Güneş panellerinin yalnızca elektrik üretmediği, yerleştirildikleri arazinin yapısını da değiştirebildiği ortaya çıktı. Çin’in Qinghai-Tibet Platosu’ndaki 1 gigavatlık güneş enerjisi santralinde yapılan incelemelerde, panellerin gölgelediği toprakta karbon birikiminin önemli ölçüde arttığı belirlendi.

Araştırma, yaklaşık 67 kilometrekarelik Talatan güneş enerjisi santralinde 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleştirildi. Deniz seviyesinden yaklaşık 2 bin 910 metre yüksekte bulunan tesisteki toprak örnekleri, hemen yakınındaki bozulmamış çöl arazileriyle karşılaştırıldı. Sabit, yarı hareketli ve güneşi takip edebilen panel sistemlerinin altındaki toprak ayrı ayrı incelendi. En yüksek karbon artışı güneşi takip eden hareketli panellerin altında tespit edildi. Bunları yarı hareketli ve sabit paneller izledi.

Araştırmacılara göre farkın temelinde panellerin oluşturduğu yeni mikro ortam bulunabilir. Paneller, güneş ışığının doğrudan toprağa ulaşmasını azaltarak yüzey sıcaklığını düşürüyor. Buharlaşmanın azalması ise toprakta daha fazla nem kalmasına ve bitkilerin yeniden gelişmesine elverişli şartlar oluşmasına katkı sağlayabiliyor. Karbon artışının özellikle yüzeye yakın toprakta yoğunlaşması da bu ihtimali güçlendirdi.

Araştırma, güneş enerjisi santrallerinin kurulduğu her yerde toprak karbonunun aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Panel aralıkları, kullanılan sistem, toprağın yapısı, bölgenin iklimi ve santralin ne kadar süredir faaliyette olduğu sonucu değiştirebilir. Ayrıca toprakta daha fazla karbon bulunması, tek başına toprağın daha verimli hale geldiğini de göstermiyor. Çalışmada panellerin üretiminden tesisin kurulmasına ve bakımına kadar ortaya çıkan toplam sera gazı dengesi de hesaplanmadı.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, hareketli panellerin altında daha fazla karbon birikmesiydi. Bu durum, güneş santrallerinde panel yüksekliği, hareketi ve yerleşiminin yalnızca enerji üretimini değil, altındaki toprağı da etkileyebileceğini gösterdi. Bilim insanları, etkinin uzun yıllar boyunca devam edip etmeyeceğinin anlaşılması için farklı iklim ve toprak koşullarında yeni araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtti.