Çocukların başarısını yalnızca sınav sonuçları ve karne notlarıyla değerlendirmek farklı alanlardaki yeteneklerinin gözden kaçmasına neden olabiliyor. Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı, ailelerin çocuklarının potansiyelini keşfetmesi için dikkat etmesi gereken 7 önemli noktayı anlattı.

Çocukların başarısının çoğunlukla sınav sonuçları, karne notları ve okul performansı üzerinden değerlendirilmesinin, farklı alanlardaki potansiyellerinin fark edilmesini zorlaştırabildiğini belirten Biruni Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı, müzik, spor, sanat, bilim, teknoloji ve sosyal becerilerin de yetenek gelişiminin önemli alanları olduğunu söyledi.

Doğuştan gelen potansiyelin tek başına başarıyı garanti etmediğini ifade eden Sayı, “Bir çocuğun belirli bir alanda potansiyel taşıması, o alanda kendiliğinden başarılı olacağı anlamına gelmez. Potansiyelin gelişebilmesi için uygun öğrenme fırsatları, düzenli çalışma, motivasyon ve çevresel destek gerekir. Anne babaların ilk görevi çocuklarını başkalarıyla karşılaştırmak değil, onların bireysel özelliklerini keşfetmeye çalışmaktır” dedi. Doç. Dr. Sayı, ailelerin çocuklarının yeteneklerini keşfetmek ve geliştirmek için dikkat etmesi gereken 7 önemli noktayı şöyle sıraladı:

Çocukların kendiliğinden yöneldikleri etkinliklerin, yeteneklerini keşfetmede önemli ipuçları sunduğunu belirten Sayı, “Çocuğunuzun yalnızca başarılı olduğu şeyleri değil, tekrar tekrar yapmak istediği, merak duyduğu ve zamanın nasıl geçtiğini fark etmediği etkinlikleri de takip edin. Sürekli resim çizen, deney yapmaktan hoşlanan veya ritim oluşturmaya ilgi duyan bir çocuk, bu alanlarda gelişme potansiyeline sahip olabilir. Ancak bu gözlemler tek başına yetenek belirlemek için yeterli değildir” ifadelerini kullandı. Çocukların henüz karşılaşmadıkları alanlarda da yetenekli olabileceklerini vurgulayan Sayı, sanat atölyeleri, spor etkinlikleri, bilim merkezleri, müzik çalışmaları ve teknoloji atölyelerinin önemli keşif fırsatları sunduğunu söyledi. Sayı, “Önemli olan çocuğu ilk ilgilendiği alana hemen yönlendirmek değil, farklı deneyimlerle tanışmasını sağlamaktır. Çocukların önce farklı disiplinleri deneyimlemeleri, ardından ilgi duydukları alanlarda daha derinlemesine çalışmalar yapmaları desteklenmelidir” dedi.

Bir alana ilgi duymanın önemli bir başlangıç olduğunu ancak gelişim için yeterli olmadığını ifade eden Sayı, müzik, spor veya bilim gibi alanlarda düzenli ve amaca yönelik çalışmaların önemine dikkat çekti. Sayı, “Yetenek gelişiminde yalnızca çalışma süresi değil, çalışmanın niteliği de önemlidir. Bu nedenle çocuğunuzdan sürekli daha fazla çalışmasını istemek yerine, nasıl daha etkili çalışabileceğini öğrenmesine yardımcı olun” diye konuştu. Çocukların öğrendiklerini gerçek yaşam ortamlarında uygulamalarının gelişimlerine katkı sağlayacağını belirten Sayı, bilim fuarları, proje yarışmaları, konserler, sergiler ve spor turnuvalarının bu açıdan önemli olduğunu söyledi. Sayı, “Bu deneyimler çocuklara yalnızca performanslarını gösterme fırsatı sunmaz. Aynı zamanda geri bildirim almalarını, farklı bakış açılarıyla karşılaşmalarını ve kendi çalışmalarını değerlendirmelerini sağlar” dedi.

Çocukların ilgi duydukları alanlarda deneyimli kişilerden rehberlik almasının önemini vurgulayan Sayı, “İyi bir mentör yalnızca çocuğa ne yapması gerektiğini söylemez. Onun güçlü yönlerini fark etmesine, eksiklerini değerlendirmesine, hedef belirlemesine ve gelişimini takip etmesine yardımcı olur. Bu nedenle doğru mentör seçimi, çocuğun gelişim yolculuğunda önemli bir yatırımdır” ifadelerini kullandı. Ailelerin akademik başarı uğruna çocuklarının diğer ilgi alanlarını geri plana atmaması gerektiğini belirten Sayı, şu uyarıda bulundu: “Çocuğunuzun okul başarısını artırmak için sevdiği etkinlikleri tamamen hayatından çıkarmak, uzun vadede farklı alanlardaki gelişim fırsatlarını sınırlandırabilir. Müzik, spor, sanat veya bilimsel projeler akademik öğrenmenin alternatifi değil, gelişimin farklı boyutlarını destekleyen deneyimlerdir. Önemli olan bu alanlar arasında sürdürülebilir bir denge kurmaktır.”

Yetenek gelişiminin uzun soluklu bir süreç olduğunu ve çocukların zaman zaman başarısızlık yaşayabileceğini ifade eden Sayı, ailelerin sonuçlardan çok gösterilen çabaya ve ilerlemeye odaklanması gerektiğini söyledi. Sayı, “Çocuğunuza ‘Birinci olamadın mı?’ diye sormak yerine ‘Bu süreçte neler öğrendin?’ veya ‘Bir sonraki çalışmanda neyi değiştirmek istersin?’ gibi sorular yöneltin. Ona yalnızca başarılı olduğunda değil, başarısız olduğunda da değerli olduğunu hissettirin. Dinlenme, oyun ve serbest zamanın da sağlıklı gelişimin bir parçası olduğunu unutmayın” dedi. Çocukların yeteneklerini keşfetmelerinde fırsat eşitsizliğinin de önemli bir engel olduğuna dikkat çeken Sayı, her çocuğun sanat, spor, bilim ve teknoloji alanlarındaki eğitim imkânlarına eşit erişemediğini belirtti. Yetenek gelişiminin yalnızca ailelerin sorumluluğu olmadığını vurgulayan Sayı, “Okulların, üniversitelerin, yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının da çocuklara kendilerini farklı alanlarda deneyebilecekleri fırsatlar sunması gerekir. Çünkü bazen bir çocuğun yeteneğini keşfedemememizin nedeni, o yeteneğin bulunmaması değil, çocuğun kendisini gösterebileceği fırsatlarla hiç karşılaşmamış olmasıdır” diye konuştu.

Çocukların geleceğinin bugünkü karne notlarıyla değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Doç. Dr. Ayşin Kaplan Sayı, sözlerini şöyle tamamladı: “Her çocuk aynı alanda başarılı olmak zorunda değildir. Her çocuğun aynı hızda gelişmesi de beklenemez. Çocuklarımıza yapabileceğimiz en büyük iyilik, onları başkalarının başarılarıyla yarıştırmak yerine kendi potansiyellerini gerçekleştirebilecekleri fırsatlarla buluşturmaktır. Çocuğunuzun bugün bir sınavda istediği sonucu alamaması, gelecekte başarılı olamayacağı anlamına gelmez. Belki de henüz keşfedilmemiş bir alanda önemli işler başarabilecek potansiyele sahiptir.”