vatandaşlara anlatılıyor.

Bu kapsamda amaç, bağımlılığın ortaya çıkmasını beklemeden risklere karşı farkındalık oluşturmak ve özellikle çocuklar ile gençleri bağımlılıktan koruyacak bilinç ve yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesine katkı sunmak.

Başakşehir Yeşilay’ın saha faaliyetlerinde çocuklar ve gençler özel bir yere sahip. İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü ve eğitim kurumlarıyla gerçekleştirilen iş birlikleri kapsamında öğrenciler, öğretmenler ve velilere yönelik bağımlılıklardan korunma, sağlıklı yaşam ve farkındalık eğitimleri düzenleniyor. Başakşehir’de gerçekleştirilen Sağlıklı Yaşam ve Bağımsız Kampüs Çalıştayı da gençlerin sürece doğrudan dahil edildiği çalışmalardan biri oldu. Çalıştayda 18 üniversiteden 100 öğrenci bir araya gelerek üniversite gençliğinin bağımlılıklardan korunması ve sağlıklı yaşam kültürünün güçlendirilmesi konusunda fikir ve çalışmalarını ortaya koydu. Yeşilay’ın gençlere ulaşma yöntemi ise yalnızca seminer ve eğitimlerle sınırlı kalmıyor. Spor, kamp, kültür ve sosyal faaliyetler de gençlerle iletişim kurmanın önemli araçları arasında değerlendiriliyor. Bu yaklaşımın örneklerinden biri Yeşilay Çocuklar Türkiye Muaythai Şampiyonası oldu. Başakşehir Kapalı Spor Salonu’nda düzenlenen organizasyonda Başakşehir Yeşilay, kurduğu stantla çocuk sporcular, aileler ve ziyaretçilerle bir araya geldi. Etkinlik boyunca sağlıklı yaşam ve bağımlılıklardan korunma konusunda farkındalık çalışmaları gerçekleştirildi. Çocukların sosyal hayata katılımını desteklemek amacıyla gerçekleştirilen çalışmalardan bir diğeri ise Yeşilay Düzce Kampı oldu. 70 kız çocuğunun katıldığı kampta okçuluk, doğa yürüyüşleri, takım oyunları, yarışmalar, el becerisi atölyeleri ve çeşitli sosyal etkinlikler gerçekleştirildi.

Bağımlılıkla mücadelede yalnızca bireyin değil, aile ve yakın çevrenin de bilinçlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Başakşehir Yeşilay, kadın ve aile çalışmalarına da özel önem veriyor. Şube bünyesindeki Kadın Komisyonu aracılığıyla kadınlara yönelik buluşmalar, eğitimler, saha faaliyetleri ve sosyal programlar düzenleniyor. Bu etkinliklerde bağımlılık türlerinin yanı sıra sanal bahis, teknoloji bağımlılığı, aile içi iletişim ve çocukların karşılaşabileceği riskler ele alınıyor. Kadınlara aynı zamanda YEDAM’ın bağımlılık yaşayan bireylere ve yakınlarına sunduğu ücretsiz psikolojik ve sosyal destek hizmetleri hakkında da bilgi veriliyor. Yeşilay, bu çalışmalarla bağımlılıkla mücadelede yalnızca bağımlılık yaşayan kişiye ulaşmayı değil, kişinin içerisinde bulunduğu aile ve sosyal çevrenin de sürece dahil edilmesini hedefliyor.

Başakşehir Yeşilay’ın farkındalık çalışmaları ilçenin farklı noktalarında devam ediyor. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’nde üç gün boyunca gerçekleştirilen farkındalık çalışmasında hastane ziyaretçilerine Yeşilay ve YEDAM’ın hizmetleri anlatıldı.

