Atina yönetimi, Türkiye’nin kendi kıta sahanlığında izinsiz faaliyete müsaade edilmeyeceği yönündeki net uyarısına rağmen Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında deniz tabanı araştırmalarını yeniden başlatmaya hazırlanıyor. Yunan basınına göre Atina, yeni NAVTEX öncesinde Ankara’yı bilgilendirecek ancak Türkiye’den onay istemeyecek. Ankara ise daha önce yaptığı açıklamada, Türkiye’nin kıta sahanlığında gerçekleştirilecek faaliyetlerin önceden koordine edilmesi gerektiğini vurgulayarak “İzinsiz faaliyetlere izin vermeyeceğiz” mesajı vermişti.

Doğu Akdeniz'de Türkiye ile Yunanistan arasında yeni bir gerilimin fitilini ateşleyebilecek gelişme yaşandı. Avrupa Birliği tarafından yüz milyonlarca euroluk finansmanla desteklenen Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasına döşenmesi planlanan denizaltı elektrik kablosu için deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlatılacağı bildirildi. Yunan basını, Atina yönetiminin önümüzdeki günlerde yeni bir NAVTEX yayımlamaya hazırlandığını duyurdu.

ATİNA’DAN DİKKAT ÇEKEN PLAN: HABER VERECEĞİZ AMA İZİN İSTEMEYECEĞİZ Kathimerini ve Atina-Makedonya Haber Ajansı'nın hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberlere göre Atina'nın izleyeceği yol haritası da belli oldu. Yunanistan'ın araştırmalar başlamadan önce Türkiye dahil ilgili kıyıdaş ülkeleri bilgilendirmeyi planladığı ancak Ankara'dan onay istemeyeceği aktarıldı. Atina yönetimi, araştırmaların Yunanistan'ın kendi deniz yetki alanı olarak kabul ettiği bölgelerde gerçekleştirileceğini öne sürüyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis de daha önce yaptığı açıklamada, GSI güzergâhının Yunanistan'ın deniz yetki alanından geçtiğini savunmuş ve uluslararası hukuk çerçevesinde Türkiye'den izin almalarının gerekmediğini söylemişti.

ANKARA DAHA ÖNCE RESTİ ÇEKMİŞTİ: İZİN VERMEYİZ Türkiye'nin konuya ilişkin tavrı ise net. Milli Savunma Bakanlığı, 1 Ekim'deki açıklamasında Türkiye'nin kıta sahanlığında gerçekleştirilecek kablo ve boru hattı döşeme faaliyetleri ile bilimsel araştırmaların önceden Türkiye ile koordine edilmesi gerektiğinin altını çizmişti. MSB, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki kıyı devleti statüsünden kaynaklanan hak ve yetkilerine dikkat çekerek, Türkiye'nin kıta sahanlığında izinsiz faaliyetlere izin verilmeyeceğini vurgulamıştı. Bakanlık ayrıca Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne provokatif adımlardan uzak durmaları çağrısında bulunmuştu.

900 KİLOMETRELİK HAT İSRAİL’E KADAR UZATILACAK GSI projesi, Girit üzerinden Yunanistan ile Güney Kıbrıs'ın elektrik şebekelerini yaklaşık 900 kilometrelik denizaltı kablosuyla birbirine bağlamayı amaçlıyor. Projenin sonraki aşamasında hattın İsrail'e kadar uzatılması planlanıyor. Avrupa Komisyonu'nun “ortak Avrupa çıkarı projesi” statüsü verdiği GSI için yaklaşık 657 milyon euroluk AB finansman desteği sağlandı.

FRANSIZLAR DA PROJENİN İÇİNDE Doğu Akdeniz'deki dev enerji projesinde Fransız şirketlerinin rolü de dikkat çekiyor. Fransız yatırım grubu Meridiam'ın Great Sea Interconnector şirketine ortak olması konusunda ağustos ayında anlaşma imzalanırken, denizaltı kablosunun üretimini ise Fransız Nexans üstleniyor. Ortaklık sürecinin tamamlanabilmesi için deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlaması dahil bazı koşulların yerine getirilmesi gerekiyor. Güney Kıbrıs'ın projeye yapması beklenen 25 milyon euroluk katkının takvimi ile Avrupa Yatırım Bankası'nın değerlendirmeleri de projenin önündeki finansal başlıklar arasında bulunuyor. GÖZLER ANKARA’NIN ATACAĞI ADIMDA Atina'nın “Türkiye'yi bilgilendiririz ancak izin istemeyiz” yaklaşımı ile Ankara'nın “Kıta sahanlığımızda izinsiz faaliyete müsaade etmeyiz” tutumu karşı karşıya gelirken, yayımlanması beklenen NAVTEX'in kapsayacağı koordinatlar kritik önem taşıyor. Araştırma gemilerinin Türkiye'nin kıta sahanlığı olarak bildirdiği alanlara girmesi halinde Ankara'nın nasıl karşılık vereceği merak konusu.