Arkeologlar bu kez kürekle değil, köstebeklerin açtığı küçük toprak yığınlarının peşine düştü. Belçika’nın Damme kenti yakınlarında tek tek incelenen 814 köstebek tümseği, yüzyıllardır toprağın altında kalan bir Orta Çağ yerleşiminin izlerini yeniden görünür hale getirdi. Toplanan parçalar bir araya getirildiğinde, araştırmacıların karşısına yaklaşık 800 yıllık büyük bir yapının giriş bölümü çıktı.

Belçika’da bir çayırlık alanda yıllardır toprağı eşeleyen köstebekler, farkında olmadan Orta Çağ’dan kalan izleri yüzeye taşıdı. Yüzlerce tümsekten çıkan binlerce parça, araştırmacıları 13. ve 14. yüzyıllara ait olduğu düşünülen tuğla bir giriş yapısına ulaştırdı...

Ghent Üniversitesi’nden araştırmacılar, koruma altındaki çayırlıkta doğrudan kazı yapmak yerine hayvanların zaten yüzeye taşıdığı topraktan yararlandı. Köstebeklerin oluşturduğu 814 tümseğin yeri GPS ile belirlendi. Ardından bu topraklar 6 milimetrelik eleklerden geçirilerek içlerindeki küçük parçalar ayrıldı. Sonuç şaşırtıcıydı. Tümseklerin 421’inde geçmişe ait malzeme bulundu.

Çalışmada toplam ağırlığı 2 kilogramı aşan 2 bin 810 buluntu toplandı. Seramik parçaları, tuğlalar, metal nesneler ve doğal taşlar belirli bir bölgede yoğunlaşınca araştırmacılar burada sıradan bir yerleşim kalıntısından daha fazlası olabileceğini düşündü. Daha önce aynı noktada yapılan jeofizik incelemelerde görülen yer altı anomalileri de parçalarla birlikte değerlendirildi.

Farklı veriler üst üste konulduğunda ortaya çıkan tablo, burada büyük bir Orta Çağ çiftliğinin tuğladan yapılmış giriş kapısının bulunduğuna işaret etti. Yapının 13. ya da 14. yüzyılda kullanıldığı tahmin ediliyor. Kapının karşı tarafındaki iki paralel iz ise hendek üzerinden yapıya ulaşmayı sağlayan bir köprünün başlangıcı olabilir. Arazide görülen uzun ve düz bir çöküntünün de geçmişte kullanılan bir yolun kalıntısı olabileceği değerlendiriliyor.

Bugün sakin görünümüyle bilinen Damme, Orta Çağ’da Brugge için önemli bir dış liman konumundaydı. Bölgenin çevresinde hendeklerle korunan çiftlikler ve yerleşimler bulunuyordu. Yüzyıllar boyunca devam eden tarım faaliyetleri bu yapıların büyük kısmını silerken, sürülmeden kalan bazı çayırlar alttaki kalıntıların korunmasını sağladı. Araştırmacıların köstebek tümseklerine yönelmesinin nedeni de bu alanlarda geniş çaplı kazı yapmanın oldukça sınırlı olmasıydı.

Yöntem ilginç görünse de araştırmacılar önemli bir ayrım yapıyor. Amaç köstebekleri tarihi alanlara getirerek toprağı kazdırmak değil. Bilim insanları yalnızca bölgede zaten yaşayan hayvanların yüzeye çıkardığı toprağı inceliyor. Çünkü köstebek tünelleri bazen gömülü kalıntılara zarar da verebiliyor. Damme’de ise onların açtığı yüzlerce küçük toprak yığını, arkeologlara yüzyıllardır görünmeyen bir yapının yerini gösteren ipuçları sundu.