İlçedeki pazar yerlerinde de esnaf ve vatandaşlarla birebir temas kurularak bağımlılıkla mücadele konusunda bilgilendirmeler yapıldı. Cuma namazı öncesinde camilerde gerçekleştirilen çalışmalarla Yeşilay ve YEDAM’ın hizmetleri cemaate aktarılırken, okullar ve yaz kurslarında çocuk ve gençlere yönelik faaliyetler sürdürüldü. Kamu kurumları, eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerle geliştirilen iş birlikleri sayesinde Başakşehir genelinde geniş bir saha ağı oluşturulması hedefleniyor. Bu ağ ile bağımlılık ortaya çıkmadan önce koruyucu çalışmalar yürütülürken, bağımlılıkla karşılaşan kişilerin de doğru profesyonel desteğe yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Başakşehir Yeşilay Şube Başkanı Atay Çoban, bağımlılıkla mücadelenin yalnızca bağımlılık başladıktan sonra yürütülecek bir çalışma olmadığını belirterek önleyici faaliyetlerin önemine dikkat çekti. Çoban, “Bağımlılıkla mücadeleyi yalnızca bağımlılık başladıktan sonra yapılan bir çalışma olarak görmüyoruz. Asıl hedefimiz çocuklarımızı ve gençlerimizi bağımlılıkla hiç karşılaşmadan koruyabilmek. Bunun için çocuğumuza okulunda, gencimize spor alanında, kadınlarımıza ve ailelerimize sosyal hayatın içerisinde ulaşmaya çalışıyoruz” dedi.

Başakşehir’in genç nüfusuna dikkat çeken Çoban, Yeşilay’ın vatandaşın bulunduğu her alanda faaliyet göstermeye çalıştığını ifade etti. Çoban, “Okullarımızdan üniversitemize, spor salonlarından camilerimize, hastanemizden pazar yerlerimize kadar vatandaşımızın olduğu her yerde bulunmaya gayret ediyoruz. Bir tarafta gönüllülerimiz ve komisyonlarımızla önleyici çalışmalar yürütürken diğer tarafta YEDAM’ımız, bağımlılıkla mücadele eden vatandaşlarımıza ve ailelerine profesyonel destek sunuyor” diye konuştu. Kamu kurumları, eğitim camiası ve sivil toplum kuruluşlarıyla yapılan iş birliklerinin önemine de vurgu yapan Çoban, hedeflerinin Yeşilay’ı yalnızca adı bilinen bir kurum olmaktan çıkararak ihtiyaç duyulduğunda başvurulabilecek ve sahada görünür bir yapıya dönüştürmek olduğunu söyledi.

Yeşilay ve YEDAM’ın sunduğu desteğin bağımlılıkla mücadele eden kişilerin hayatında oluşturduğu değişim de danışanların hikâyeleriyle ortaya konuluyor. 39 yaşındaki H.S., alkol bağımlılığıyla mücadelesini ve YEDAM’la tanışmasının ardından yaşadığı değişimi anlattı.

13 yıl bankacılık yaptığını, çocuk sahibi olduktan sonra işini bıraktığını belirten H.S., alkol kullanmaya 22 yaşında başladığını söyledi. Başlangıçta arkadaşlarıyla iş çıkışlarında zaman zaman alkol kullandığını ifade eden H.S., zaman içerisinde tüketiminin arttığını ve bağımlılık sürecinin başladığını aktardı. Yaklaşık 5-6 yıl boyunca yüksek miktarda alkol kullandığını belirten H.S., bu dönemde unutkanlık yaşamaya başladığını, sosyal çevresinden uzaklaştığını ve daha önce sık sık seyahat eden biriyken zamanla evden çıkmamaya başladığını anlattı. Alkol kullanımının hayatında bir kısır döngüye dönüştüğünü ifade eden H.S., eşi ve ailesinin desteğinin kendisi için önemli olduğunu belirtti. Oğlunun da yaşanan süreçten etkilendiğini anlatan H.S., bir dönem üç buçuk ay alkolü bırakmasına rağmen yeniden başladığını söyledi. Karaciğerinin ciddi şekilde zarar gördüğünü ve doktorunun siroz konusunda uyarıda bulunduğunu aktaran H.S., bırakmak istediği halde tekrar alkole yöneldiğini dile getirdi.

