EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve normal emeklilik için gerekli prim gün sayısını tamamlamakta zorlanan çalışanlar için 3600 günle kısmi emeklilik şartları yeniden masaya yatırıldı. Sigorta başlangıç tarihi, sigortalılık süresi ve yaş koşulunun birlikte karşılanması gereken bu sistemde, aynı zamanda Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) gibi tamamlayıcı modellerle ikinci bir emeklilik geliri elde etme yolları netleşti. SGK'dan alınacak maaşın yanı sıra bireysel birikimlerle desteklenen yeni alternatifler, milyonlarca vatandaşın emeklilik planlarına yön veriyor.

3600 günle kısmi emeklilik 2026 yılında emeklilik planı yapan sigortalıların araştırdığı konular arasında öne çıkıyor. EYT düzenlemesinin kapsamı dışında kalan ve normal emeklilik için gereken prim gün sayısına ulaşmakta güçlük çeken vatandaşlar, daha az primle emekli olabilmenin şartlarını öğrenmek istiyor. Özellikle çalışma hayatına daha eski tarihlerde başlayan sigortalılar için 3600 gün üzerinden kısmi emeklilik seçeneği dikkat çekiyor. Ancak bu haktan yararlanabilmek için prim gününün tamamlanmasının yanı sıra belirli bir sigortalılık süresinin doldurulması ve yaş koşulunun karşılanması gerekiyor. Emeklilik hesabında sigorta başlangıcının hangi tarihte olduğu da önemli bir rol oynuyor. Bu nedenle aynı prim gününe sahip kişilerin emeklilik tarihleri birbirinden farklı olabiliyor. Peki 3600 prim günüyle emeklilik hakkından kimler yararlanabilir, kadın ve erkeklerde emeklilik yaşı nasıl belirlenir, EYT kapsamı dışında kalanlar hangi şartları yerine getirmeli? İşte kısmi emeklilikte merak edilenler…

Türkiye'de emeklilik sistemi yıllar içinde yapılan düzenlemelerle birlikte önemli değişikliklerden geçti. 1999 ve 2008 yıllarında yapılan reformlarla emeklilik için gereken yaş ve prim koşulları yeniden şekillenirken, 2023 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar açısından yaş şartında önemli bir değişiklik yapıldı. Bu tarihten sonra çalışma hayatına başlayanlar için ise emeklilikte yaş ve prim şartları devam ediyor. Sigortalılık başlangıç tarihine göre gerekli prim günleri yükselirken, emeklilik yaşı da kadın ve erkek çalışanlar için farklı kademelerde uygulanıyor. Ancak yalnızca SGK üzerinden emeklilik seçeneği bulunmuyor. Çalışanlar ve belirli koşullarda çalışmayanlar, SGK kapsamındaki emeklilik sürecini sürdürürken ayrıca bireysel birikime dayalı sistemlerden yararlanarak ikinci bir emeklilik geliri oluşturabiliyor.

İkinci emeklilik, SGK'dan alınacak emekli aylığından bağımsız olarak tamamlayıcı bir emeklilik birikimi oluşturulmasına dayanıyor. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS) bu kapsamda öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde uygulanması beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin (TES) de benzer şekilde emeklilik döneminde SGK aylığına ek bir gelir oluşturması hedefleniyor. Bu sistemlerde yapılan düzenli ödemeler kişinin adına birikiyor, devlet katkısı ile destekleniyor ve birikimler seçilen fonlarda değerlendiriliyor. Böylece SGK'dan emekli olan bir kişi, tamamlayıcı sistemdeki birikimi sayesinde emeklilik döneminde ikinci bir gelir elde edebiliyor.

İkinci emeklilik sisteminin yalnızca aktif çalışanlara yönelik olması gerekmiyor. Emekli olan kişiler de sisteme dahil olarak yeni birikim oluşturabiliyor. Çalışmayan kişiler açısından da sistemin dışında kalma zorunluluğu bulunmuyor. Kişiler kendi bütçelerine göre belirledikleri ödemeleri yaparak uzun vadeli birikim oluşturabiliyor. Bu nedenle SGK'dan emekli olmuş olmak, tamamlayıcı emeklilik sistemlerinden yararlanmanın önünde tek başına bir engel oluşturmuyor. Emeklilik sonrasında çalışma hayatına devam eden kişiler açısından da ikinci emeklilik seçeneği gündeme geliyor. Emekli olduktan sonra SGK kapsamında ödenen primlerin niteliği nedeniyle ikinci kez klasik SGK emekliliği elde edilmesi mümkün olmazken, BES gibi tamamlayıcı sistemlerde ayrı birikim oluşturulabiliyor. Bu kişiler düzenli ödeme yaparak ikinci bir emeklilik geliri için birikim yapabiliyor.

