Avrupa'nın savunma sanayisinde yaşadığı üretim ve stok yenileme krizi derinleşirken, İspanyol bankacılık grubu BBVA Research'ten dikkat çeken bir analiz yayımlandı. Hazırlanan raporda Türkiye'nin İHA, taarruz dronları ve mühimmat üretimindeki devasa kapasitesinin Avrupa'nın kritik açıklarını kapatabilecek tek güç olduğu vurgulandı. Uzmanlar, iki taraf arasındaki olası savunma iş birliğinin önümüzdeki 10 yılın en büyük jeopolitik fırsatına dönüşeceğini belirtiyor.

Küresel ölçekte artan jeopolitik gerilimler ülkeleri savunma harcamalarını artırmaya iterken, Avrupa'nın askeri üretim kapasitesindeki eksiklikler de gündemdeki yerini koruyor. İspanyol bankacılık grubu BBVA'nın araştırma birimi BBVA Research, eylül ayında yayımladığı "Türkiye - Savunma Sanayisi Potansiyeli" başlıklı raporunda Türkiye'nin Avrupa savunma sanayisinde üstlenebileceği rolü mercek altına aldı. Raporda, Avrupa'nın üretim kapasitesi ve stok yenileme konusunda karşı karşıya olduğu darboğazlara işaret edilirken Türkiye'nin mevcut üretim altyapısının Avrupa için tamamlayıcı bir rol üstlenebileceği değerlendirmesine yer verildi.

BBVA Research'e göre Avrupa, güçlü bir savunma sanayisi altyapısına sahip olmasına rağmen üretim ölçeği, üretim hızı ve azalan askeri stokların yeniden doldurulması konusunda önemli sorunlarla karşı karşıya. Raporda Avrupa'nın en büyük kapasite açıklarının entegre hava ve füze savunma sistemleri, İHA ve İHA karşıtı sistemler, gezici mühimmatlar, uzun menzilli ateş gücü ve mühimmat stoklarında ortaya çıktığı aktarıldı.

Avrupa'nın ihtiyaçları ile Türkiye'nin üretim kabiliyeti karşılaştırıldığında ise iki alan özellikle öne çıktı: İHA ve taarruz dronları ile mühimmat, patlayıcı ve stok kapasitesi. Raporda Türkiye'nin savunma sanayisinin sahip olduğu üretim kapasitesinin Avrupa'nın ihtiyaçlarını tamamlayabilecek nitelikte olduğu değerlendirmesi yapıldı. Jeopolitik gerilimler nedeniyle askeri harcamaların kısa vadeli tedarikten uzun vadeli kapasite inşasına yöneldiğine işaret eden BBVA Research, küresel savunma talebinin daha yapısal bir döneme girdiğini aktardı.

Türkiye'nin rekabetçi platformları, esnek üretim kabiliyeti ve modern savaş teknolojilerindeki tecrübesinin, Avrupa'nın daha yüksek üretim ölçeği ve hız ihtiyacıyla örtüştüğü değerlendirmesi yapıldı. Türkiye ile Avrupa arasında en yüksek iş birliği potansiyelinin bulunduğu alanlardan birinin insansız hava araçları olduğu kaydedildi. İHA ve taarruz dronlarının yanı sıra mühimmat ve patlayıcı üretimindeki kapasite de Türkiye'nin güçlü olduğu alanlar arasında gösterildi.

Ancak raporda, Türkiye ile Avrupa'nın üretim kabiliyetlerinin birbirini tamamlamasının Türk savunma şirketlerinin Avrupa pazarına doğrudan erişebileceği anlamına gelmediğine de işaret edildi. AB'nin tedarik kuralları ile SAFE çerçevesindeki yerli katkı ve tasarım haklarına ilişkin şartların, birlik dışındaki üreticilerin pazara erişiminde çeşitli sınırlamalar oluşturduğu ifade edildi. BBVA Research, Türkiye'nin Avrupa savunma sanayisine daha güçlü şekilde dahil olabilmesi için ortak üretim modellerini öne çıkardı.

Yerel montaj, ortak girişimler ve Türk şirketlerinin Avrupa'daki tedarik zincirlerine dahil edilmesi uygulanabilecek seçenekler arasında gösterildi. Tarafların üzerinde uzlaşabileceği teknoloji paylaşımı modellerinin de iş birliğinin ilerlemesinde önemli rol oynayabileceği kaydedildi. Raporda, mevcut kısıtlamaların etkili şekilde yönetilmesi halinde Türkiye-AB savunma iş birliğinin gelecek 10 yılın en önemli endüstriyel ve jeopolitik fırsatlarından birine dönüşebileceği öngörüldü.

Türkiye'nin savunma sanayisindeki büyümenin yalnızca Avrupa ile sınırlı olmadığına da yer verildi. Sektörün Afrika, Asya ve Körfez ülkelerindeki ihracat pazarlarında giderek daha geniş bir alana ulaştığı aktarıldı. Afrika'da uygun maliyetli ve kısa sürede teslim edilebilen sistemlerin öne çıktığı, Asya'da ortak üretim ve teknoloji transferi fırsatlarının bulunduğu, Körfez ülkelerinde ise ortak girişim ve yerlileştirme modellerinin Türkiye açısından önemli fırsatlar sunduğu kaydedildi.

Türkiye'de savunma ve savunmayla bağlantılı sektörlerde yaklaşık 176 bin 700 kişinin istihdam edildiği, füze ve roket üretimindeki yerlilik oranının ise yüzde 90'ı aştığı ifade edildi.

Raporda Türkiye'nin gelecek dönemde küresel savunma pazarındaki konumunu güçlendirebilmesi için yalnızca mevcut platformlardaki üretim kapasitesinin artırılmasının yeterli olmayacağı değerlendirmesi de yapıldı. Yapay zeka, otonom sistemler, siber güvenlik ve uzay teknolojileri gibi ileri teknoloji alanlarında atılacak adımların Türkiye'nin küresel rekabetteki konumunda belirleyici olacağı aktarıldı.

BBVA Research'e göre Avrupa'nın daha yüksek üretim ölçeğine, daha hızlı teslimata ve sahada kullanılabilir kapasiteye ihtiyacı bulunurken Türkiye'nin üretim kabiliyeti iki taraf arasında güçlü bir tamamlayıcılık oluşturuyor.