İnsan ömrünü 150 yıla çıkarma hayali kuran Rusya lideri Vladimir Putin, 2 trilyon rubleyi aşan dev bütçeli genetik projeleri bizzat himaye ediyor. Kızı Maria Vorontsova’nın öncülüğünde yaşlanma karşıtı aşı ve organ yenileme deneyleri yürüten Kremlin, somut bilimsel kanıt eksikliğine rağmen biyolojik sınırları aşmanın peşinde. TAHSİN HAN

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, insan ömrünü uzatmak ve yaşlanmayı durdurmak amacıyla yürütülen dev bütçeli bilimsel araştırmalara verdiği destek dikkat çekiyor. Ukrayna'da savaş devam ederken Kremlin'in genetik araştırmalara 2 trilyon rubleyi aşan kaynak ayırması, Rus yönetiminin önceliklerine yönelik eleştirileri de beraberinde getirdi. İnsan ömrünün 150 yıla kadar uzatılabileceğine inanan Putin'in, uzun yıllardır yaşlanma karşıtı teknolojilerle yakından ilgilendiği ve bilim insanlarından bu konuda düzenli olarak bilgi aldığı belirtiliyor.

PUTİN'İN 150 YIL HAYALİ PEKİN'DE ORTAYA ÇIKTI Putin'in uzun yaşam konusundaki düşünceleri, geçtiğimiz yıl Çin'in başkenti Pekin'de düzenlenen askeri geçit töreninde de gündeme gelmişti. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı ve açık mikrofona yansıyan görüşmede Putin, biyoteknolojideki gelişmeler sayesinde insan organlarının tekrar tekrar değiştirilebileceğini dile getirmişti. Rus lider, bu teknolojilerin gelişmesiyle insanların 150 yaşına kadar yaşayabileceğini, hatta ölümsüzlüğün mümkün hale gelebileceğini savunmuştu.

PROJENİN BAŞINDA PUTİN'İN KIZI VAR Kremlin'in desteklediği yaşlanma karşıtı araştırmalarda Putin'in büyük kızı, endokrinolog Dr. Maria Vorontsova ile Rus fizikçi Mihail Kovalçuk öne çıkıyor. Moskova'da düzenlenen bir forumda konuşan Vorontsova, insan ömrünü uzatmaya yönelik çalışmaların iki aşamada yürütüldüğünü açıkladı. İlk hedefin insan ömrünü 90 yıla çıkarmak olduğunu belirten Vorontsova, ikinci aşamada ise yaşlanmanın biyolojik sınırlarının aşılmasının amaçlandığını ifade etti.

YAŞLANMAYI DURDURACAK AŞI ÜZERİNDE ÇALIŞILIYOR Rus bilim insanlarının yürüttüğü projeler arasında, yaşlanmayla ilişkili genlerin faaliyetlerini engellemeyi amaçlayan deneysel bir aşı çalışması da bulunuyor. Araştırmalar yalnızca aşı geliştirilmesiyle sınırlı kalmıyor. Bilim insanları, üç boyutlu biyobaskı teknolojisiyle canlı doku üretimi ve minyatür domuzların vücutlarında insan organlarının yetiştirilmesi gibi yöntemler üzerinde de çalışıyor. Bu deneylerle yaşlanmanın etkilerinin azaltılması ve hasar gören organların yenilenmesine yönelik yeni teknolojiler geliştirilmesi hedefleniyor. Ancak söz konusu çalışmaların insan ömrünü 150 yıla çıkarabileceğini gösteren bilimsel bir sonuç henüz ortaya konulmuş değil.

7 BİNDEN FAZLA MAYMUN ÜZERİNDE ARAŞTIRMA Putin'in yakın müttefiklerinden Mihail Kovalçuk'un yönetimindeki Kurçatov Enstitüsü de yaşlanmanın biyolojik mekanizmalarını araştıran merkezler arasında yer alıyor. Enstitü bünyesinde 7 binden fazla maymunu kapsayan araştırmalarda kan örnekleri toplanıyor ve genetik biyobanka çalışmaları yürütülüyor. Bilim insanları, elde edilen veriler üzerinden yaşlanmaya neden olan biyolojik süreçleri anlamaya çalışıyor.

2030 HEDEFİ: ORTALAMA ÖMRÜ 81 YILA ÇIKARMAK Rus yönetiminin uzun yaşam projeleri kapsamında açıkladığı hedefler arasında, 2030 yılına kadar 175 bin kişinin hayatını kurtarmak ve ülkedeki ortalama yaşam süresini 81 yıla yükseltmek de bulunuyor. Ancak Ukrayna'daki savaşta yaşanan ağır can kayıpları sürerken milyarlarca dolarlık kamu kaynağının bu araştırmalara ayrılması eleştirilere neden oluyor. Kremlin'in yaşlanmayı durdurmaya yönelik girişimleri, Sovyet lideri Josef Stalin döneminden bu yana Rus yönetiminde var olduğu belirtilen uzun yaşam arayışının devamı olarak değerlendiriliyor.

120 YIL YAŞAM VAAT EDEN BİLİM İNSANI 77 YAŞINDA ÖLDÜ Rusya'da uzun yaşam araştırmalarıyla tanınan ve kamuoyunda "Putin'in gerontoloğu" olarak anılan Vladimir Havinson'un hayatı da bu tartışmalarda yeniden gündeme geldi. İnsanların 120 yıl yaşayabileceğini savunan Havinson, 77 yaşında hayatını kaybetmişti. Bağımsız bilim insanları ise yaşlanmayı durdurma ve insan ömrünü 150 yıla çıkarma hedeflerine ilişkin uluslararası hakemli bilimsel dergilerde yayımlanmış somut kanıtların bulunmadığına dikkat çekiyor.

Bazı araştırmacıların, daha fazla finansman elde edebilmek amacıyla Putin'in uzun yaşam konusundaki beklentilerine uygun vaatler ortaya attığı yönündeki eleştiriler de tartışmaların odağında yer alıyor.