Kenya’da ameliyat sonrası enfeksiyon gelişen 28 yaşındaki bir kadından alınan örnekte, dört ana mantar ilacı sınıfına da direnç gösteren Candidozyma auris saptandı. Genetik inceleme, bu direncin daha önce bildirilen benzer vakadan bağımsız gelişmiş olabileceğini ortaya koydu.

Ameliyat yarasında gelişen enfeksiyonun antibiyotik tedavisine rağmen sürmesi üzerine yapılan incelemeler, Kenya’da tedavi seçeneklerini ciddi biçimde daraltan bir mantar vakasını ortaya çıkardı. Hastadan alınan örnekte belirlenen Candidozyma auris varyantının, dört ana antifungal ilaç sınıfının tamamına dirençli olduğu bildirildi.

Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmada, yalnızca ilaç direnci değil, bu direncin genetik kökeni de dikkat çekti. Bulgular, mantarın farklı genetik değişikliklerle benzer bir direnç düzeyine ulaşabildiği ihtimalini güçlendirdi.

Vaka, planlı bir ameliyat için hastaneye başvuran 28 yaşındaki bir kadında görüldü. Cerrahi işlemin ardından ameliyat bölgesinde enfeksiyon gelişti. Bakteriyel enfeksiyon olasılığına karşı uygulanan antibiyotik tedavisiyle sorunların giderilememesi üzerine yara bölgesindeki iltihaptan örnek alındı.

Laboratuvar incelemesinde, daha önce Candida auris adıyla bilinen C. auris tespit edildi. İleri testler, örneğin dört ana mantar ilacı grubuna da direnç gösterdiğini ortaya koydu. Enfeksiyonun yayılmasını önleyecek tedbirlerin uygulanması için hastane yönetimine bilgi verildi. Araştırmada kadının sonraki sağlık durumu veya tedavisinin sonucu hakkında ayrıntı paylaşılmadı.

Dört ana antifungal ilaç sınıfına dirençli bir C. auris vakası 2022’de de doğrulanmıştı. Kenya’daki bulgunun, dünya genelinde belgelenen bu tür vakaların ikinci örneği olabileceği değerlendiriliyor. Araştırma ekibi, yeni örneğin genomunu inceleyerek önceki vakayla karşılaştırdı. İlaç direnciyle ilişkili mutasyonların iki örnekte farklı olduğu görüldü.

Bilim insanları, vakalar arasında bağlantı bulunması ihtimalini tamamen dışlamıyor. Ancak genetik farklılıklar, Kenya’daki varyantın direnci bağımsız olarak kazanmış olabileceğini düşündürüyor. Bu olasılık, yüksek düzeyde ilaç direncinin tek bir mantar soyunun yayılmasıyla sınırlı kalmayabileceği anlamına geliyor.

C. auris, bazı insanların cildinde herhangi bir belirtiye yol açmadan bulunabiliyor. Buna karşılık bağışıklığı baskılanmış veya genel sağlık durumu ağır olan hastalarda yaşamı tehdit eden enfeksiyonlara neden olabiliyor. İlaç direnci, bu enfeksiyonların tedavisini daha da güçleştiriyor. Özellikle yeni tedavilere erişimin sınırlı olduğu sağlık kuruluşlarında, kullanılabilecek seçeneklerin azalması önemli bir sorun oluşturuyor. Bununla birlikte dört ana ilaç grubuna birden direnç gösteren örnekler hâlâ son derece nadir görülüyor. Kenya’daki bulgu, tüm C. auris enfeksiyonlarının aynı direnç özelliklerini taşıdığı anlamına gelmiyor.

En az 50 ülkede tespit edilen mantara ilişkin bildirimler dünya genelinde artıyor. ABD’de 2024 yılında kaydedilen en az 6 bin 304 vaka, ülkede o tarihe kadar bildirilen en yüksek sayıya ulaşıldığını gösteriyor.

Mücadelede ilaçların yanı sıra hastanelerdeki enfeksiyon kontrolü, uygun temizlik ve izolasyon uygulamaları da önem taşıyor. Araştırmacılar, mevcut tedavilere alternatif oluşturabilecek yöntemler ve aşı adayları üzerinde çalışmayı sürdürüyor.

Kenya’daki vakayla gündeme gelen temel endişe ise geniş ilaç direncinin farklı genetik yollarla yeniden ortaya çıkabilmesi. Bu özellikteki varyantların yaygınlaşması, zaten sınırlı olan tedavi seçeneklerini daha da daraltabilir.