Nepal-Çin sınırında yaşanan yıkıcı buzul çökmesi, dağlardaki erimenin ne kadar büyük felaketlere yol açabileceğini gösterdi. Bilim insanları, küresel ısınmanın farklı seviyelerinde hangi buzulların yok olabileceğini gösteren yeni bir dijital harita hazırladı.

Nepal’de geçen ay buzul ve kaya parçalarının kopmasıyla başlayan felaket, kısa sürede yıkıcı bir sel zincirine dönüştü. 1300’den fazla kişinin yaşamını yitirdiği, binlerce kişinin kayıp olduğu olayın ardından bilim insanları, dünyadaki buzulların geleceğini tek tek izlemeye yarayan yeni bir çalışmayı gündeme taşıdı.

ETH Zürih ve Vrije Universiteit Brussel araştırmacıları tarafından geliştirilen “Global Glacier Extinction Explorer”, dünyadaki buzulların farklı sıcaklık senaryolarında nasıl değişebileceğini gösteriyor.

Kullanıcılar bu sistemde belirli bir bölgeyi ya da buzulu arayarak, küresel ısınmanın 1,5 derece, 2,7 derece ya da 4 dereceye ulaşması halinde o buzulun gelecekte nasıl bir tabloyla karşılaşabileceğini görebiliyor.

Araştırmaya göre buzul yok oluşları özellikle yüzyılın ortalarına doğru zirveye çıkabilir.

Küresel ısınma 1,5 dereceyle sınırlı kalırsa 2041 civarında her yıl yaklaşık 2 bin buzulun yok olabileceği hesaplanıyor. Isınmanın 4 dereceye ulaşması halinde ise 2050’lerin ortasında yıllık kayıp sayısının 4 bine yaklaşabileceği belirtiliyor.

Bilim insanları, buzulların geleceğinde her sıcaklık artışının belirleyici olduğunu vurguluyor.

1,5 derecelik senaryoda bugünkü buzulların neredeyse yarısının 2100’e kadar varlığını sürdürebileceği öngörülüyor. Isınma 2,7 dereceye çıkarsa bu oran yaklaşık yüzde 20’ye düşüyor. 4 derecelik senaryoda ise buzulların yüzde 10’dan daha azının kalabileceği tahmin ediliyor.

Buzul kaybı yalnızca gelecek senaryosu değil. İsviçre’de Bella Tola Buzulu, Ağustos 2026’da neredeyse tamamen kaybolduğu için yok olmuş kabul edildi.

Urirotstock Buzulu için de bu yaz aynı açıklama yapıldı. Araştırmacılar, özellikle küçük Alp buzullarında sürecin artık gözle görülür hale geldiğini belirtiyor.

Bilim insanlarına göre bir buzulun yok olması tek bir sıcak yazla açıklanmıyor. Asıl tablo, yıllar boyunca biriken kar ve buz kaybıyla ortaya çıkıyor.

Buzulun yüksekliği, büyüklüğü, şekli ve bulunduğu bölgenin iklimi, ne kadar dayanabileceğini belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.

26 Ağustos’ta Nepal-Çin sınırı yakınlarında yaşanan çökme, buzulların yalnızca dağlarda değil, çok daha aşağıdaki yerleşimlerde de büyük risk oluşturabileceğini gösterdi.

Araştırmacılar, ısınan Himalaya ortamında buzulların giderek daha kırılgan hale geldiğine dikkat çekiyor.

Yeni harita da bu değişimi soyut rakamlar yerine bölge bölge ve buzul buzul görünür hale getiriyor.