Rusya’nın hava savunması için geliştirilen S-400 füzelerini kara saldırılarında kullanması, Ukrayna’nın erken uyarı ve önleme kapasitesini zorluyor.

Kiev’e yönelik füze saldırılarında uyarıların gecikmesi, ABD’nin istihbarat desteğini kesmiş olabileceği iddialarını gündeme taşıdı.

Ancak Washington ve Kiev’den iş birliğinin sürdüğü açıklamaları gelirken, Ukraynalı yetkililer sorunun Rusya’nın kullandığı mühimmatın özelliklerinden kaynaklandığına işaret ediyor.

Tartışmanın merkezinde, asıl görevi hava hedeflerini vurmak olan S-400 sistemlerinden kara hedeflerine yöneltilen füzeler bulunuyor. Kısa sürede hedefe ulaşabilen bu mühimmatın, saldırıyı tespit etmek ve sivilleri uyarmak için kalan zamanı daralttığı belirtiliyor.

Ukraynalı askeri uzman Oleksii Hetman’a göre, Iskander füzelerinin yaklaşık 100 kilometre irtifaya çıkabilmesi tespit edilmelerini kolaylaştırırken, S-400 füzelerinin daha alçaktan ilerleyebilmesi erken uyarıyı güçleştiriyor.

Hetman, bazı durumlarda fırlatmaya ilişkin bilginin radar sistemlerine yaklaşık 20 saniye gecikmeyle yansıdığını belirtiyor. Saniyede yaklaşık 2,5 kilometre hıza ulaşabildiği ifade edilen füzelerde bu gecikme, savunma sistemlerinin müdahalesi açısından önemli bir zaman kaybına dönüşüyor.

Elektronik harp uzmanı ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin danışmanlarından Serhii Beskrestnov da Batılı istihbarat servislerinin geçmişte bazı S-400 fırlatmalarını tespit edemediğini söylüyor. Beskrestnov’un değerlendirmesi, son saldırılardaki uyarı eksikliğinin tek başına istihbarat paylaşımında kesinti yaşandığı şeklinde yorumlanamayacağını ortaya koyuyor.

Rusya’nın hava savunma sistemlerini kara hedeflerine karşı kullanması 2022’de S-300’lerle başladı. Daha sonra S-300 ve S-400 sistemleriyle uyumlu 48N6 tipi füzeler de bu saldırılarda kullanılmaya başlandı. Böylece Moskova, Iskander gibi kara saldırısı için geliştirilen silahların yanında hava savunma mühimmatından da yararlandı. Bu kapsamda 5V55R, 48N6 ve 40N6 gibi farklı mühimmat türlerinin kullanıldığı belirtiliyor. Ancak bu füzeler, betonarme yapıları veya yer altındaki tahkimatları delmek için özel olarak tasarlanmış değil. Güçlendirilmiş hedeflere karşı etkileri sınırlı kalabilse de patlama sırasında yayılan parçalar yerleşim bölgelerinde ağır hasara yol açabiliyor. Kiev’in Darnitskiy bölgesine 14 Temmuz 2026’da düzenlenen saldırının ardından S-400 füzesine ait olduğu belirtilen savaş başlığı ve enkaz parçaları bulundu. Buna karşın füzenin tam modeli belirlenemedi.

Ukrayna açısından sorun, saldırıyı zamanında haber almakla sınırlı değil. Patriot ve SAMP/T gibi sistemlerde kullanılan önleyici füzelerin sayısı da savunmanın kapsamını belirliyor. Aynı saldırıda çok sayıda hızlı füzenin kullanılması, kritik tesislerin korunması için gereken mühimmat miktarını artırıyor. Ukrayna Hava Kuvvetleri, 5 Ağustos gecesi Rusya’nın 24 balistik füze fırlattığını ve hiçbirinin önlenemediğini açıklamıştı. Temmuz ve ağustostaki başka saldırılarda da “Iskander-M/S-400” başlığı altında kaydedilen füzelerin küçük bir bölümünün durdurulabildiği bildirildi. Ancak iki silahın aynı kategoride raporlanması, bu saldırılarda kullanılan füzelerin ne kadarının S-400 sistemlerinden ateşlendiğini kesin olarak belirlemeyi güçleştiriyor.

Kiev yönetimi, önleme kapasitesini artırmanın yanında Rus fırlatıcılarını saldırı öncesinde devre dışı bırakmaya da çalışıyor. Ukrayna Savunma Bakanı Yevhenii Khmara, eylül ayından ekim başına kadar balistik füze saldırılarında kullanılan sekiz fırlatıcının vurulduğunu açıkladı. Khmara’nın verdiği bilgiye göre bunlardan üçü imha edildi, beşi hasar gördü. Ukrayna tarafı, operasyonların bazı Rus saldırılarının iptal edilmesini veya planlarının değiştirilmesini sağladığını savunuyor. Khmara ayrıca Patriot sistemlerinde kullanılan PAC-3 ve PAC-2 GEM-T füzelerinin teslimatının hızlandırılmasını istiyor. Ukraynalı bakan, tekil teslimatların ihtiyaçlarını karşılamadığını vurguluyor.

ABD’nin, Rus petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları nedeniyle istihbarat desteğini ve bazı silah tedariklerini kısıtlayabileceğine ilişkin haberler, Kiev’de geciken alarmların ardından yeniden gündeme geldi. Bununla birlikte iki ülkenin yetkilileri istihbarat paylaşımının devam ettiğini açıkladı.

ABD’nin, Rus petrol rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırıları nedeniyle istihbarat desteğini ve bazı silah tedariklerini kısıtlayabileceğine ilişkin haberler, Kiev’de geciken alarmların ardından yeniden gündeme geldi. Bununla birlikte iki ülkenin yetkilileri istihbarat paylaşımının devam ettiğini açıkladı. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, 13 Ekim’de Varşova Güvenlik Forumu’nda Washington ile iş birliğinin sürdüğünü belirtti. Önceki gece alarmın geç verilmesini Rusya’nın kullandığı özel bir silah türüne bağlayan Sybiha’nın açıklaması, S-400 füzelerine işaret ettiği şeklinde yorumlandı. Zelenski ise söz konusu saldırı öncesinde müttefiklerinden erken uyarı alamadıklarını söyledi. Ukrayna lideri, balistik füze fırlatmalarına ilişkin zamanında sağlanan istihbaratın sivillerin hayatını kurtardığını vurguladı.