İran’daki savaş ve Rusya-Ukrayna çatışmasının enerji piyasalarında oluşturduğu arz sıkıntısı ABD’yi akaryakıtta tarihi fiyatlarla karşı karşıya bıraktı. Ülke genelinde motorinin galon fiyatı 6 doları aşarken Kaliforniya’da tabelalar 9,99 doları gösterdi. Nakliyeden tarıma kadar ekonominin tamamını etkileyen yükselişin, ara seçimler öncesinde Trump yönetimi üzerindeki enflasyon baskısını daha da artırabileceği belirtiliyor.

ABD’de motorin rekor kırdı ABD’de enerji fiyatlarındaki yükseliş yeni bir seviyeye ulaştı. Motorinin ülke genelindeki ortalama galon fiyatı ilk kez 6 dolar sınırını aşarken bazı bölgelerde çok daha yüksek rakamlar görülmeye başladı. Kaliforniya’nın San Diego kentindeki bir akaryakıt istasyonunda motorinin galonu 9,99 dolara kadar çıktı. Amerikan Otomobil Birliği AAA verilerine göre Kaliforniya genelindeki ortalama fiyat da 8 doların üzerine yükseldi. Böylece Rusya-Ukrayna savaşının ardından 2022’de görülen 5,82 dolarlık önceki ABD rekoru da geride bırakıldı.

İran savaşı ve Ukrayna krizi piyasayı vurdu Fiyatlardaki sert yükselişin arkasında küresel enerji arzında yaşanan iki büyük sıkıntı bulunuyor. Rusya, rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarının ardından ülke içerisindeki üretimin azalmasıyla motorin ihracatını kısıtlarken Orta Doğu’daki savaş da enerji piyasalarındaki dengeleri sarstı. Körfez petrolü ve rafine ürünlerinin dünya pazarlarına ulaştırılmasında kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki akışın azalması, uluslararası alıcıların ABD pazarına yönelmesine yol açtı.

ABD motorinine dışarıdan talep arttı Küresel arz sıkıntısıyla birlikte daha fazla alıcının ABD’ye yönelmesi, Amerikan rafinerilerini motorin üretimini ve ihracatını artırmaya teşvik etti. Ancak ihracat talebindeki yükseliş iç piyasadaki motorinin değerini de yukarı taşıdı. Ham petrolün motorine dönüştürülmesinden elde edilen rafineri marjının geçen ağustosta ilk kez varil başına 100 doların üzerine çıktığı belirtildi.

Kamyondan market rafına kadar etkiliyor Motorindeki yükseliş yalnızca akaryakıt istasyonlarına gelen sürücüleri ilgilendirmiyor. ABD ekonomisinin taşımacılık sisteminde kritik konumda bulunan motorin; kamyonlarda, ağır iş makinelerinde, tarım araçlarında ve bazı elektrik üretim faaliyetlerinde yoğun biçimde kullanılıyor. Nakliye şirketlerinin yakıt giderlerinin yükselmesi ürünlerin taşıma maliyetlerini artırırken işletmelerin bu maliyeti satış fiyatlarına yansıtması yeni bir enflasyon dalgası riskini beraberinde getiriyor.

Çiftçiler de alarm veriyor Motorin fiyatlarının yükseldiği dönem ABD tarımı açısından da kritik bir zamana denk geldi. Sonbahar hasadı öncesinde traktörler, biçerdöverler ve ürünlerin taşınmasında kullanılan kamyonlar nedeniyle motorin talebinin artması bekleniyor. ABD’nin önemli tahıl üretim merkezlerinden “Mısır Kuşağı”ndaki çiftçiler ise motorin ve gübre maliyetlerinin aynı anda yükselmesinin kârlarını ciddi şekilde aşındırdığını belirtiyor.

Trump fiyat artışını savundu Enerji fiyatlarındaki yükseliş, hayat pahalılığının ABD seçmeninin önemli gündem maddelerinden biri olduğu dönemde Trump yönetimi açısından da siyasi bir sınava dönüşüyor. Trump, İran savaşı nedeniyle ortaya çıkan fiyat artışlarını, İran’ın oluşturduğunu belirttiği nükleer tehdidin sınırlandırılması için katlanılması gereken bir bedel olarak değerlendirdi. Ancak enerji maliyetlerinin taşımacılık üzerinden gıda ve diğer tüketici ürünlerine yansıması, enflasyon baskısının daha geniş kesimler tarafından hissedilmesine yol açabilir. ABD’de fiyatların temmuz ayında yıllık yüzde 3,4 yükseldiği, tüketici fiyatlarının ise Kovid-19 salgını öncesindeki seviyelerin yaklaşık yüzde 28 üzerinde bulunduğu belirtiliyor.