Batı ambargoları ve teknoloji abluka adımları karşısında kendi göbeğini kesen Rusya, havacılık sanayiinde çığır açacak yapay zeka hamlesini başlattı. Su-57 ve Su-35 savaş uçakları ile MC-21 yolcu uçağının üreticisi olan Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), Sberbank'ın geliştirdiği GigaChat yapay zeka modelini uçak tasarımına entegre etti. Dassault, Siemens ve Autodesk gibi Batılı devlerin çekilmesinin ardından yerli altyapıya geçen Ruslar, aylar süren karmaşık mühendislik hesaplamalarını günlere indirmeyi başardı.

Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), tasarım hızlandırma ve maaliyetleri düşürmek için yapay zekâ destekli mühendislik yazılımlarını test ediyor.

Rusya, havacılık sektöründe uçak geliştirme süreçlerini hızlandırmak ve mühendislik maliyetlerini azaltmak amacıyla yapay zekâ teknolojilerinden yararlanmaya hazırlanıyor. Su-57 ve Su-35 savaş uçakları ile MC-21 yolcu uçağının üretiminde yer alan Rusya Birleşik Uçak Şirketi (UAC), yeni uçakların tasarımında yapay zekâ destekli yazılımları değerlendirmeye aldı.

Şirketin yürüttüğü çalışmalar kapsamında, Sberbank tarafından geliştirilen GigaChat yapay zekâ modelinin yeni bir uçağın erken tasarım aşamasında kullanılması için pilot proje uygulanıyor. UAC, dijital mühendislik araçlarıyla daha fazla tasarım seçeneğinin analiz edilmesini, mühendislik hesaplamalarının hızlandırılmasını ve mevcut uçakların yeni versiyonlarının daha düşük maliyetle geliştirilmesini hedefliyor.

GigaChat Uçak Tasarımında Test Ediliyor: UAC Üst Yöneticisi Vadim Badekha, Mayıs 2026’da yaptığı açıklamada Sberbank ile birlikte yürütülen pilot projede GigaChat’in üretken tasarım amacıyla kullanıldığını duyurmuştu.

Projenin ilk aşamasında yapay zekânın yeni bir uçağın erken tasarım süreçlerine katkı sağlaması hedefleniyor. İlerleyen aşamalarda teknolojinin yapısal dayanım ve aerodinamik hesaplamalarda kullanılmasına yönelik çalışmaların genişletilmesi planlanıyor.

UAC Genel Tasarımcısı Sergey Korotkov da 13 Ekim’de yaptığı açıklamada, somut mühendislik sorunlarının çözümüne katkı sağladığı ve kontrollü biçimde uygulandığı sürece yapay zekânın uçak tasarımında kullanılabileceğini ifade etti.

Dijital tasarım araçları, mühendislerin farklı gövde ve bileşen konfigürasyonlarını karşılaştırmasına, daha geniş veri kümelerini incelemesine ve tasarım alternatiflerini değerlendirmesine imkân tanıyor. Böylece geleneksel yöntemlerle yürütülen bazı işlemlerin daha hızlı gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

Tasarım Süreçlerinde Aylar Süren Hesaplamalar Günlere İndi: UAC, dijital mühendislik teknolojilerinin bazı hesaplama süreçlerinde önemli zaman tasarrufu sağladığını bildiriyor. Şirketin 16 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre kabin ısı dengesi ve hidrolik ağlar gibi uçak sistemlerine yönelik bazı hesaplamalar, dijital tasarım yöntemleri sayesinde aylar yerine günler içinde tamamlanabiliyor. Bu sonuçlar, yapay zekânın tek başına bütün uçak tasarımını gerçekleştirdiği anlamına gelmiyor. Buradaki temel yaklaşım, mühendislerin kullandığı dijital modellerin ve hesaplama araçlarının geliştirilmesiyle tasarım sürecinin daha verimli hâle getirilmesi. UAC’nin hedefi, daha fazla tasarım seçeneğini daha kısa sürede değerlendirmek ve uçakların kullanım ömrü boyunca geliştirilecek yeni versiyonların tasarım maliyetlerini düşürmek. Bununla birlikte, yapay zekâ destekli tasarımın uçak geliştirme programlarının toplam takvimini ne ölçüde kısaltacağına ilişkin kapsamlı bir performans verisi henüz paylaşılmadı.