SGK kapsamında emeklilik koşulları kişinin hangi kurum üzerinden sigortalı olduğuna, işe giriş tarihine, yaşına ve prim günlerine göre farklılaşıyor. 2000 yılında işe başlayan bir kişi için örnek şartlar şu şekilde: Sistem İşe giriş Kadın Erkek SSK 2000 7 bin gün, 58 yaş 7 bin gün, 60 yaş Bağ-Kur 2000 9 bin gün, 58 yaş 9 bin gün, 60 yaş Emekli Sandığı 2000 20 yıl, 58 yaş 25 yıl, 60 yaş BES 2000 10 yıl, 56 yaş 10 yıl, 56 yaş Özellikle BES tarafında emeklilik için gereken sürenin SGK'ya kıyasla daha kısa olması dikkat çekiyor. İkinci emeklilik sisteminin en önemli özelliklerinden biri, SGK emekliliğinden farklı şartlara sahip olması.

Örneğin 2000 yılında SGK'ya giriş yapan bir erkek çalışan için verilen örnekte 7 bin prim günü ve 60 yaş şartı bulunuyor. Aynı kişi aynı yıl BES sistemine dahil olmuşsa, 10 yıllık süreyi ve 56 yaş şartını tamamlayarak BES kapsamında emeklilik hakkına ulaşabiliyor. Böylece kişi önce BES'ten, ilerleyen yıllarda ise SGK'dan emekli olabilecek şekilde iki ayrı gelir kaynağı oluşturabiliyor. Tamamlayıcı emeklilik sistemlerinde ödenecek katkı payının miktarı kişinin tercihine göre belirlenebiliyor. Katılımcı kendi bütçesine uygun bir tutar seçerek düzenli ödeme yapabiliyor ve imkanları arttıkça katkı miktarını yükseltebiliyor.

Devlet de belirli oranlarda katkı sağlayarak birikimin büyümesine destek oluyor. Örneğin aylık 1.000 lira ödeme yapan bir katılımcının hesabına, verilen yüzde 20'lik devlet katkısı üzerinden 200 lira daha eklenmesi söz konusu oluyor. Ödenen katkı payları ve devlet katkısı zaman içinde fonlarda değerlendirildiği için emeklilik dönemindeki toplam birikim yalnızca yatırılan ana paradan oluşmuyor. Çalışanların ikinci emeklilik için kullanabildiği seçeneklerden biri de Otomatik Katılım Sistemi.

Bu uygulamada çalışanların ücretlerinden her ay en az yüzde 3 oranında kesinti yapılarak bireysel emeklilik hesabında birikim oluşturuluyor. Ancak mevcut uygulamada çalışanların sistemden ayrılma imkanı da bulunuyor. Dolayısıyla OKS kapsamında yapılan kesintiler uzun vadeli bir emeklilik birikimine dönüşebiliyor. Gelecekte uygulanması planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin ise mevcut otomatik katılım modeline benzer bir yapı üzerinden ilerlemesi bekleniyor.

Bu sistemde çalışanın yaptığı katkının yanında devlet ve işveren katkısının da devreye girmesi hedefleniyor. Böylece emeklilik döneminde kullanılacak birikimin üç farklı kaynaktan desteklenmesi planlanıyor. Sistemde belirli bir süre kalma zorunluluğunun bulunması da bekleniyor. Tamamlayıcı emeklilik sistemlerinde emeklilik aşamasına gelen katılımcının birikimini nasıl kullanacağı konusunda farklı seçenekler bulunuyor.

Biriken tutar ve hak kazanılan devlet katkısı toplu olarak alınabileceği gibi, belirli bir dönem boyunca düzenli ödeme şeklinde değerlendirilmesi de mümkün olabiliyor. Bu tercih, emeklilik döneminde SGK'dan alınan aylığın yanında ek bir gelir oluşturulması açısından önem taşıyor.

Bireysel emeklilik sistemine giriş için belirli bir yaş sınırının bulunmaması, sistemi uzun vadeli birikim açısından farklı bir noktaya taşıyor. 18 yaşından küçükler de velileri aracılığıyla sistem içerisinde birikim yapabiliyor. Böylece emeklilik dönemine çok daha uzun süre bulunurken başlayan birikimler, zaman içinde daha yüksek bir fon büyüklüğüne ulaşma potansiyeli taşıyor. Sonuç olarak ikinci emeklilik modeli, SGK'dan alınacak emekli aylığının yerine geçen bir sistem değil, emeklilik döneminde SGK gelirine ek bir kaynak oluşturmayı amaçlayan tamamlayıcı bir yapı olarak öne çıkıyor. Çalışanlar, emekliler ve çalışmayanlar kendi durumlarına uygun seçenekler üzerinden uzun vadeli birikim oluşturabiliyor.