Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, sigortasız çalıştırılanlar için dikkat çeken bir yazı kaleme aldı. Karakaş, söz konusu kişilerin emeklilik hesabınının değişebileceğini kaydetti.

SGK’nın yeni genelgesiyle sigortasız çalışmanın tespitinde resmî tutanaklar kritik önem kazandı. Fiilî çalışması belgelenen sigortalılara tutanak tarihi itibarıyla en az 1 gün hizmet kazandırılabilecek. Peki, hangi tutanaklar prim gününe dönüşecek, eksik hizmetler nasıl tamamlanacak? Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, yeni düzenlemenin tüm ayrıntılarını açıkladı.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yeni genelgeyle fiilî çalışma tespitlerinin kayıt altına alınmasına yönelik uygulamaları netleştirdi. Düzenleme, çalışanların hak ettikleri prim günlerinin belirlenmesini ve kayıt dışı istihdamla mücadelede sürecin daha etkin yürütülmesini amaçlıyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu, yeni genelge ile fiilî çalışma tespitlerinde önemli adımlar attı. Bu yeni düzenleme, sahadaki fiilî çalışmaları daha şeffaf ve hızlı biçimde SGK kütüklerine işlemeyi amaçlıyor. Peki, bu genelge ne getiriyor? Çalışanlar ve işverenler için süreç nasıl işleyecek? Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bugünkü köşe yazısında konuya dair önemli bilgiler verdi.

Yeni düzenleme ile birlikte SSK (4/a) sigortalıları için fiilî çalışma tespitleri yeniden şekillendi. Amaç net. Tespit varsa hizmet doğar. “Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.” Tutanak varsa gün vardır. SGK’nın kayıt dışı istihdamla mücadele (KADİM) servisleri, kayıt dışı sigortalı işlemlerini yürütmektedir. Trafik polisleri ya da jandarma tarafından tanzim edilen ve kişilere karşı tebliğ edilen trafik ceza tutanakları da kaçak sigortalılıkta esas alınmaktadır.

SGK mevzuatına göre bu tutanaklarda sigortasız çalışanları tespite yarar bilgi ve belgeler KADİM’de süzgeçten geçirilmektedir. İnceleme sonunda aynı işyerinde sigortalı çalıştığı tespit edilenler dışındakilere ilişkin kayıtlar sosyal güvenlik denetmenlerine intikal ettirilmektedir. Eski usulde bürokrasi çarkları bazen yavaş işlerdi. Yeni düzenleme ile sahadan gelen bilgi ve belgelerin işlenme süreci netleşti.

Kayıt dışılıkla mücadele kamu idarelerinden gelen bilgi ve belgeler geçerli kabul edilmekte ve sigortasız işçilerin tespitinde esas alınmaktadır. Buna göre kamu kurum ve kuruluşlarının; Kolluk, zabıta, doktor, veteriner veya mühendis tarafından tutulan tutanak ve kayıtlar Kamu görevlilerinin tuttuğu resmî tutanaklar doğrudan delil sayılacak. Tutanakta sigortalının fiilen çalıştığı yazıyorsa, işlem derhâl yapılacak.

Tutanak tarihi itibarıyla sigortalıya en az 1 gün hizmet kazandırılacak. Yüze karşı tebliğ edilen trafik cezaları KADİM servislerince incelenecek. Aynı iş yerinde çalıştığı tespit edilenler ayrılacak. Diğer tüm kayıtlar Sosyal Güvenlik Denetmenleri Servisine sevk edilecek. “Sermayen olsun adalet, her işinde kıl hayır, Hak katında zayi olmaz, dökülen her katre ter.” Fiilî ve gerçek çalışmanız varsa ve bu çalışmalar resmî mercilerle her ne şekilde olursa olsun bir katresi bile zayi olmaz.

Yeni sistemde, birden fazla tespit varsa işleyiş adım adım şöyle gerçekleşecek: En Eski Tarih: Sigortalının aynı iş yerinde fiilen çalıştığına dair ilk belge, işe giriş tarihi kabul edilecek. Gün Hesabı: Aynı ayda ve takip eden aylarda tespit edilen her bir gün için 1 gün hizmet verilecek. Çalışma Türü: Bu tür ilişkiler kısmi süreli çalışma (part-time) olarak ele alınacak. Kopukluk Durumu: Eğer arada tespit bulunmayan bir ay varsa, takip eden aydaki ilk tespit yeni bir işe giriş sayılacak. Önceki çalışma ise hizmet verilen son gün itibarıyla kapatılacak (işten ayrılış). İtiraz Hakkı: Çalışmanın kesintisiz ve sürekli olduğunu iddia edenler itiraz edebilecek. İtiraz hâlinde dosya gerekli inceleme ve tespitlerin yapılması için sosyal güvenlik denetmelerine sevk edilecek.

Bu düzenleme sigortalının lehine. Tespit edilen her gün hizmete dönüşür. İşveren açısından da kayıt netleşir. “Ne ekersen onu biçersin.” Fiilî çalışma kanıtı varsa hizmet hakkı doğar. Kanıt yoksa hizmet olmaz. Denetim yolu her iki tarafta da açık. İtiraz hâlinde inceleme yapılır. Böylece haksız hizmet veya eksik hizmet önlenir. “Hakkı hak sahibine vermek.” Esas budur.

Sigortalılar tespitleri takip etmeli. İşverenler tutanakları dikkate almalı. “Gözden ırak olan gönülden de ırak olur” dememek için kayıtlar düzenli tutulmalı. Her tespit bir fırsat. Her gün bir hak. Düzenleme kapsamı dar tutulmadı.

Kamu idareleri, kolluk, zabıta ve diğer görevlilerin tutanakları kapsama alındı. Böylece fiilî çalışma kanıtları genişledi. “Damlaya damlaya göl olur.” Her tutanak birikerek hizmete dönüşür.

Hasılıkelam yeni düzenleme fiilî çalışmayı hizmete çevirmede netlik getirdi. Sigortalının hakkı korunuyor. İş yerinin yükümlülüğü netleşiyor. Denetim ve itiraz yoları açık tutuluyor.