Çanakkale Çan'da İnkaya Mağarası’nda 86 bin yıl öncesine uzanan insan yaşamının izlerini araştırmak için bu yıl e-DNA yöntemi kullanılacak.

Çanakkale’de 10 yıldır süren İnkaya Mağarası kazılarında bu kez gözler toprağın içindeki DNA izlerine çevrildi. Çan ilçesine bağlı Bahadırlı köyü sınırları içerisinde bulunan İnkaya Mağarası'ndaki 2026 yılı kazı çalışmaları başladı. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığının izin ve destekleriyle Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Özer başkanlığındaki 25 kişilik ekip tarafından sürdürülüyor. 2016 yılında yapılan yüzey araştırması sırasında bulunan mağarada 2017 yılında Çanakkale Müze Müdürlüğü başkanlığında başlatılan kazı çalışmaları 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı çalışmasına dönüştürüldü. Kazılarda bu yıl 10'uncu sezona ulaşıldı.

Çan'ın Bahadırlı köyü sınırları içerisinde 10 yıldır devam eden İnkaya Mağarası kazı çalışmalarında çakmaktaşı ve bazalttan üretilmiş yongalar, dilgiler, kazıyıcılar, uçlar, çentikli ve dişlemeli aletler, çekirdek ve vurgaç gibi çeşitli buluntuların da yer aldığı 43 bine yakın yontma taş bulundu.

İnkaya Mağarası'nda bu derecede yüksek yontmataş buluntusuna rağmen herhangi bir organik kalıntıya (insan, hayvan ya da bitki kalıntısı) rastlanılamamış olması nedeniyle kazı alanındaki değişik alanlardan sediman örnekleri alınması planlanıyor. Ankara Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Evrimsel Genetik Laboratuvarı ekibi ile Agrigenomics Hub Hayvan ve Bitki Genomik Araştırmaları İnovasyon Merkezi iş birliğinde gerçekleştirilecek çalışma ile sediman içerisinde korunmuş olan bitki, hayvan ve mikroorganizmalara ait DNA izlerini analiz ederek geçmiş ekosistem ve biyolojik varlıkların moleküler yöntemlerle belirlenmesine çalışılacak.

İnkaya Mağarası'nda bu yılki kazı çalışmalarında mağaradaki tabakalarda 86 bin yıl öncesine kadar inen insan yaşam izlerine rastlanıldı. Paleolitik Çağ insanlarının 86 bin yıl önce başlayarak binlerce yıl boyunca kesintisiz olarak yaşadıkları İnkaya Mağarası'nda gelecek yıllardaki kazı çalışmalarında iskelet kalıntılarına ulaşılarak, elde edilmiş yontma taşlar ve diğer buluntulardan yararlanarak dönem insanlarının davranışları, yaşam tarzları, beslenme alışkanlıkları ve mağaradaki alan kullanımları hakkında bilgilere ulaşılması hedefleniyor.

İnkaya Mağarası'nda 2026 yılı kazı çalışmaları mağaranın en az 3 farklı alanında gerçekleştiriliyor. Kazılar ağırlıklı olarak mağara ana bölümünün batısındaki atölye alanında sürdürülüyor. Bu alan mağara insanlarının üretimlerini büyük oranda yaptıkları ve sonrasında terk ettikleri bir alan olarak şimdilik kalınlığı 3,5 metreyi aşan bir dolguya sahip olmakla birlikte mağaranın Batı girişini de içine alıyor. Bu alandaki derinleştirme çalışmalarıyla birlikte zaman içerisinde biriken atık toprak nedeniyle ağzı kapanan giriş açılmaya başlandı. Buradaki açmaların genişletilmesiyle ilk kez mağara içerisindeki bozulmamış katmanlarda da kazı çalışmaları yapılması planlanıyor. 2026 yılı planlamaları içerisinde kazı çalışmalarının yanı sıra çevre düzenleme ve alana gelen ziyaretçiler için bilgilendirme panolarının yerleştirilmesi gibi faaliyetler de yer alıyor. İnkaya Mağarası kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın maddi desteklerinin yanı sıra, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Çanakkale Valiliği, Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş. maddi destekleriyle sürdürülüyor.