Rusya’nın uzak doğusunda yıllardır genişleyen Batagay çöküntüsü, artık dev boyutlara ulaştı. Bilim insanları, yaklaşık 1 kilometre genişliğindeki yarığın her yıl milyonlarca metreküp donmuş toprak ve buzu kaybettiğini belirledi.

Sibirya’nın donmuş topraklarında onlarca yıl önce başlayan küçük bir çökme, bugün kilometreye yaklaşan dev bir yarığa dönüştü. “Yeraltı dünyasına açılan kapı” olarak anılan Batagay, yalnızca büyümeye devam etmiyor; eriyen katmanların arasından yüz binlerce yıldır buz altında kalan toprak da gün yüzüne çıkıyor.

Batagay’ın en dik bölümünü oluşturan uçurum hattı, donmuş zeminin çözülmesi nedeniyle yılda yaklaşık 12 metre geriliyor. Çöküntünün tabanı da aynı süreçte eriyerek aşağı doğru inmeye devam ediyor. Araştırmacılar, yalnızca bir yılda kaybolan buz ve toprağın hacmini yaklaşık 1 milyon metreküp olarak hesapladı.

Batagay’ın büyümesini gösteren rakamlar dikkat çekici. 2014 yılında yaklaşık 790 metre genişliğinde olan çöküntü, 2023’e gelindiğinde 990 metreye ulaştı. Böylece yarık, on yıldan kısa bir sürede yaklaşık 200 metre daha genişledi. Bilim insanları bu değişimi uydu görüntüleri, saha ölçümleri ve bölgeden alınan örneklerle takip etti.

Yapılan hesaplamalara göre Batagay’ın oluşmaya başlamasından bu yana çözülen buz ve toprağın toplam hacmi, 14’ten fazla Büyük Giza Piramidi’ne denk geliyor. Erimenin özellikle çöküntünün batı, güney ve güneydoğu kenarlarında yoğunlaştığı belirlendi.

Batagay’ı bilim insanları açısından önemli kılan yalnızca büyüklüğü değil. Çökme sırasında ortaya çıkan donmuş toprak katmanlarının bazılarının yaklaşık 650 bin yıldır buz altında kaldığı belirlendi. Bu katmanlar, Sibirya’da bilinen en eski donmuş toprak örnekleri arasında yer alıyor.

Böylece Batagay, bölgenin yüz binlerce yıllık iklim geçmişine ulaşmak için doğal bir pencere görevi görüyor.

Dev çöküntü yatay yönde büyümeyi sürdürüyor ancak araştırmacılara göre aşağı doğru ilerlemesinin bir sınırı var.

Batagay’ın tabanında kalan donmuş toprak tabakasının artık yalnızca birkaç metre kalınlığında olduğu belirtiliyor.

Altındaki kaya yapısı nedeniyle çöküntünün çok daha fazla derinleşmesi beklenmiyor.