ABD’li federal kurumlar, Çin merkezli teknoloji şirketlerinin Amerikan yapay zekâ modellerinin yeteneklerini sistematik biçimde kopyaladığını öne sürdü. Pekin yönetimi suçlamaları reddederken Washington, fikri mülkiyet ihlali tespit edilmesi durumunda yaptırım uygulanabileceğini bildirdi.

ABD ile Çin arasında teknoloji alanında devam eden rekabet, yapay zekâ modellerinin nasıl geliştirildiğine ilişkin yeni bir anlaşmazlığa dönüştü. FBI, Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ve Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA), Çinli şirketlerin ABD merkezli modellerden “endüstriyel ölçekte” veri topladığını iddia etti.

Ortak uyarıda, Çin merkezli bazı teknoloji şirketlerinin Amerikan yapay zekâ sistemlerine çok sayıda sorgu yönelterek bu modellerin gelişmiş yeteneklerini ve bilgi işleme yöntemlerini çıkarmaya çalıştığı savunuldu. Toplanan yanıtların daha sonra Çinli şirketlerin kendi modellerinin eğitiminde kullanıldığı ileri sürüldü.

ABD’nin suçlamaları, yapay zekâ alanında “distillation” olarak bilinen model damıtma yöntemine dayanıyor. Meşru bir geliştirme tekniği olarak kullanılan bu yöntemde, güçlü bir yapay zekâ modelinin ürettiği yanıtlardan yararlanılarak daha küçük veya farklı bir model eğitiliyor.

ABD’li yetkililer ise Çinli şirketlerin bu yöntemi olağan araştırma süreçlerinin ötesine taşıdığını iddia ediyor. Açıklamaya göre bazı şirketler, Amerikan modellerini yüksek hacimli sorgularla “öğretmen model” olarak kullanıyor ve elde ettikleri çıktılarla kendi sistemlerini geliştiriyor.

Federal kurumlar, söz konusu yöntemin bazı Çinli şirketler için yardımcı bir eğitim tekniği olmaktan çıkarak model geliştirme sürecinin temelini oluşturduğunu savundu.

FBI, NSA ve CISA’nın bir diğer iddiası da coğrafi erişim kısıtlamaları ile güvenlik önlemlerinin vekil hesaplar üzerinden aşıldığı yönünde oldu. Çinli şirketlerin “transfer station” adı verilen hesap ve hizmet ağlarını kullandığı öne sürüldü. Bu sistem aracılığıyla Çin’den doğrudan erişilemeyen ABD merkezli yapay zekâ servislerine üçüncü taraflar üzerinden ulaşıldığı ve yüksek miktarda çıktı toplandığı iddia edildi. ABD’li kurumlar, özellikle DeepSeek ve Alibaba’yı yüksek hacimli model damıtma faaliyetleri yürütmekle suçladı.

Federal kurumların açıklamasıyla aynı dönemde ABD merkezli yapay zekâ şirketi Anthropic de benzer bir suçlama yöneltti. Şirket, Çinli yapay zekâ kuruluşlarının Claude modelinin yeteneklerini sistematik biçimde elde etmeye çalıştığını öne sürdü.

DeepSeek, MoonShot AI ve Alibaba tarafından geliştirilen modellerin kısa sürede OpenAI ve Google’ın gelişmiş sistemleriyle rekabet edebilecek seviyeye ulaşması, Çin’in bu alandaki yükselişinin nasıl gerçekleştiğine yönelik tartışmaları artırmıştı.

ABD yönetimi, iddia edilen faaliyetlerin fikri mülkiyet hırsızlığı kapsamına girdiğinin belirlenmesi durumunda ekonomik yaptırımların uygulanabileceğini açıkladı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çinli şirketlerin Amerikan yapay zekâ modellerinden gizlice yararlanarak fikri mülkiyet ihlalinde bulunması halinde yaptırım seçeneğinin gündeme gelebileceğini söyledi.

Çin’in Washington Büyükelçiliği, model damıtma tartışmasının ülkenin yapay zekâ alanındaki ilerlemesini hedef alan kasıtlı bir girişim olduğunu savundu.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning de ülkesinin yapay zekâ teknolojilerindeki yükselişini bilim ve teknoloji alanında sağlanan kendi kendine yeterliliğin sonucu olarak değerlendirdi. Mao, ABD yönetimine “asılsız suçlamalardan” kaçınma çağrısında bulundu.