Sivrisineklerin insanları neden farklı oranlarda ısırdığına ilişkin dikkat çekici bir araştırma yapıldı. Florida Uluslararası Üniversitesi araştırmacılarının iScience dergisinde yayımlanan çalışmasına göre, sivrisinekler herkesi aynı şekilde hedef almıyor. Farklı türler, insan derisinin yaydığı kimyasal kokulara ve mikrobiyom özelliklerine göre tercih yapıyor.

Bilim dünyasında uzun süredir kabul gören "bazı insanların tüm sivrisinekler için evrensel olarak daha çekici olduğu" inancı bu çalışmayla çürütüldü.

119 gönüllünün katılımıyla gerçekleştirilen deneylerde, dang humması, Zika ve Batı Nil virüsü gibi tehlikeli hastalıklar taşıyan üç ana sivrisinek türünün davranışları doğrudan karşılaştırıldı. Çalışma sonucunda, hiçbir katılımcının her üç sivrisinek türü tarafından aynı anda tercih edilmediği saptandı.

Gündüz ve Gece Avcılarının Çekim Nedenleri Değişiyor Araştırmada incelenen türlerin kendilerine has biyolojik sinyallere tepki verdiği görüldü:

Aedes aegypti: Gündüz beslenen bu tür, yapay koku (parfüm vb.) kullanmayan ve derisinde belirli uçucu bileşikler bulunmayan kişileri, özellikle de erkekleri daha çok tercih ediyor. Aedes albopictus (Asya kaplan sivrisineği): Yine gündüzleri aktif olan bu tür, ciltte doğal olarak salgılanan bitki benzeri kimyasallara ve yüksek keton seviyelerine yöneliyor. Culex quinquefasciatus (Güney ev sivrisineği): Gece beslenen bu tür ise hedefini belirlerken derideki bakteri ve mantar topluluğundan oluşan cilt mikrobiyomundaki farklılıklara daha güçlü tepki veriyor.

Çalışmanın başyazarı doktora öğrencisi Kaylee Marrero, araştırmaya başlarken türler arasında böylesine keskin bir tercih farkı beklemediklerini ifade etti.

FIU Biyomoleküler Bilimler Enstitüsü Direktörü Nörogenetik Uzmanı Matthew DeGennaro ise, insan derisinin binden fazla uçucu organik bileşik yaydığına dikkat çekerek, "Cilt mikrobiyomumuzun insani koku imzamızı tanımladığı artık çok net. Anlaşılan o ki her tür, bu koku imzasını çözmek için kendi evrimsel yolunu bulmuş," değerlendirmesinde bulundu.

İnsan derisinin ürettiği karmaşık kimyasal sinyallerin şifresini çözen bu keşfin, sivrisinek kaynaklı hastalıklarla mücadelede yeni stratejiler geliştirilmesine önayak olması bekleniyor.

Uzmanlara göre, araştırmanın bulguları sayesinde tek tip geleneksel sinek kovucular yerine, gelecekte belirli bölgelerdeki hastalık taşıyan türlerin koku algısına özel olarak formüle edilmiş, nokta atışı koruma sağlayan yeni nesil ürünler geliştirilebilecek.

Blim dünyasının bu çığır açıcı keşfi, sivrisineklerin kurbanlarını seçerken rastgele davranmadığını ve tamamen derimizin yaydığı biyolojik şifrelere göre hareket ettiğini kanıtlıyor.

Bu yeni bilgiler ışığında, gelecekte herkese uyan standart spreyler yerine, bölgesel sivrisinek türlerine özel olarak formüle edilmiş daha etkili korunma yöntemleri geliştirilebilecek.