Sosyal Güvenlik Uzman Murat Özdamar, Akit okuyucularından gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Özdamar, Askerlik borçlanması emekli maaşını artırır mı? sorusuna merak edilen cevabı verdi. Her hafta Yeni Akit okuyucularından gelene sorulara cevap veren Sosyal Güvenlik Uzman Murat Özdamar, bu hafta da merak edilen konuklara son noktayı koydu. Siz de aşağıdaki yorumlar kısmına sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın. İşte bu hafta gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Sosyal Güvelik Uzmanı Murat Özdamar, Yeni Akit okurlarının sorularını cevaplandırıyor. Siz de aşağıdaki yorumlar kısmına sorunuzu yazın Özdamar cevaplasın..

Soru: Ben EYT’liyim. Askerliğimi borçlanırsan prim eksiğim 2027 Mart ayında tamamlanacak. Borçlanmayı seneye yapsam bir kaybım olur mu? Adnan G.

Cevap: Bazı olgular insanın çalışma hayatının dışında kalmasına yol açar. Böylece bu dönemler için sigortalılık hizmetleri oluşmaz. Bu olgu geneli itibariyle erkekler için askerlik hizmeti kadınlar için doğum ve gençler için de kısmi süreli iş sözleşmesiyle ayda 30 günden eksik çalışma yapılmasıdır. Sigortalı olduktan sonra doğum yapmış kadınlar, doğum tarihinden itibaren iki yıllık sürede primi yatmamış veya eksik yatmış olan süreler için üç doğuma kadar borçlanma yapabiliyor. Askerlik yapanlar, askerlik dönemlerini borçlanabiliyor. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle ayda 30 günden az çalışan yani SGK Gün dökümünde eksik gün kodu 6-Kısmi istihdam olanlar, ay içindeki 30 günden eksik süreleri borçlanma yoluyla 30 güne tamamlayabiliyor. Doğum borçlanma primi oranı yüzde 32’dir. Askerlik borçlanma primi oranı yüzde 45’tir. Kısmi süreli borçlanma primi oranı ise kısmi süreli çalışılan dönemde GSS primi ödenmişse yüzde 39 ve GSS primi ödenmemiş ise yüzde 45’dir. Borçlanma matrahı asgari ücret ile bunun dokuz katı üzerinden sigortalı tarafından seçilebiliyor. 2026 yılı içinde asgari ücret seçilerek borçlanma yapılması halinde günlük borçlanma tutarı; doğum borçlanması için 352,32 TL, askerlik borçlanması için 495,45 TL ve kısmi süreli çalışılan dönemde GSS primi ödenmiş kısmi süreli çalışma borçlanması için 429,39 TL tutarında olacaktır. Askerlik borçlanması başvurusu bu sene yapılmayıp seneye yapılırsa bu tutarlar asgari ücrete yapılan artış nispetinde artacaktır. Bu nedenle bu sene borçlanma başvurusu yapan ve bir aylık yasal sürede ödemeyi gerçekleştirenler kazançlı çıkar. Bazen aylığın daha yüksek bağlanması adına yüksekten borçlanma yapmak isteyenler de oluyor. Öncelikle hatırlatalım ki; yüksekten borçlanmak her hal ve şartta yüksek aylık bağlanacağı anlamına gelmez. Bu sigortalının borçlandığı dönemle ve tüm prim ödeme süresi ile prim matrahı ile ilişkili bir olgudur. Bu nedenle ezbere yüksek borçlanma seçmemek, yüksekten borçlanmanın emekli maaşına etkisini irdelemek gerekir. Yanı sıra eğer borçlanma yüksekten yapılacak ise ödeme döneminin de asgari ücrete artış yapılmadan önce gerçekleştirilmesi gerekir. Zira borçlanma için seçilen prim matrahı, ödeme tarihindeki asgari ücrete oranı üzerinden belirlenir. Örneğin; bu sene üç asgari ücret üzerinden borçlanma yapılması halinde ödeme de bu sene yapılırsa borçlanma matrahı üç asgari ücrete göre olur. Ödeme 2027 yılında yapılırsa bu kez asgari ücret yüzde 25 artsa borçlanma matrahı 2,4 kat asgari ücret üzerinden olacaktır.