Batılı Yazılımların Yerini Rus Teknolojileri Alıyor: Rusya’nın yerli mühendislik yazılımlarına yönelmesinde, 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırının ardından Batılı teknoloji şirketlerinin ülkeden çekilmesi etkili oldu. Dassault Systèmes, Siemens ve Autodesk gibi şirketlerin yazılım hizmetlerinden çekilmesi, Rus havacılık sanayisinin tasarım ve mühendislik altyapısını dönüştürmesini zorunlu kıldı. UAC, tasarım bürolarında yaklaşık 4 bin mühendislik iş istasyonunu Rus yazılımlarıyla donattığını ve ürün yaşam döngüsü yönetiminde kullanılan dokuz temel yazılım modülünü değiştirdiğini açıkladı. Bu dönüşüm, yalnızca lisanslı yazılımların yerli alternatiflerle değiştirilmesini değil, tasarım süreçlerinin yeni bir dijital altyapı üzerinde yeniden yapılandırılmasını da kapsıyor. Rusya’nın yerli yazılım geliştirme çalışmaları, havacılık sanayisinin dış kaynaklara bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ancak yazılım altyapısının yerlileştirilmesi, uçak üretiminde ihtiyaç duyulan bütün yabancı bileşenlerin ve teknolojilerin de aynı ölçüde ikame edildiği anlamına gelmiyor.

MC-21 Programında Sertifikasyon Hedefi 2027 Sonu: UAC’nin dijital dönüşüm çalışmaları, Rusya’nın sivil havacılık programlarında yaşanan gecikmelerle aynı dönemde yürütülüyor. Batı menşeli bileşenlerin Rusya’da üretilen alternatiflerle değiştirilmesi, özellikle MC-21 yolcu uçağının geliştirme ve sertifikasyon takvimini etkiledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Haziran 2026’da MC-21 programının, kanatla ilgili sorunların da etkisiyle yaklaşık iki yıl geciktiğini açıklamıştı. Rusya Başbakan Birinci Yardımcısı Denis Manturov ise tamamen Rus bileşenleriyle üretilen versiyonun sertifikasyonunun 2027 yılı sonunda tamamlanmasının planlandığını bildirdi. MC-21 programı, Rusya’nın sivil havacılıkta yerli üretim ve teknoloji kapasitesini artırma hedefinin önemli parçalarından biri. Ancak yapay zekâ destekli tasarım araçlarının kullanılması, sertifikasyon ve üretim takvimindeki gecikmelerin tek başına ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Yapay Zekâ Askerî Uçak Tasarımını Nasıl Etkileyebilir? UAC; Su-57 ve Su-35 gibi savaş uçakları ile MC-21 gibi sivil platformların geliştirilmesinde görev alan bir şirket. Bu nedenle dijital mühendislik altyapısının geliştirilmesi, şirketin farklı uçak programlarındaki tasarım ve modernizasyon faaliyetlerini etkileyebilecek bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor. Yapay zekâ destekli tasarım araçları, mühendislerin farklı konfigürasyonları analiz etmesine, tasarım seçeneklerini karşılaştırmasına ve belirli hesaplamaları hızlandırmasına yardımcı olabilir. Yapısal dayanım ve aerodinamik analizlerin bu altyapıya dâhil edilmesi, tasarımın farklı mühendislik disiplinleriyle birlikte değerlendirilmesini sağlayabilir. Bununla birlikte, UAC’nin mevcut pilot projesinin doğrudan yeni bir savaş uçağı geliştirmek için yürütüldüğü açıklanmış değil. Çalışmanın belirli bir askerî uçak programına, özellikle Su-57’nin yeni bir versiyonuna veya yeni nesil bir savaş uçağına bağlandığını gösteren doğrulanmış bilgi bulunmuyor. Rus Havacılık Sanayisinde Dijitalleşme Yarışı Rusya’nın yapay zekâ ve yerli mühendislik yazılımlarına yönelmesi, havacılık sektöründe tasarım süreçlerini dijitalleştirme ve dışa bağımlılığı azaltma çabalarının bir parçası. UAC, daha geniş tasarım veri kümelerini analiz ederek yeni uçak konfigürasyonlarının geliştirilmesini hızlandırmayı ve mevcut platformların modernizasyon maliyetlerini düşürmeyi amaçlıyor. Ancak bu çalışmaların uzun vadeli etkisi, yalnızca tasarım yazılımlarına değil; mühendislik doğrulama süreçlerine, üretim altyapısına, tedarik zincirine ve uçakların sertifikasyon gereksinimlerine de bağlı olacak. GigaChat ile yürütülen pilot proje, Rusya’nın yapay zekâyı havacılık mühendisliğine entegre etme girişimlerinden biri olarak öne çıkıyor. Projenin gerçek uçak programlarında ne ölçüde kullanılacağı ve geliştirme sürelerine sağlayacağı katkı ise ilerleyen aşamalarda ortaya çıkacak.