Havacılık dünyasında ulaşım alışkanlıklarını değiştirebilecek yeni bir teknoloji geliştiriliyor. ABD'li Electra şirketinin üzerinde çalıştığı dokuz yolcu kapasiteli hibrit uçak, yalnızca 46 metrelik bir alandan havalanıp iniş yapabilecek şekilde tasarlanıyor. Kent merkezlerinden şehirler arası yolculuğun önünü açması hedeflenen uçağın 2030 yılında ticari seferlere başlaması planlanıyor. Peki, bu teknoloji dev havalimanlarına olan ihtiyacı ortadan kaldırabilir mi?

Havacılık sektöründe yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek dikkat çekici bir proje üzerinde çalışılıyor. ABD'nin Virginia eyaletinde faaliyet gösteren Electra, geleneksel uçaklardan farklı olarak son derece kısa mesafelerde kalkış ve iniş yapabilen hibrit elektrikli yolcu uçağı geliştiriyor. EL9 Ultra Short adı verilen uçak, dokuz yolcu taşıma kapasitesi ve yalnızca 46 metrelik kalkış-iniş mesafesi hedefiyle dikkat çekiyor. Projenin en önemli özelliği ise yolcuların büyük havalimanlarına gitmeden, kent merkezlerine yakın küçük alanlardan başka şehirlere seyahat edebilmesini amaçlaması. CNN'in aktardığı bilgilere göre Electra, gerekli testlerin ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanmasının ardından uçağı 2030 yılına kadar ticari kullanıma sunmayı hedefliyor.

SADECE 46 METREDE NASIL HAVALANACAK? Geleneksel yolcu uçaklarının kalkış yapabilmesi için uzun pistlerde hızlanması gerekiyor. Electra'nın geliştirdiği EL9 ise farklı bir mühendislik sistemi kullanıyor. Uçağın kanatlarına yerleştirilen sekiz elektrik motoru, kanatların üzerinden geçen hava akımını hızlandırıyor. Bu sistem, düşük hızlarda yüksek kaldırma kuvveti oluşmasını sağlıyor. Özel kanat ve flap tasarımı sayesinde uçağın yaklaşık 48 kilometre hızla, üç ila dört saniye içerisinde havalanabilmesi hedefleniyor. Böylece uzun pistlere duyulan ihtiyaç önemli ölçüde azalıyor.

HEM ELEKTRİKLE HEM HAVACILIK YAKITIYLA ÇALIŞACAK EL9'un dikkat çeken özelliklerinden biri de hibrit motor teknolojisi. Uçakta bulunan elektrik motorları, havacılık yakıtıyla çalışan bir jeneratörden ve bataryalardan sağlanan enerjiyle çalışıyor. Jeneratör, uçuş sırasında elektrik üreterek bataryaların yeniden şarj edilmesine yardımcı oluyor. Bu sayede uçak, yalnızca bataryaların depolayabildiği enerjiyle sınırlı kalmadan daha uzun mesafelerde uçabilecek şekilde tasarlanıyor.

9 YOLCUYLA 611 KİLOMETRE YOL ALABİLECEK Electra'nın açıkladığı teknik hedeflere göre yeni uçak, dokuz yolcu veya yaklaşık 1,36 ton yük taşıyabilecek. Uçağın menzilinin ise 611 kilometreye kadar ulaşması planlanıyor. Şirket, EL9'un benzer uçaklara kıyasla yüzde 40 daha az yakıt tüketebileceğini belirtiyor. Helikopterlerle karşılaştırıldığında ise işletme maliyetlerinde yüzde 70'e varan düşüş sağlanabileceği öngörülüyor. Ancak bu veriler henüz şirketin teknik ve ekonomik tahminlerine dayanıyor. Uçağın düzenli ticari seferlerde göstereceği performans henüz doğrulanmış değil.

