Abdülhamid Han Kültür Eğitim Derneği Genel Başkanı ve Deniz Jeopolitiği ve Mavi Vatan Araştırmacısı Turgay Yazıcı, Yunanistan’ın Avrupa Birliği, Mısır, Kıbrıs Rum Yönetimi, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri ile birlikte Türkiye–Libya Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı’na karşı yayımladığı ortak açıklamaya yanıt olarak uluslararası hukuk hamlesi önerdi. Yazıcı, önce bağımsız uluslararası hukuk uzmanlarının kapsamlı bir rapor hazırlamasını, ardından İstanbul’da uluslararası bir forum düzenlenmesini istedi.

Yunanistan ve beraberindeki aktörlerin Türkiye–Libya Mutabakatı’na yönelik itirazlarını değerlendiren Turgay Yazıcı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinin yalnızca diplomatik açıklamalarla değil, güçlü hukuki tezler ve uluslararası alanda yürütülecek kapsamlı çalışmalarla savunulması gerektiğini belirtti.

Yazıcı, altı aktörün ortak açıklamasının Türkiye’nin tezlerini gölgede bırakmasına izin verilmemesi gerektiğini vurgulayarak, tartışmanın uluslararası hukuk zeminine taşınması çağrısında bulundu.

Turgay Yazıcı, Türkiye’nin Libya ile imzaladığı Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı’nın hukuki dayanaklarının ve stratejik öneminin uluslararası kamuoyuna daha güçlü biçimde anlatılması gerektiğini ifade etti. Yazıcı, Türkiye’ye yönelik itirazlara karşı yalnızca açıklama yapmakla yetinilmemesi, Türkiye’nin tezlerini uluslararası hukuk kaynakları, ilgili anlaşmalar ve yargı kararlarıyla destekleyen kapsamlı bir çalışma hazırlanması gerektiğini belirtti.

Bu çerçevede, bağımsız uluslararası hukuk uzmanlarının katkısıyla hazırlanacak raporun, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerini ilgilendiren hukuki meseleleri ayrıntılı biçimde ele alması öneriliyor.

Yazıcı’nın önerisinin ilk aşamasını, bağımsız uluslararası hukuk uzmanlarının katkısıyla hazırlanacak kapsamlı bir rapor oluşturuyor. Raporda şu başlıkların ele alınması isteniyor: Türkiye–Libya Mutabakatı: Mutabakatın hukuki dayanakları, uluslararası hukuk çerçevesindeki yeri ve Türkiye açısından stratejik önemi ortaya konulmalı. Yunanistan–Mısır anlaşması: Yunanistan ile Mısır arasında 2020 yılında imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasının hükümleri ve Türkiye’nin hak ve menfaatleri bakımından doğurduğu sonuçlar incelenmeli. Adaların deniz yetki alanlarına etkisi: Adaların deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasındaki etkisi, uluslararası hukuk kuralları ve ilgili yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmeli. Üçüncü devletlerin hakları: İkili deniz yetki alanları anlaşmalarının, anlaşmalara taraf olmayan devletlerin hakları üzerindeki etkileri ele alınmalı. Hukuki ölçütlerde tutarlılık: Türkiye’nin mutabakatına yönelik itirazlarda ileri sürülen hukuki ölçütlerin, Yunanistan’ın diğer ülkelerle yaptığı deniz yetki alanları anlaşmalarında da aynı tutarlılıkla uygulanıp uygulanmadığı incelenmeli.

Hazırlanacak raporun Türkçe ve İngilizce yayımlanması, Türkiye’nin tezlerinin uluslararası akademik ve diplomatik çevrelere ulaştırılması hedefleniyor. İKİNCİ AŞAMA: İSTANBUL’DA ULUSLARARASI FORUM Turgay Yazıcı, bağımsız uzmanların hazırlayacağı raporun ardından İstanbul’da “Doğu Akdeniz Deniz Hukuku ve Mavi Vatan Forumu” adıyla uluslararası bir toplantı düzenlenmesini önerdi. Farklı ülkelerden uluslararası hukuk uzmanlarının, deniz hukuku akademisyenlerinin ve stratejik araştırmacıların katılımıyla gerçekleştirilmesi önerilen forumda, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatleri ile Türkiye–Libya Mutabakatı’nın hukuki dayanaklarının ele alınması planlanıyor.

Forumda ayrıca Yunanistan–Mısır anlaşmasının bölgesel sonuçlarının, adaların deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasındaki etkisinin ve uluslararası hukuk ilkelerinin uygulanmasına ilişkin farklı görüşlerin değerlendirilmesi öngörülüyor. Yazıcı’nın önerisiyle, Türkiye’nin tezlerinin uluslararası kamuoyuna belgeler ve bilimsel çalışmalar üzerinden aktarılması, karşı görüşlerin de hukuki gerekçeler temelinde tartışılması amaçlanıyor. YUNANİSTAN’A VE ORTAK AÇIKLAMAYA KATILANLARA AÇIK ÇAĞRI Yazıcı, Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerinin uluslararası alanda tartışılmasından kaçınılmaması gerektiğini belirterek, ortak açıklamaya katılan aktörleri hukuki dayanaklarını açık biçimde ortaya koymaya davet etti.

Uluslararası hukukun siyasi ittifaklara göre farklı ölçütlerle uygulanamayacağını vurgulayan Yazıcı, Türkiye’nin tezlerinin de aynı ciddiyetle ve somut belgeler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Yazıcı, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Altı aktörün ortak açıklama yapması, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerini ortadan kaldırmaz. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin tezleri güçlü hukuki dayanaklarla uluslararası kamuoyuna anlatılmalıdır. Bizim çağrımız açık: Önce bağımsız uluslararası hukuk uzmanları kapsamlı bir rapor hazırlasın. Ardından İstanbul’da uluslararası bir forum düzenleyelim. Türkiye’nin tezleri de karşı tarafın iddiaları da hukuki belgeler üzerinden tartışılsın. İddialarınızın arkasındaysanız, gelin İstanbul’da hukuk önünde tartışalım!”

Turgay Yazıcı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki hak ve menfaatlerinin korunması için diplomatik girişimlerin yanında hukuki ve akademik çalışmaların da uluslararası ölçekte güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Yazıcı, İstanbul’da düzenlenmesini önerdiği forumun Türkiye’nin deniz jeopolitiği alanındaki birikimini uluslararası platforma taşıyabileceğini ve Mavi Vatan yaklaşımının hukuki boyutlarının daha geniş çevrelerde ele alınmasına katkı sağlayabileceğini belirtti. Yazıcı’nın önerisi, Türkiye–Libya Mutabakatı’nın hukuki dayanaklarını uluslararası alanda daha güçlü biçimde ortaya koymayı, altı aktörün itirazlarını hukuki zeminde değerlendirmeyi ve Doğu Akdeniz’deki tartışmayı İstanbul’dan uluslararası kamuoyuna taşımayı hedefliyor.