İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) açıkladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu ve İSO İkinci 500 araştırması verileri, Coğrafi Bilgi Sistemleri Uzmanı Ahmet Kargın tarafından özel bir haritaya dönüştürüldü. Şirketlerin kağıt üzerindeki merkezleri yerine fabrikaların bizzat üretim yaptığı sahaları esas alan çalışma, 81 ilin dış ticaret liderlerini ve Anadolu'daki sanayi gücünü gözler önüne serdi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından kamuoyuna duyurulan Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu ve İSO İkinci 500 araştırması verileri ışığında, 81 ilin en çok ihracat yapan sanayi devleri özel bir çalışmayla haritaya aktarıldı. Coğrafi bilgi sistemleri uzmanı Ahmet Kargın'ın hazırladığı görsel analiz; kentlerin bağlı bulundukları sanayi odası kayıtları üzerinden 2025 yılı ihracat liderlerini tek tek ortaya koydu.

Fabrikaların fiili üretim sahalarını ve ticaret performansını mercek altına alan çalışma, Türkiye genelindeki bölgesel sanayi gücünü gösteriyor.

FABRİKALARIN GERÇEK ÜRETİM SAHALARI ÖNCELİK KAZANDI Araştırmada uygulanan yöntem, şirketlerin resmi merkezlerinden ziyade sahada üretim yaptıkları şehirlere odaklanıyor. İki farklı kentin sanayi odasında kaydı bulunan kurumlarda ikinci illere öncelik tanındı. Bu yaklaşım kapsamında otomotiv devi Mercedes-Benz, genel merkezinin bulunduğu metropol yerine üretim üssünün yükseldiği Aksaray iliyle eşleşti.

Benzer bir yöntem kamu kuruluşlarında da geçerlilik kazandı. Üretimin fiilen yürütüldüğü sahalar gözetilerek Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) Kırıkkale'nin, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman'ın, Silopi Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ise Şırnak'ın zirvesine yerleşti. Ahmet Kargın çalışmanın metodolojisine ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: "İllere göre en büyük sanayi kuruluşu İSO 500 ve ikinci 500 listesi dikkate alınarak bağlı oldukları sanayi odalarına göre en yüksek ihracat rakamı olan firma haritaya işaretlenmiştir.

Bazı istisnai durumlarda iki şehrin odasına kayıtlı olanlarda ikinci illere öncelik verilmiştir. (Mercedes Benz-Aksaray) Kamu kurumlarında ise üretim yapılan alanlara öncelik verilmiştir. (MKE-Kırıkkale, TPAO-Batman)"

GIDA SEKTÖRÜ 17 İLDE İHRACATIN ZİRVESİNE YERLEŞTİ Haritanın sektörel dağılım tablosunda gıda sanayisi açık ara üstünlük sergiliyor. Toplam 17 şehrin ihracat şampiyonu gıda işletmelerinden oluştu.

Trakya'dan Karadeniz'e uzanan hatta Edirne'de Sınırlı Sorumlu (S.S.) Trakya Yağlı Tohumlar, Rize'de Çaykur, Tokat'ta Dimes, Bolu'da Beypi ve Trabzon'da Arslantürk kendi bölgelerinde liderliği kimseye bırakmadı. Taşıt sektörü 7 kentte en yüksek satış değerine ulaşarak ikinci sırayı aldı.

Ağır sanayinin temel taşı sayılan demir ve çelik sektörü 6 ilde, çimento ve seramik gibi taş ile toprağa dayalı üretim alanları da yine 6 ilde ihracat bayrağını en üst noktaya taşıdı.

SANAYİ DEVLERİ METROPOLLERİN DIŞ TİCARETİNE YÖN VERİYOR Türkiye ekonomisinin can damarını oluşturan büyük sanayi merkezlerinde küresel oyuncuların ağırlığı dikkat çekiyor. İstanbul Sanayi Odası verilerine göre İstanbul'da beyaz eşya devi Arçelik ilk basamakta yer alırken, Kocaeli'de otomotiv devi Ford Otosan zirvedeki yerini korudu.

Bursa'da Oyak-Renault, Sakarya'da ise Toyota dış ticaret liderliğini elinde tuttu. Ege Bölgesi'nin kalbi İzmir'de Star Rafineri devasa petrol işleme kapasitesiyle ilk sırada gelirken, Manisa'da teknoloji devi Vestel ihracat tahtını korumayı başardı.

Komşu il Yalova'da Aksa Akrilik, Balıkesir'de ise Balıkesir Elektromekanik kendi illerinde dış satımın öncüsü oldu.

ANADOLU'DA SAVUNMA VE AĞIR ÇELİK YATIRIMLARI PARLIYOR İç Anadolu ve Akdeniz kuşağında yüksek katma değerli yatırımların gücü öne çıkıyor.

Ankara'da savunma alanındaki faaliyetleriyle Arca Savunma ihracat tablosunun başına geçerken, Kırşehir'de Petlas, Çankırı'da ise Sumitomo lastik sanayisinde kentin gururu oldu. Çelik sanayisinin lokomotifleri Zonguldak'ta Erdemir, Karabük'te Kardemir, Çanakkale'de İçdaş, İskenderun merkezli Hatay'da İsdemir ve Osmaniye'de Tosyalı Demir Çelik olarak kayıtlara geçti. Güneyde Adana'nın kimya devi SASA, Kayseri'nin kablo üreticisi HES Hacılar Elektrik, Denizli'de Er-Bakır ve Gaziantep'te Merinos Halı kentsel ihracata yön veren fabrikalar arasına adını yazdı.

19 ŞEHİR İLK 1000 ŞİRKET LİSTESİNDE YER BULAMADI Görsel veri haritası, bölgesel sanayi yoğunlaşmasının yanında derin üretim dengesizliklerine de işaret ediyor.

Çalışmada tam 19 ilin karşısında herhangi bir veri kaydı yer almadı.

Doğu Karadeniz'den Doğu Anadolu'ya uzanan bu iller, İSO 500 ve İSO İkinci 500 listelerinde ihracatıyla öne çıkan bir sanayi kuruluşuna sahip olamadı.

Buna karşın bölgede fabrikası yükselen Diyarbakır'da Mes Yağ, Şanlıurfa'da Dollvet, Elazığ'da Recydia ve Erzurum'da Aşkale Çimento yerel kalkınmanın simgesi haline geldi.