Trakya’da buğday, ayçiçeği ve mısır gibi ürünlerin su tüketimi ve kuraklık riskini takip edecek yapay zeka destekli sistem Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Kırklareli Atatürk Toprak, Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma Enstitüsünde devreye alındı.

Meteoroloji istasyonu ve "Eddy Covariance" teknolojisinin kullanıldığı sistem, Trakya'daki uydu görüntülerini, meteorolojik verileri ve arazideki ölçümleri birlikte değerlendiriyor. Derin öğrenme yöntemleriyle geçmiş yıllara ait veriler analiz edilerek gelecekte yaşanabilecek kuraklığa ilişkin tahminler üretiliyor. Tarım alanlarındaki su kaybı ve bitkilerin su tüketimi belirlenerek tarımsal kuraklığa ilişkin tahminlerin doğruluğu değerlendiriliyor.

Gebze Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü öncülüğünde, Kırklareli Atatürk Toprak, Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma Enstitüsü işbirliğiyle yürütülen TÜBİTAK destekli proje ile kurulan Eddy Covariance sistemi, Kırklareli'nin ardından Konya ve İzmir'de de uygulanmaya başlandı. Kırklareli'ndeki deneme çalışmalarında uydu verilerinden elde edilen sonuçlar, arazideki ölçümlerle karşılaştırılarak modelin tahmin performansı değerlendiriliyor. İlk çalışmalarda bir haftalık tahminlerde yüzde 92, dört haftalık tahminlerde ise yüzde 72 doğruluk oranına ulaşıldı. Sistemin yaygınlaştırılmasıyla çiftçilerin sulama planlarını daha sağlıklı yapmaları, su kaynaklarını verimli kullanmaları ve kuraklığın tarımsal üretim üzerindeki olası etkilerine karşı önceden önlem almaları hedefleniyor.

⁠"1 İLA 4 HAFTALIK KURAKLIK TAHMİNLERİ YAPABİLİYORUZ" Kırklareli Atatürk Toprak, Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma Enstitüsü Tarımsal Meteoroloji ve İklim Değişikliği Bölüm Başkanı Dr. Cantekin Kıvrak, sistemin tarımsal kuraklığın erken tespiti ve üreticilerin risklere karşı hazırlıklı olması açısından önem taşıdığını söyledi. Derin öğrenme yöntemleriyle geliştirilen modelin 1 ila 4 haftalık kuraklık tahminleri üretebildiğini belirten Kıvrak, "Yaptığımız ilk örnek çalışmada 1 ila 4 haftalık kuraklık tahminleri öngörebiliyoruz. Modelimiz ilk haftada yüzde 92, dördüncü haftada ise yüzde 72 doğruluk oranıyla sonuç veriyor. Hedefimiz bu ileri tahmin altyapısını tüm Türkiye geneline yaygınlaştırmak." dedi. Trakya'nın 2024 ile 2025 yıllarında kurak dönemler geçirdiğini, bu durumun uydu görüntüleri ve arazi ölçümleriyle ortaya konulduğunu anlatan Kıvrak, proje kapsamında buğday ve ayçiçeği gibi bölgenin stratejik ürünlerine özgü kuraklık indeksleri üzerinde de çalışıldığını ifade etti. Palmer Kuraklık Şiddet İndeksi'nin buğday ve ayçiçeğine göre yeniden düzenlendiğini dile getiren Kıvrak, arazideki ölçümlerin uydu görüntülerinden elde edilen indekslerin doğrulanmasında kullanıldığını kaydetti.

Kıvrak, sistem ile tarımsal kuraklığın anlık ölçümünün gerçekleştirilebileceğini belirterek, "Ekosistem ile atmosfer arasındaki su ve karbon dengesinin takibinde modern yöntemler kritik rol oynuyor. Eddy Covariance denilen sistem, yer yüzeyi ile atmosfer arasındaki karbondioksit, su buharı ve yüzey enerjisinin dikey türbülanslı akılarını doğrudan ölçebilen ileri düzey bir mikrometeorolojik yöntem. Toprak yüzeyinden gerçekleşen buharlaşma ve bitkilerin terlemesi yoluyla çıkıp atmosfere karışan su miktarının ölçümlerini yapıyoruz." diye konuştu. Kıvrak, sistemden elde edilen verilerin Tarım ve Orman Bakanlığı aracılığıyla çiftçilere erken uyarı olarak ulaştırılmasının planlandığının altını çizerek, tahminlerin üreticilerin tarımsal faaliyetlerini ve bütçelerini planlamalarına, tarım sigortası şirketlerinin de risk değerlendirmelerine katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.