YEDAM’a gitmeye karar vermesinin ise hayatında önemli bir dönüm noktası olduğunu belirten H.S., daha önce Yeşilay ve YEDAM’ın reklamlarını gördüğünü ancak utanma duygusu nedeniyle yardım istemeye çekindiğini söyledi. YEDAM’da gördüğü yaklaşımın kendisi açısından önemli olduğunu belirten H.S., süreç içerisinde alkol kullanma isteğinin azaldığını, yeniden sosyalleşmeye başladığını ve çocuğuyla daha fazla ilgilenebildiğini anlattı. H.S., bağımlılıkla mücadele eden kişilere ise “Bir kereden bir şey olmaz” düşüncesinden uzak durmaları ve iyileşmeyi gerçekten istemeleri çağrısında bulundu.

Başakşehir YEDAM Uzmanı Şüheda Haktanır ise bağımlılığın bir noktadan sonra kişinin hayatındaki diğer alanların önüne geçebildiğini belirtti. Bağımlılık sürecinde kişinin daha önce keyif aldığı hobilerden ve sosyal ortamlardan uzaklaşabildiğini anlatan Haktanır, kişinin yalnızca bağımlı olduğu davranıştan keyif almaya başlamasının sürecin önemli göstergelerinden biri olduğunu ifade etti. Haktanır, bağımlılığın beyinde fizyolojik değişimlere yol açtığını ve kişinin yeniden aynı davranışa yönelmesinde bu değişimlerin etkili olduğunu belirtti. Kişilerin yardım alma kararını vermesinin önündeki en önemli engellerden birinin ise damgalanma ve etiketlenme korkusu olduğunu kaydeden Haktanır, bağımlılıkla mücadele eden kişilerin yargılanma korkusu nedeniyle yardım arayışını erteleyebildiğini söyledi. Bağımlılığın iniş ve çıkışları bulunan bir süreç olduğuna dikkat çeken Haktanır, kişinin daha önce bırakmayı denemiş olmasının başarısız olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.

YEDAM’a başvuran kişileri kapsamlı bir destek sürecinin beklediğini anlatan Haktanır, ilk aşamada klinik psikologlarla görüşme gerçekleştirildiğini ve kişinin ihtiyaçlarının belirlendiğini söyledi. İhtiyaca göre tıbbi veya sosyal destek sağlandığını belirten Haktanır, aile görüşmeleriyle yakınların da süreç hakkında bilgilendirildiğini ifade etti.

Bunun yanı sıra danışanların boş zamanlarını daha sağlıklı değerlendirebilmesi, yeni çevreler edinmesi, hobiler kazanması ve düzenli bir yaşam rutini oluşturması amacıyla çeşitli atölye ve sosyal etkinlikler düzenleniyor. Ailelerin de bağımlılıkla mücadelede önemli bir role sahip olduğunu belirten Haktanır, ailelerin kişinin iyileşme kararına saygı gösterirken aynı zamanda doğru tutum ve davranışları geliştirmesinin tedavi sürecine olumlu katkı sağlayabileceğini dile getirdi. Haktanır, yardım almakta tereddüt eden kişilere ise damgalanma korkusuna kapılmamaları çağrısında bulundu. Bağımlılığın nükslerle ilerleyebilen bir süreç olduğuna dikkat çeken Haktanır, daha önce başarısız olunan girişimlerin kişinin yeniden denemesine engel olmaması gerektiğini belirtti. “Yaşamak istedikleri hayat için kararlı ve motive bir şekilde devam etmeleri önemli” diyen Haktanır, bağımlılıktan iyileşme yolculuğunda profesyonel destek alınmasının önemine dikkat çekti. Başakşehir’de yürütülen çalışmalar, bağımlılıkla mücadelede yalnızca bağımlılık geliştiren bireylere yönelik tedavi ve danışmanlığın değil; çocukluk döneminden itibaren koruyucu çalışmaların, gençlere yönelik sosyal faaliyetlerin, aile ve kadın çalışmalarının ve toplumun farklı kesimlerine ulaşan saha faaliyetlerinin birlikte yürütülmesinin hedeflendiğini ortaya koyuyor.