Bursa’da 18 yaşındaki Gökçe Alkan’ın öldürülmesinin ardından ortaya çıkan sosyal medya tablosu büyük tepki çekti. Cinayetin sanığı Mustafa B.’nin Instagram hesabındaki takipçi sayısının bir günde 15 kat arttığı, takipçiler arasında genç kadınların da bulunduğu aktarıldı. Peki bir insan, ağır bir suçla gündeme gelen kişiye neden ilgi duyar? Psikolojide bu davranışı açıklamak için kullanılan kavramlardan biri “hibristofili”.

Bursa'nın Karacabey ilçesinde 18 yaşındaki Gökçe Alkan'ın öldürülmesi, Türkiye'yi sarsarken cinayetin ardından sosyal medyada ortaya çıkan tablo da ayrı bir tartışmayı beraberinde getirdi. Aktarılan bilgilere göre Gökçe Alkan, erkek arkadaşı Mustafa B. tarafından ormanlık alanda öldürüldü. Alkan'ın ablası Özlem Akbay ise kardeşinin olay günü bir bahaneyle çağrıldığını ve Mustafa B. ile ilişkisini sonlandırmak amacıyla buluşmaya gittiğini anlattı.

Cinayetin ardından ise dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Mustafa B.'nin Instagram hesabındaki takipçi sayısının yalnızca bir günde yaklaşık 15 kat arttığı aktarıldı.

“NEDEN BİR KADIN KATİLİNİ TAKİP EDİYORSUN?” Sosyal medyada bazı kullanıcılar, hesabı takip eden kadınlara neden böyle bir tercihte bulunduklarını sordu. Habere yansıyan yanıtlardan bazıları ise tepki çekti. Bazı kullanıcıların Mustafa B. hakkında “Tipi iyi”, “Yakışıklı” şeklinde ifadeler kullandığı, bir kullanıcının ise kendisini sorgulayan erkeğe “Senin gibi pısırık erkeklerden iyidir” yanıtını verdiği aktarıldı. Ortaya çıkan tablo, “Ağır suç işleyen kişiler neden bazı insanlarda merakın ötesinde ilgi uyandırıyor?” sorusunu yeniden gündeme getirdi.

PSİKOLOJİDE DİKKAT ÇEKEN KAVRAM: HİBRİSTOFİLİ Suç işleyen kişilere yönelik romantik veya cinsel çekim için psikoloji literatüründe “hibristofili” kavramı kullanılıyor. Ancak bir suçlunun sosyal medya hesabını takip etmek tek başına kişinin hibristofili yaşadığını göstermiyor; merak, sansasyon, algoritmik görünürlük ve gündemi takip etme isteği de takipçi artışında rol oynayabiliyor.

Hibristofili kavramı ise özellikle ciddi suçlar işlemiş kişilere yönelik romantik veya cinsel çekimin söz konusu olduğu daha dar bir olguyu ifade ediyor. Bazı açıklamalarda bu eğilim pasif ve aktif olmak üzere iki biçimde ele alınıyor. Pasif olarak tanımlanan durumda kişi, suçlunun tehlikeli olduğunu bilmesine rağmen onu değiştirebileceği veya kurtarabileceği düşüncesine kapılabiliyor. Aktif biçimde ise suç davranışının kendisi kişide çekim veya heyecan oluşturabiliyor.

“KÖTÜ ÇOCUK” ALGISI NASIL OLUŞUYOR? Konuyla ilgili değerlendirmelerde baskınlık ve tehlike algısının da bazı bireylerde çekicilikle ilişkilendirilebildiğine dikkat çekiliyor. Toplumsal kuralları çiğneyen, tehlikeli veya saldırgan kişinin “güçlü” olduğu şeklindeki hatalı algı, popüler kültürdeki “bad boy/kötü çocuk” imajıyla da beslenebiliyor. Bağlanma biçimleri ve geçmiş yaşam deneyimleri de bazı kişilerde sağlıksız ilişki tercihlerinin oluşmasında rol oynayabiliyor. Ancak bu tür davranışların tek bir psikolojik nedene indirgenemeyeceği özellikle vurgulanıyor.

TOPLUMUN GENELİNİ TEMSİL ETMİYOR Sosyal medyada birkaç bin kişinin böyle bir hesabı takip etmesi, kadınların geneline ilişkin bir sonuç çıkarmaya imkân vermiyor. Haberde de hibristofilik eğilimlerin oldukça sınırlı bir grupta görüldüğüne dikkat çekilirken, takipçi artışının tamamının romantik ilgi olarak değerlendirilmesinin bilimsel açıdan doğru olmayacağı belirtiliyor.

TARİHTE DE ÖRNEKLERİ VAR Ağır suçlarla gündeme gelen kişilerin hayran kitlesi edinmesi dünyada yeni bir olgu değil. ABD'li seri katil Ted Bundy, yargılandığı dönemde kendisine ilgi gösteren kadınlarla gündeme gelmiş, cezaevindeyken çok sayıda mektup almıştı. Benzer biçimde Rus seri katil Alexander Pichushkin de cezaevindeyken kadınlardan romantik içerikli mektuplar almasıyla gündeme gelmişti.

Cameron Herrin'in mahkeme görüntülerinin sosyal medyada yayılmasının ardından fiziksel görünüşü üzerinden destek kampanyalarının ortaya çıkması da internet çağındaki en bilinen örneklerden biri olmuştu. Diego Santoy ve Luka Magnotta gibi ağır suçlarla gündeme gelen isimlerin etrafında da benzer hayran grupları oluşmuştu. Gökçe Alkan cinayetinin ardından yaşanan takipçi artışı da sosyal medyanın suç, şöhret ve merak arasındaki sınırları nasıl bulanıklaştırabildiğini bir kez daha tartışmaya açtı.