Soru: Ben 2001 yılında mahkeme kararı ile yaşımı büyüttüm. Daha önce 10.11.1985 olan doğum tarihim 10.11.1983 tarihi oldu. İlk sigorta girişim 10.6.1999 tarihidir. Şu ana kadar da 6720 gün prim ödemem oldu. Ben ne zaman emekli olabileceğim? İshak D.

Cevap: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükmü gereği emeklilik bakımından, kişinin ilk defa sigortalı olunan tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı olan doğum tarihi esas alınıyor. Dolayısıyla ilk sigortalılıktan sonraki bir dönemde yapılan yaş büyütmenin veya yaş küçültmenin emekliliğe bir etkisi olmuyor. Bu nedenle ilk sigortalı olduğunuz tarihte 10.11.1985 olan doğum tarihiniz dikkate alınacak ve 18 yaşını doldurduğunuz 10.11.2003 tarihi üzerinden 25 yıl sigortalılık süresini tamamlayacağınız tarih belirlenecek. SGK uygulamasına göre ilk sigortalılığınız 8.9.1999 öncesi olduğu için EYT kapsamındasınız. Bu durumda 25 yıl sigortalılık süresini 10.11.2028 tarihinde tamamlayacağınızdan 10.11.2028 tarihinde emekli olma hakkını kazanacaksınız.

Soru: Bu sene sonunda emekli olmayı düşünüyorum. Toplamda 11455 gün prim ödemem var. Ben emekli olursam bana ne kadar maaş bağlanacak? Ayhan U.

Cevap: SGK’nın E-Devlet portalı için çok önemli bir uygulaması var. Sigortalılar, kendilerine emekli olmaları halinde bağlanacak olan emekli aylığını e-Devlet kapısı üzerinden hesaplatabilirler. Şunu da özellikle belirtelim, E-Devlet kapısında yer alan emekli aylık hesabı programının sahibi SGK’dır ve bu program emekli aylığını tam ve eksiksiz biçimde hesaplamaktadır. Ancak hesap yapılan tarihte henüz son aya ait aylık prim bildirgesi verilmemişse teknik olarak bu süre dikkate alınamadığından hesaplamada çok cüzi bir fark olabiliyor. Ayrıca 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan 4/c sigortalısı olan devlet memurları da, https://uyg.sgk.gov.tr/IkramiyeMaasHesapla4c/Welcome.do linki üzerinden ilgili bilgileri girerek bağlanacak emekli maaşını ve emekli ikramiyesini hesaplatabiliyor.

Soru: Bir yakınımız işyerinde kalp krizi geçirdi ve aynı gün rahmetli oldu. Ölüm olayı işyerinde olduğundan eşi ve çocukları için farklı sosyal haklar olacak mı? Mustafa C.

Cevap: İşyerinde meydana gelen, işçiyi bedenen ya da ruhen etkileyen her türdeki olay iş kazasıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükmü gereği işçinin işyerinde işle ilgisi bulunmazken meydana gelen olaylar da iş kazası sayılmaktadır. Sosyal Sigorta Hukukundaki iş kazası kavramı, Borçlar Hukukundaki kaza kavramından daha farklı ve oldukça geniş düzenlenmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu, kalp krizi ile ilgili uyuşmazlıklardaki İş Mahkemelerinin verdiği içtihatları dikkate almış ve 2014 yılından itibaren işyerinde meydana gelen kalp krizi ve beyin kanamasını iş kazası olarak değerlendirmeye başlamıştır. İş kazasına bağlı ölümlerde işçinin hak sahibi aile bireylerine ölüm aylığından bağımsız ölüm geliri denilen maaş da bağlanmaktadır. Buna bağlı olarak, ölen işçinin prim günü ölüm aylığı bağlamaya yeterli ise aile bireylerinin SGK’ya hem ölüm geliri hem de ölüm aylığı bağlanması için yazılı müracaat yapması gerekmektedir. Hak sahibi aile bireylerinin SGK’ya ölüm geliri ve ölüm aylığı bağlanmasına dair başvurusu sonrası hem gelir hem aylık yani iki tane maaş bağlanır. Bunların yüksek olanı tam, düşük olanı ise yarım ödenir. Ayrıca işçinin ailesinin, işverenden kusuruna göre manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkı bulunmaktadır.