Günümüzde iş yerlerinde güç uğruna rakiplerini saf dışı bırakan, çevresini sadık isimlerle dolduran ve korkuyla yönetim kuran yöneticiler sık sık tartışılıyor. Yeni bir çalışma, bu davranışların çok eski bir örneğini 1629’daki Batavia faciasında buldu. Gemi kazasının ardından hayatta kalanların başına geçen Jeronimus Cornelisz’in kurduğu düzen, yüzlerce yıl sonra 'zehirli liderlik' üzerinden yeniden mercek altına alındı.

Hollanda Doğu Hindistan Şirketi’ne ait Batavia gemisi 1629’da Batı Avustralya açıklarında resife çarptı. Yaklaşık 300 kişi çevredeki adalara ulaşmayı başardı. Üst düzey yöneticiler yardım bulmak için bölgeden ayrılınca geride kalanların başına Jeronimus Cornelisz geçti. Ancak kurtuluş bekleyen grup için asıl felaket bundan sonra başladı.

Tarihi kayıtlara göre Cornelisz, kendisine karşı çıkabilecek kişileri yönetimden uzaklaştırdı ve yerlerine sadık isimleri getirdi.

İlerleyen aylarda Cornelisz’in emri altındaki grubun erkek, kadın ve çocuklardan oluşan 100’den fazla kişiyi öldürdüğü kaydedildi. Cinayetlerin yiyecek ve suyu koruma gerekçesiyle açıklandığı ancak Cornelisz’in asıl amacının kendisine karşı çıkabilecek isimleri ortadan kaldırmak olduğu ileri sürüldü. Hayatta kalan bazı kadınların da cinsel şiddete maruz kaldığı belirtildi.

Cornelisz’in başka adaya gönderdiği Wiebbe Hayes ve beraberindekiler ise hayatta kaldı. Grup tatlı su buldu, avlandı ve kendi düzenini kurdu.

İki taraf daha sonra karşı karşıya geldi. Ekim 1629’da kurtarma gemisi bölgeye ulaştığında Batavia’daki yolcu ve mürettebatın yalnızca yaklaşık üçte biri hayattaydı. Cornelisz yakalandı ve daha sonra idam edildi.

Kurumsal psikopati üzerine çalışan Clive Boddy, olayı günümüzün zehirli iş ortamlarıyla karşılaştırdı. Boddy’ye göre Cornelisz’in rakiplerini ortadan kaldırması, sadık isimleri ödüllendirmesi, korku yaşatması ve gücü elinde tutmak için insanları kullanması bugün bazı iş yerlerinde görülen davranışlarla benzerlik taşıyor.

Ancak bazı tarihçiler, Batavia faciasının yalnızca Cornelisz’in kişiliğiyle açıklanamayacağını; açlık, korku ve çaresizliğin de olayların büyümesinde etkili olduğunu savunuyor.