SEBAHATTİN AYAN/İSTANBUL Türkiye 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ta meydana gelen ikiz depremlerin yaralarını sarmaya çalışırken dün Maltepe’de kendi kendine yıkılan bir bina ülkemizdeki tabut ev tehlikesini bir kez daha hatırlattı. Yıllardır kentsel dönüşüm projesini “rantsal dönüşüm” diye yaftalayan ve yargı yoluyla engelleyerek başta Hatay olmak üzere binlerce insanın canına mâlolan CHP zihniyetinin ihmali vatandaşın can güvenliğini tehdit ediyor. 16 milyon insanın yaşadığı İstanbul’da 1 buçuk milyon riskli binadan 600 bin adetinin acil olarak dönüştürülmesi gerekirken İBB 2019 yılından bu yana sadece 11 bin 684 adet konut dönüştürmesi ve deprem bütçesi ile reklam bütçesini denk tutması tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. 

Diğer yandan Kamuoyunda “Kentsel Dönüşüm Kanunu” olarak bilinen 6306 sayılı Kanun’un 2012’de yürürlüğe girmesinden bu yana İstanbul’da kentsel dönüşüme alınan bağımsız bölüm sayısı 1 milyon 274 bine ulaştı. Bu kapsamda 998 bin bağımsız bölümün yapımı tamamlanırken, 276 bin bağımsız bölümde dönüşüm süreci devam ediyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının destekleriyle yürütülen çalışmalar, İstanbul’un 39 ilçesinde sürüyor. Özellikle Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından kentsel dönüşüm çalışmaları hız kazanırken, riskli yapıların yenilenmesi öncelikli gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. Gazetemize konuşan uzmanlar Maltepe’de yaşanan olaylardan ibret alınması gerektiğini ve başta bakanlıklar ve belediyeler eliyle acil bir şekilde topyekûn bir seferberlik başlatılmasının elzem olduğunu vurguladı. 

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İstanbul’da yılda tahmini 91 bin konut yenilerken İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin iştirak şirketi KİPTAŞ, 2019 yılından bu yana toplam 11 bin 684 bağımsız birim dönüştürdü. “40 BİN BİNA İÇİN ACİL TARAMA YAPILMALI” İstanbul’da kentsel dönüşüm tartışmaları sürerken, İBB Deprem ve Doğal Afetler Komisyonu eski Başkanı Kadem Ekşi, gazetemize yaptığı açıklamada kentteki riskli yapı stokuna, belediyelerin sorumluluklarına ve kentsel dönüşüm çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. İstanbul genelinde yaklaşık 40 bin binanın acil incelemeye alınması gerektiğini belirten Ekşi, “İstanbul’un bütününde 40 bine yakın bina var. Bunların bir kısmı depremi beklemeksizin kendi ağırlığını taşıyamayarak toptan göçebilecek durumda. Bu yapıları seç-ayır yöntemiyle belirlememiz, hızlı tarama yöntemlerini ve belediyelerin eski arşivlerini dikkate alarak yapı performanslarını incelememiz gerekiyor” dedi. İstanbul’un 39 ilçesinin tamamında kapsamlı bir çalışma başlatılması gerektiğini ifade eden Ekşi, imar barışından yararlanan yapıların da değerlendirmeye alınması gerektiğini kaydetti. Ekşi, yapıların depreme karşı dayanıklılığının hızla tespit edilmesinin hayati önem taşıdığını belirtti.

İstanbul’da kaçak yapılaşma ve denetim eksikliklerine dikkat çeken Ekşi, Maltepe’nin Cevizli bölgesinde yaşanan bina çökmesini örnek gösterdi. Söz konusu binanın ruhsatının 3 kat için alındığını, ancak yapının 4 kaçak katla yükseltildiğini öne süren Ekşi, binanın hızlı tarama envanterinde yer almadığını ve yapı kayıtlarının belediye arşivlerinde bulunduğunu söyledi. Kaçak yapılaşmanın önlenmesinde kamu kurumlarının ve yerel yönetimlerin sorumluluğuna işaret eden Ekşi, yalnızca mimar ve mühendislerin cezalandırılmasıyla sorunun çözülemeyeceğini belirterek şöyle konuştu: “Kaçağı yapan başkası, rant karşılığı işleri düzenlemesi gereken kurumlar var. Takip etmesi gereken kurumlar var. Bunların hepsi masum, bir mimar veya mühendis bulduğumuzda bütün sorumluluğu ona yüklemek doğru değil. Belediyelerin imar mevzuatına aykırı bölümlerin yıkılması ve yıktırılması konusunda sorumlulukları var. Bunların yerine getirilmesi gerekiyor.” “DEVLET DÖNÜŞÜM İÇİN İRADE ORTAYA KOYDU” Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının İstanbul’daki kentsel dönüşüm çalışmalarına da değinen Ekşi, TOKİ ve Emlak Konut aracılığıyla yürütülen projelerle son 14 yılda yaklaşık 1 milyon 300 bin konutun yenilendiğini ifade etti. Ekşi, Yarısı Bizden Kampanyası kapsamında dönüşümün finansmanı için son üç yılda 20 milyar doların üzerinde kaynak aktarıldığını bildiğini belirterek, vatandaşların bu desteklerden yararlanması ve güvenli konutlara taşınması gerektiğini söyledi. Bakanlığın riskli yapıların yenilenmesi konusunda irade ortaya koyduğunu kaydeden Ekşi, kentsel dönüşüm sürecinin hızlandırılması çağrısında bulundu.

İBB’nin kentsel dönüşüm performansını eleştiren Ekşi, belediyenin geçmişte 5 yıl içerisinde 100 bin konut yapma hedefi açıkladığını, ancak bu hedefin gerçekleştirilemediğini savundu. İBB’nin KİPTAŞ aracılığıyla yürüttüğü çalışmaların yetersiz kaldığını ileri süren Ekşi, önceki dönemlerde gerçekleştirilen projelere de dikkat çekti. Kadir Topbaş döneminde kentsel dönüşüm kapsamında önemli çalışmalar yapıldığını belirten Ekşi, “Kadir Topbaş döneminde 100 bin konut yapıldı. İstanbul’da ihtiyaç sahiplerine, gariplere, yetimlere ve öksüzlere depreme dirençli konutlar teslim edildi. O dönemde KİPTAŞ güzel çalışmalara imza attı” ifadelerini kullandı.

İBB’nin mevcut kaynaklarını kentsel dönüşüme yeterince yönlendirmediğini öne süren Ekşi, belediyenin bu alanda sınıfta kaldığını iddia etti. “İSTANBUL’DA LAF BİTMİŞTİR, ŞİMDİ EYLEM ZAMANI” İstanbul’un deprem riskine karşı siyasi ayrım gözetilmeksizin ortak hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan Ekşi, ilçe belediyelerinin dönüşüm çalışmalarının hızlandırılması çağrısında bulundu. Esenler ve Bahçelievler gibi ilçelerde önemli çalışmalar yürütüldüğünü belirten Ekşi, “Bu, insani ve vicdani bir sorumluluk, kamusal bir görev. Burada parti ayrımı yok. Hepimizin çoluğu çocuğu, annesi babası var. İnsanlar hayatlarını kaybediyor. Riskli yapıları hızla belirlemeli, dönüşüm süreçlerini başlatmalı ve devletimizin sağladığı desteklerden yararlanarak İstanbul’u depreme dirençli hale getirmeliyiz. İstanbul’da laf bitmiştir, şimdi eylem zamanı. İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” ifadelerini kullandı.