Kullanılmayan akıllı telefonlar, kaçak ağaç kesimi ve avcılıkla mücadelede sıra dışı bir göreve başladı...

Çekmecelerde unutulan eski cep telefonları, dünyanın farklı bölgelerindeki ormanlarda yeniden kullanılmaya başlandı. Ancak bu kez amaç telefon görüşmesi yapmak değil. Ağaçların yüksek noktalarına yerleştirilen cihazlar, kilometrelerce genişlikteki alanları dinleyerek yasa dışı faaliyetleri daha gerçekleşirken tespit ediyor.

Sistemin arkasındaki isim mühendis Topher White... White, 2011 yılında Endonezya’nın Borneo bölgesinde bir koruma alanında gönüllü olarak çalışırken kaçak ağaç kesiminin ne kadar zor fark edildiğini anladı. Korucuların bulunduğu noktaya yalnızca birkaç dakika uzaklıkta motorlu testere çalışmasına rağmen sesin duyulmaması, eski cep telefonlarından yararlanma fikrini ortaya çıkardı. White, telefonların mikrofonlarını kullanarak ormanı sürekli dinleyen ve şüpheli sesleri algıladığı anda koruculara haber veren bir sistem geliştirmeye başladı.

Rainforest Connection tarafından geliştirilen ve “Guardian” adı verilen cihazlarda kullanılmış Android telefonlar yeniden değerlendiriliyor. Telefonlara ek mikrofon, batarya ve güneş panelleri takılıyor. Ardından cihazlar ormanın içinde kolay fark edilmeyecek şekilde ağaçların yüksek noktalarına yerleştiriliyor. Güneş enerjisi sayesinde sürekli çalışabilen telefonlar, çevredeki sesleri kesintisiz olarak kaydediyor. Toplanan sesler yapay zeka ile analiz ediliyor. Sistem kuş, böcek ve diğer doğal orman seslerinin arasından motorlu testere, kamyon, silah ve insan seslerini ayırt edebiliyor. Şüpheli bir ses belirlendiği anda bölgedeki korucuların telefonlarına uyarı gidiyor. Böylece ekipler, kesilen ağaçları günler sonra fark etmek yerine faaliyet devam ederken bölgeye ulaşabiliyor.

Cihazların yaklaşık bir kilometre uzaklıktaki sesleri algılayabildiği belirtiliyor. Bu sayede tek bir telefon yaklaşık 300 hektarlık ormanlık alanın takibinde kullanılabiliyor. Özellikle araçların girebileceği yollar ve nehir güzergahları gibi kritik noktalara yerleştirilen cihazlarla çok daha geniş alanların kontrol edilmesi mümkün oluyor. Sistemin Sumatra’daki denemelerinden birinde ekipler cihazları yerleştirmeyi henüz tamamlamadan ilk uyarı geldi. Çalışmaya yeni başlayan telefonlardan biri motorlu testere sesi tespit etti. Koruma görevlileri bölgeye giderek kaçak ağaç kesen kişilerle karşılaştı ve faaliyete müdahale etti. Bu ilk denemenin ardından sistem farklı ülkelerdeki ormanlarda da kullanılmaya başlandı.

Batı Sumatra’daki bazı köylerde cihazlar toplulukların yönettiği ormanlara yerleştirildi. Dört köyde kurulan sistem için yerel koruculara eğitim verildi. Böylece bölge halkı hem telefonlardan gelen uyarıları takip etmeye hem de geniş orman alanlarında şüpheli faaliyetlere daha hızlı müdahale etmeye başladı. Teknoloji zamanla yalnızca kaçak ağaç kesimini tespit etmek için kullanılan bir sistem olmaktan çıktı. Ormanlardan toplanan milyonlarca saatlik ses kaydı, hayvan türlerinin ve ekosistemdeki değişimlerin araştırılmasında da kullanılmaya başlandı. Yapay zeka, motorlu testere seslerini ayırt ettiği gibi farklı hayvanların seslerini de belirleyebiliyor. Böylece eski cep telefonları bir yandan ormanı korurken diğer yandan bilim insanlarına doğayı daha yakından izleme imkanı sağlıyor.