Van Gölü'nde son yıllarda hızlanan su kaybı dikkat çekici boyutlara ulaştı. Uydu görüntüleriyle yapılan araştırmada gölün 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekare küçüldüğü, kaybın yüzde 87'sinin ise yalnızca son 10 yılda gerçekleştiği belirlendi. Suların çekildiği bazı kıyı kesimlerinde daha önce su altında kalan yapı ve oluşumların görünür hale gelmesi de dikkat çekti.

Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'ndeki çekilme bilimsel verilerle ortaya konuldu. Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) tarafından yürütülen “Geleceğim Van Gölü'nde Saklı” projesi kapsamında gölün 1990, 2015 ve 2025 yıllarındaki kıyı çizgileri ve su yüzey alanları karşılaştırıldı. Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar tarafından gerçekleştirilen incelemede uydu görüntüleri kullanıldı.

VAN GÖLÜ 35 YILDA 31 KİLOMETREKARE KÜÇÜLDÜ Araştırmanın sonuçları göldeki değişimin boyutunu gözler önüne serdi. Van Gölü'nün su yüzey alanı 1990 yılında yaklaşık 3 bin 577 kilometrekare olarak hesaplandı. Bu rakam 2015 yılında 3 bin 573 kilometrekareye, 2025 yılında ise 3 bin 546 kilometrekareye geriledi. Buna göre göl, 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik su yüzey alanını kaybetti. Ancak araştırmanın en dikkat çekici sonucu kaybın hangi dönemde meydana geldiği oldu.

KAYBIN YÜZDE 87'Sİ SON 10 YILDA 1990 ile 2015 arasındaki 25 yıllık dönemde Van Gölü'nün yüzey alanındaki azalma yaklaşık 4 kilometrekare ile sınırlı kaldı. 2015-2025 arasındaki sadece 10 yılda ise kayıp 27 kilometrekareye ulaştı. Böylece 35 yıllık toplam küçülmenin yaklaşık yüzde 87'sinin son 10 yılda meydana geldiği belirlendi.

SULAR ÇEKİLİNCE GİZLİ KALAN YAPILAR ORTAYA ÇIKTI Van Gölü'ndeki çekilmenin bir başka dikkat çeken sonucu ise kıyılarda yaşandı. Su seviyesinin gerilediği bazı bölgelerde daha önce göl sularının altında bulunan yapılar ve çeşitli oluşumlar görünür hale geldi. Ortaya çıkan görüntüler merak uyandırırken, söz konusu yapıların niteliği ve hangi döneme ait olduğunun belirlenebilmesi için ayrıntılı bilimsel ve arkeolojik incelemelere ihtiyaç bulunuyor.

1990, 2015 VE 2025 UYDUDAN KARŞILAŞTIRILDI Bilim insanları çalışmada Landsat 4-5 ile Landsat 8-9 uydularından elde edilen görüntülerden yararlandı. Su ve kara alanlarını birbirinden ayırmak için Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) kullanıldı. Elde edilen sonuçlar Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamına aktarılarak üç farklı dönemin kıyı çizgileri haritalandırıldı.

Prof. Dr. Murat Yakar, araştırmanın sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Analiz sonuçları, gölün yüzey alanında son 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik azalma olduğunu, bu azalmanın büyük bölümünün ise son 10 yılda gerçekleştiğini ortaya koydu” ifadelerini kullandı.

VAN GÖLÜ İÇİN DİKKAT ÇEKEN UYARI Araştırmacılar göldeki küçülmenin tek bir nedene bağlanamayacağına dikkat çekiyor.

Yağış miktarı, sıcaklık, buharlaşma ve hidrolojik şartların göl seviyesini etkileyebildiği belirtilirken, kesin nedenlerin ortaya çıkarılması için uzun dönemli iklim verileri ile göl su seviyesi ölçümlerinin birlikte incelenmesi gerektiği vurgulandı.

ASAD Bitlis Temsilcisi Doç. Dr. Cihan Önen de Van Gölü'nün yüzey alanı ve kıyı çizgisindeki değişimin bilimsel verilerle düzenli şekilde takip edilmesi gerektiğini belirterek gölün korunmasının gelecek kuşaklar açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.