Stanford Üniversitesi’nde yapılan deneyde; insan beyin dokusu farelerin beynine yerleştirildi. Üç ay içinde büyüyen doku, fare beyninin dış bölümünün yüzde 90’ından fazlasını kapladı ve sinir sistemiyle bağlantı kurmaya başladı.

İnsan beyninin nasıl geliştiğini ve bazı hastalıkların neden ortaya çıktığını anlamak bilim insanlarının en zorlandığı konular arasında. Stanford Üniversitesi’ndeki araştırmacılar bu kez alışılmadık bir yöntem denedi. Laboratuvarda yetiştirdikleri insan beyin dokusunu farelerin beynine nakleden ekip, dokunun aylar içinde büyüyerek fare sinir sisteminin bir parçası gibi çalışmaya başladığını gördü. Deney için bazı farelerin beyinlerinin dış bölümünün büyük kısmı gelişmeyecek şekilde genetik değişiklik yapıldı. Doğumdan kısa süre sonra bu boş alana insan beyin dokusu yerleştirildi. Fareler büyüdükçe nakledilen doku da büyüdü. Üç ayın sonunda farelerin beyin kabuğundaki dokunun yüzde 90’dan fazlası insan hücrelerinden oluşuyordu.

Araştırmacıları asıl şaşırtan yalnızca dokunun büyüklüğü olmadı. İnsan hücreleri kan damarları geliştirdi, elektriksel olarak çalışmaya başladı ve farenin sinir sistemiyle bağlantılar kurdu. Bazı hücrelerin uzantılarının omuriliğe kadar ulaştığı görüldü. Ancak bilim insanları bu canlıların halen fare olduğunu özellikle vurguluyor. Duyu organları ve beynin geri kalan bölümleri fareye ait. Araştırmacılar daha sonra farelerin hafızasını basit bir labirent testiyle ölçtü. Normal fareler daha önce girdikleri yolu hatırlayabildi. Beyin kabuğunun büyük bölümü gelişmeyen fareler ise testte başarısız oldu. İnsan beyin dokusu taşıyan farelerin performansı ise belirgin şekilde daha iyi çıktı. Bilim insanları bunun doğrudan insan hücrelerinden kaynaklandığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtiyor.

Çalışmanın hedefi farelerin zekasını artırmak değil. Araştırmacılar bu yöntem sayesinde insan beyninde ortaya çıkan bazı hastalıkları canlı bir sinir sistemi içinde inceleyebileceklerini düşünüyor. Frontotemporal demans, epilepsi, otizm ve diğer nörolojik hastalıklarda insan hücrelerinin nasıl davrandığı bu yöntemle daha ayrıntılı araştırılabilecek. Farelerin beyninde büyüyen doku, yetişkin bir insan beynine dönüşmedi. Yaklaşık altı ay sonunda bile gelişiminin, anne karnındaki insan beyninin orta dönemlerine benzediği belirtildi. Yani deney sonucunda farelerin içinde “tam gelişmiş insan beyni” oluşmadı.

İnsan beyin hücrelerinin hayvanların sinir sistemine bu kadar yoğun biçimde yerleştirilmesi etik soruları da beraberinde getirdi. Araştırmacılar deney boyunca farelerin davranışlarında olağan dışı bir değişiklik olup olmadığını takip etti. Çalışmaya biyoetik uzmanları, hukukçular ve bağımsız bilim insanları da dahil edildi.