Türk savaş gemilerinin geçmişte gözdağı vererek rafa kaldırdığı elektrik kablo projesi yeniden masaya getirildi. Fransız bayraklı araştırma gemisi Abeille Marengo bölgede hazırlıklara başladı. Uzmanlar bölgede yeni bir krizin patlak verebileceğini konuşuluyor.

Birlik Gazetesi'nde yer alan habere göre Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasındaki elektrik bağlantısını sağlayacak Great Sea Interconnector (GSI) projesinde deniz araştırmalarının yeniden başlatılması için hazırlıklar hızlandı. Fransız bayraklı araştırma gemisi Abeille Marengo, Girit’in Kandiye (İraklion) Limanı’nda çalışmalar için bekliyor.

Fransız kablo üreticisi Nexans adına görev yapması planlanan gemi, 2024 yılında Kaşot Adası açıklarında Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanan gerilim nedeniyle yarıda kalan araştırmaları sürdürecek.

Yunan basınında yer alan haberlere göre, Kandiye Limanı’nda altı gündür bulunan geminin harekete geçmesi için öncelikle Deniz Araştırmaları İzinleri Komitesi’nin (EXAETH) toplanması ve ardından çalışma bölgelerine ilişkin NAVTEX ilanlarının yayımlanması gerekiyor.

Planlamaya göre araştırmalar Kaşot Adası’nın güneydoğusundan başlayarak Güney Kıbrıs’ın 12 deniz mili sınırına kadar uzanacak. Proje güzergâhındaki deniz tabanı araştırmalarının yaklaşık yüzde 60’ının tamamlandığı, kalan bölümün ise yeniden başlatılmasının hedeflendiği belirtiliyor.

2024 yılında aynı bölgede yaşanan gelişmeler, deniz araştırmalarının teknik boyutunu aşarak Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde diplomatik ve askeri gerilime dönüşmüştü. Bu nedenle yeni araştırmaların hangi koşullarda yürütüleceği yakından takip ediliyor.

Girit’in güneydoğusunda EMC adlı fiber optik kablo projesi kapsamında da çalışmalar gerçekleştiriliyor. Kobi Ruegg adlı araştırma gemisinin yürüttüğü proje, Singapur’dan başlayarak Suudi Arabistan, İsrail ve Güney Kıbrıs üzerinden Yunanistan’a ulaşmayı hedefliyor. Yunan kaynakları, bu çalışmalarda şu ana kadar ciddi bir gerilim yaşanmamasını GSI araştırmaları açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyor.

Projenin yüklenicisi Fransız Nexans da hazırlıklarını sürdürüyor. Şirketin finansal sonuçlara ilişkin analist toplantısında yapılan açıklamada, MI Line üretim hattının 2026 yılı sonundan itibaren GSI projesinin ihtiyaçlarını da dikkate alacağı belirtildi. 2027-2028 dönemi üretim kapasitesi planlamasında da projeye yer verildiği bildirildi.

Avrupa Birliği, GSI projesini stratejik enerji bağlantılarından biri olarak değerlendiriyor ve projeye siyasi ve mali desteğini sürdürüyor. AB Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, projenin Güney Kıbrıs’ın enerji izolasyonunun sona ermesine, bölgesel enerji arz güvenliğinin güçlenmesine ve elektrik piyasalarının entegrasyonuna katkı sağlayacağını belirtti. AB Enerji Bakanları toplantısında da proje gündeme geldi. Yunanistan Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, Fransız yatırım şirketi Meridiam’ın projeye katılımı ve gelinen aşama hakkında üye ülkelere bilgi verdi. Güney Kıbrıs Enerji Bakanı Mihalis Damianos da son gelişmeleri memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.

2024 yılında yaşanan gerilimin ardından yeniden başlatılması planlanan araştırmalar, GSI projesinin geleceği açısından kritik önem taşıyor. Geminin izleyeceği güzergâh, yayımlanacak NAVTEX ilanları ve araştırmaların yürütülme koşulları, sürecin seyrini belirleyecek.

Deniz yetki alanları konusundaki görüş ayrılıkları dikkate alındığında, Kaşot açıklarında başlayacak yeni çalışmaların yalnızca enerji projesi kapsamında değil, Türkiye-Yunanistan ilişkileri ve Doğu Akdeniz'deki dengeler açısından da yakından izlenmesi bekleniyor.