8 Eylül 1999 öncesinde işe giriş bildirgesi verilmesine rağmen primleri sisteme yansımayan veya yanlışlıkla stajyer yazılan sigortalılar için yargıdan umut veren emsal bir karar çıktı. Balıkesir 1. İş Mahkemesi, fiili çalışmayı esas alarak sigorta başlangıcını öne çekerken, bu durumdaki binlerce vatandaş için yeni bir hukuki dönemin kapısını araladı.

Geçmiş yıllardaki uygulamalarda, işverenlerin çalışanları adına SGK'ya işe giriş bildirgesi sunmasına karşın, ilerleyen süreçte verilmesi gereken dönem bordrolarında bu isimlere yer vermediği vakalara sıkça rastlanıyor. Vatandaşlar e-Devlet ya da SGK sistemleri üzerinden geçmişe dönük sorgulama yaptıklarında, 1999 öncesine ait bir sicil numarası veya giriş kaydı görse de ilgili döneme ait prim gününün '0' olduğunu fark ediyor.

Bu durum, SGK’nın emeklilik hesaplamalarında doğrudan prim ödenen tarihleri esas alması nedeniyle kişilerin EYT kapsamı dışında kalmasına yol açıyor. Gerçekte 1999 yılının ilk aylarında fiilen çalışmaya başlayan bir sigortalı, hizmet cetvelinde ilk primi 8 Eylül 1999 sonrasında göründüğü takdirde sistem tarafından EYT hakkından mahrum bırakılabiliyor.

SGK uzmanı Özgür Erdursun, SGK arşivlerindeki eski tarihli işe giriş belgelerinin ve sigorta sicil kayıtlarının tek başına göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

Süreçte karşılaşılan bir diğer önemli engel ise kişilerin gerçekte kadrolu ve tam zamanlı çalışmasına rağmen, eski kayıtlarında 'çırak' veya 'stajyer' ibaresinin yer alması. Mevzuat gereği staj ve çıraklık sigortaları emeklilik için gereken uzun vadeli sigorta başlangıcı sayılmıyor. Fakat çalışmanın niteliği bir iş sözleşmesine dayanıyorsa ve fiilen normal bir çalışma gerçekleşmişse, belgedeki unvandan ziyade fiili durum esas alınıyor. Hukukçular, sadece kâğıt üzerindeki ibareye bakılarak karar verilmemesi ve dönemin çalışma koşullarının detaylıca araştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.

Son olarak Balıkesir 1. İş Mahkemesi, benzer bir uyuşmazlıkta sigortalı lehine kritik bir karara imza attı. Haziran 2026 tarihinde açıklanan kararda mahkeme, davacının sigorta başlangıç tarihinin 1 Mart 1999 olarak tespit edilmesine hükmederek SGK’nın itirazını reddetti.

Kararın kapsamını genişleten mahkeme, başlangıç tarihinin 1 Mart 1999 olarak kabul edilmesiyle birlikte davacının 1 Ocak 2024 itibarıyla yaşlılık aylığına hak kazandığını belirtti. Böylece hak edilen birikmiş emekli aylıklarının yasal faiziyle birlikte vatandaşa ödenmesine karar verildi. İlk derece mahkemesi tarafından verilen bu karar için henüz kanun yolu açık olsa da, hak arayışındaki vatandaşlar için izlenecek hukuki yol haritası açısından önemli bir örnek oluşturuyor.

Hizmet tespiti davalarında mahkemeler, sadece SGK verilerini değil, çalışmayı kanıtlayan tüm yan delilleri incelemeye alıyor. İşe giriş bildirgesinin varlığı, işyerine ait o dönemin resmi bordroları ve hepsinden önemlisi aynı dönemde aynı işyerinde mesai yapmış bordrolu çalışanların tanıklıkları fiili çalışmanın ispatında büyük rol oynuyor. SGK’ya zamanında ulaşmış tek bir belgenin dahi hak düşürücü sürelerin değerlendirilmesinde kilit bir işlev gördüğü ifade ediliyor.

8 Eylül 1999 öncesine ait işe giriş bildirgesi veya sicil numarası bulunan, ancak primleri eksik görünen ya da kayıtlarda hatalı şekilde stajyer/çırak olarak yer alan kişilerin SGK sicil dosyalarını inceletmeleri öneriliyor. Şartları taşıyan ve fiili çalışmasını belgelendirebilen vatandaşlar için yargı yoluyla sigorta başlangıcını öne çekmek ve EYT kapsamında emeklilik hakkı kazanmak mümkün olabiliyor.