NEW YORK'TA DİKKAT ÇEKEN DENEME Electra, geliştirdiği teknolojinin şehir merkezlerine yakın alanlarda kullanılabileceğini göstermek amacıyla 26 Ekim'de New York'ta bir deneme gerçekleştirdi. Manhattan bölgesinde yapılan testte, iki kişilik daha küçük bir prototip uçak kullanıldı. Prototip, yaklaşık 91 metre uzunluğundaki yüzer platformdan havalandı ve uçuşun ardından aynı platforma iniş yaptı. Şirket, bu denemenin sınırlı büyüklükteki alanlardan uçuş yapılabileceğini gösterdiğini açıkladı. Ancak testte kullanılan uçak, geliştirilmekte olan dokuz yolcu kapasiteli EL9'un kendisi değil, daha küçük bir prototipti.

OTOPARKTAN UÇAĞA BİNMEK MÜMKÜN OLACAK MI? Yeni teknolojinin en fazla merak uyandıran yönü, geleneksel havalimanları dışında da hava ulaşımının mümkün hâle gelebilmesi. Electra, gelecekte helikopter pistleri, özel platformlar ve uygun açık alanların kısa mesafeli uçuşlarda kullanılmasını hedefliyor. Böylece yolcuların büyük havalimanlarına ulaşmak için uzun kara yolu yolculukları yapma zorunluluğu bazı güzergâhlarda azalabilecek. Ancak EL9'un herhangi bir otoparka veya boş araziye rastgele inmesi mümkün olmayacak. Kalkış ve iniş yapılacak alanların güvenlik şartlarını karşılaması, çevredeki engellerin değerlendirilmesi ve yetkili havacılık kurumları tarafından onaylanması gerekecek.

NEW YORK-WASHINGTON ARASI 1 SAAT 45 DAKİKA Electra'nın üzerinde durduğu kullanım alanlarından biri de birbirine birkaç yüz kilometre uzaklıktaki büyük şehirler. Şirketin verdiği örneğe göre Washington ile New York arasındaki yolculuk, yeni uçakla yaklaşık 1 saat 45 dakika sürebilir. Geleneksel hava yolculuklarında havalimanına ulaşım, güvenlik kontrolleri ve uçuş öncesi bekleme süreleri toplam seyahat süresini artırabiliyor. EL9'un kent merkezlerine yakın noktalardan hareket etmesi hâlinde, özellikle kısa mesafeli yolculuklarda zaman avantajı sağlanması hedefleniyor.

PEKİ, HAVALİMANLARI TARİHE Mİ KARIŞACAK? Yeni teknolojinin en dikkat çekici yönü, uzun pistlere olan ihtiyacı bazı uçuş türlerinde azaltabilmesi. Ancak EL9, büyük yolcu uçaklarının veya uluslararası havalimanlarının yerini almak amacıyla geliştirilmiyor. Dokuz yolcu kapasiteli uçağın özellikle kısa bölgesel rotalarda, küçük şehirler arasında ve ulaşımı güç yerleşim bölgelerinde kullanılması planlanıyor. Bu sistem sayesinde gelecekte bazı turizm merkezleri, küçük şehirler ve uzak yerleşim bölgeleri büyük havalimanları inşa edilmeden hava ulaşım ağına bağlanabilecek. Ayrıca büyük havalimanlarına doğrudan uçuş bulunmayan bölgelerden yolcu taşınarak uluslararası uçuşlara bağlantı sağlanması da mümkün olabilecek.

GÖZLER 2030 YILINA ÇEVRİLDİ Electra'nın hedefi, EL9 Ultra Short modelini gerekli teknik testlerden ve havacılık otoritelerinin onay süreçlerinden geçirerek 2030 yılına kadar ticari hizmete almak. Projenin başarıya ulaşması durumunda kısa mesafeli hava taşımacılığında yeni bir ulaşım modeli ortaya çıkabilir.

Ancak uçağın güvenlik, sertifikasyon, işletme maliyetleri ve ticari uygulanabilirlik açısından kendisini kanıtlaması gerekiyor.

Dev havalimanlarının tamamen ortadan kalkması beklenmese de Electra'nın geliştirdiği teknoloji, gelecekte uçak yolculuğunun yalnızca büyük pistlerden başlaması gerektiği düşüncesini değiştirebilir.