Al Monitör, Türkiye'nin F-35 krizini çözmek amacıyla elden çıkarmaya çalıştığı S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili dikkat çeken bir iddia ortaya atıldı.

Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerinin geleceğine ilişkin yeni bir diplomatik ve askeri seçenek gündeme geldi. Al-Monitor'un haberinde, Ankara'nın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan ile kapsamlı bir anlaşma ihtimalini değerlendirdiği ve S-400 sistemlerinin Körfez ülkelerine devredilmesinin seçenekler arasında bulunduğu aktarılıyor.

Bu girişimin merkezinde ise Türkiye'nin ABD ile yıllardır çözülemeyen F-35 savaş uçağı anlaşmazlığı bulunuyor. S-400'lerin Türkiye'den çıkarılması, Washington'un F-35 programına dönüş için öne sürdüğü en önemli koşullardan birinin karşılanmasını sağlayabilir.

Türkiye, 2017 yılında Rusya ile yaklaşık 2,5 milyar dolarlık S-400 tedarik anlaşması imzaladı. İlk sistemlerin 2019'da teslim edilmesinin ardından ABD, Rus savunma sisteminin F-35 uçaklarının hassas teknolojilerine ilişkin bilgileri açığa çıkarabileceğini savunarak Türkiye'nin programa katılımını sonlandırdı.

Washington'un temel endişesi, S-400 radarlarının F-35'in düşük görünürlük özellikleri ve elektronik harp kabiliyetleri hakkında veri toplayarak bu bilgilerin Rusya'nın eline geçmesine imkân verebilmesiydi. ABD, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarını da devreye soktu. Böylece Ankara, hem F-35 tedarikinden hem de programın üretim ortaklığından çıkarıldı. Türkiye'nin daha önce sipariş edip ödemesini yaptığı altı F-35 savaş uçağı da ABD'de kaldı.

S-400'lerin üçüncü bir ülkeye devredilmesi seçeneğinde özellikle BAE'nin adı öne çıkıyor. Türkiye'nin Rusya'dan aldığı sistemlerin BAE'ye satılması veya devredilmesi, daha önce uluslararası basında da gündeme gelmişti.

Bu seçeneğin BAE açısından da bazı avantajları olabilir. Ülke, ABD yapımı THAAD ve Rus yapımı Pantsir gibi farklı hava savunma sistemlerini envanterinde bulunduruyor. S-400'lerin de bu yapıya eklenmesi, hava savunma kapasitesini çeşitlendirebilir. Ancak BAE'nin ABD ile F-35 tedarikine ilişkin geçmişte yaşadığı sorunlar, Rus sistemini satın alma ihtimalini daha karmaşık hale getiriyor.

Suudi Arabistan'ın adı ise Türkiye ile gelişen savunma ilişkileri çerçevesinde önem kazanıyor. Ankara, Riyad ve Pakistan arasında Ağustos 2026'da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülkenin askerî koordinasyonunu ve savunma sanayisi iş birliğini artırmayı amaçlıyor. Anlaşma kapsamında hava savunması, elektronik harp, askerî teknoloji ve istihbarat paylaşımı gibi alanlarda iş birliği öne çıkıyor. Dolayısıyla Suudi Arabistan'ın gündeme gelmesi, yalnızca S-400 ihtimaliyle değil, Türkiye ile genişleyen savunma ortaklığıyla da bağlantılı

Anlaşmanın önündeki önemli engellerden biri Moskova'nın onayı. S-400 sistemleri Rusya'dan satın alındığı için Türkiye'nin bunları başka bir ülkeye devretmesi, kullanıcı ve son kullanım koşullarına bağlı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Eylül 2026'da yaptığı açıklamada, sistemlerin dost bir üçüncü ülkeye aktarılmasının değerlendirilebileceğini ancak bunun Rusya'nın onayını gerektirdiğini söyledi. Lavrov ayrıca sistemleri alacak ülkenin, bunları başka bir devlete aktarmayacağına ilişkin güvence vermesi gerektiğini belirtti. Bu açıklama, Türkiye'nin S-400 meselesini yalnızca Washington ile değil, Moskova ile de müzakere etmek zorunda olduğunu gösteriyor.