AKİT MENÜ

Gündem

Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Ölüm aylığı hissesi ne zaman artar?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, Akit Gazetesinde okuyuculardan gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Özdamar, ölüm aylığı hisselerinde artışında ne zaman yapılabileceğini dair soru başta olmak üzere merak edilenleri cevapladı.

2

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, Akit okuyucularının sosyal güvenlik meselesi ile alakalı merak edilen sorularını cevaplıyor. Siz de aşağıdaki yorumlar kısmına sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın.

3

ÖLÜM AYLIĞI HİSSESİ NE ZAMAN ARTAR? Soru: Ben ve iki kızım, SSK işçi emeklisi ölen eşimim üzerinden ölüm aylığı alıyoruz. Büyük kızım öğretmenliğe atanınca ölüm aylığı kesildi ancak bizim aylığımızda bir artma olmadı. Kızımın hissesine düşen aylığın bize aktarılması gerekmez mi? Leyla K. Cevap: Ölen sigortalının aylığı, tamamını aşmamak üzere eş ve çocuklarına pay edilir. Aylık alan çocuk var ise ölen eşin aylık hissesi yüzde 50’dir. Aylık alan eş varsa çocukların hissesi yüzde 25 oranındadır. Eğer ölenin eşine ve iki çocuğuna aylık bağlanıyorsa eşin hissesi yüzde 50 ve çocuklarının her birinin hissesi yüzde 25’tir. Aylık alan çocuğun birisi aylıktan çıkarsa yine eşin hissesi yüzde 50 ve diğer çocuğun hissesi yüzde 25 olacaktır. Buna göre de aylık alan eş ve iki çocuk varsa ve çocuklardan birisi aylıktan çıkarsa ölüm aylığı hisselerinde bir artış olmamaktadır. Ancak bu durum aylığın değişmeyeceği anlamına gelmemektedir. Eğer alt sınırdan aylık ödenmesi söz konusu ise hisse artmasa bile aylıkta bir artış olacaktır. Ölenin aylığı alt sınıra girmiyor ise ölüm aylığında bir artış olmayacaktır. Aylık miktarı hakkında bilgi vermediğiniz için aylığın alt sınır olup olmadığını bilemiyoruz. Bu nedenle aylığının artar veya artmaz diyemiyoruz. Bunu öğrenmenin yolu SGK’ya başvurarak ölüm aylığının tadil edilmesi ile mümkün olabilecektir. Eğer diğer kızınız da aylıktan çıkarsa; kocanızın ölüm tarihi 1.10.2008 öncesi ise sizin aylık hisseniz yüzde 75’e yükselir. Kocanızın ölüm tarihi 1.10.2008 sonrası ise sigortalı çalışmanızın olmaması ve kendi emekli maaşınızın da bulunmaması halinde aylık hisseniz yine yüzde 75’e yükseltilecektir. Tavsiyemiz; kural olarak aylıktan çıkan olursa mutlaka SGK’ya hisse tadili için başvuru yapılmasıdır.

4

MALULLÜK AYLIĞI İÇİN 1800 GÜN PRİM ŞART Soru: Benim annemin 1991 yılında başlayan 1215 gün sigorta prim ödemesi var. Evlenince çalışmayı bırakmış. Annem şu an yüzde 82 oranında engelli. Anneme malullük aylığı bağlanır mı? Mustafa Y. Cevap: Sigortalı olduğu tarihte sağlıklı olmakla birlikte daha sonra malullük derecesinde engelli hale yani SGK Sağlık Kurulu tarafından en az yüzde 60 ve üzerinde engeli olduğuna karar verilen sigortalılara malullük aylığı bağlanıyor. Ancak malullük aylığından yararlanabilmek için malul sigortalının 10 yıl sigortalılık süresini tamamlanması ve en az 1800 gün prim ödemesinin olması gerekiyor. Anneniz prim gününü doğum borçlanması yaparak 1800 güne tamamlayabilir. Akabinde SGK’ya malullük tespiti için başvuru yapabilir. Başvuru sonrası SGK sizi tam teşekküllü bir kamu hastanesine sevk eder. İlgili hastane tarafından düzenlenen sağlık raporu yani heyet raporu, SGK Sağlık Kurulu tarafından incelenir. SGK Sağlık Kurulu eğer anneniz hakkında malul kararı verirse annenize malullük aylığı bağlanır.

5

MİRASI REDDETMEK ÖLÜM AYLIĞI ALMAYA ENGEL DEĞİL Soru: Vefat eden kocamın bankalara takibe düşen borçları bulunuyor. Kocam bankalara borcunu fazlasıyla ödemişti ancak çok yüksek faiz çıkardıklarından borçlar kapanamadı. Benim de takipteki borçları ödeyebilmem mümkün değil. Eğer mirası reddetsem bankalar bana takip yapamayacakmış. Eğer ölen kocam için reddi miras yapsam kocamdan dul maaşı alma hakkımı kaybeder miyim? Zeliha A. Cevap: Sosyal sigorta hakkı; vazgeçilemeyen ve bir başkasına da devredilemeyen haklardandır. Yani kişi istemese bile isteğine uyularak sosyal sigorta hakkından mahrum bırakılamaz. Bu nedenle ölenin mirasının reddedilmesi ölüm aylığı yani dul-yetim aylığı almaya engel bir olgu değildir. Reddi miras yapabilirsiniz. SGK’ya yazılı olarak maaş için müracaatta bulunmanız halinde size ölen eşinizden ölüm aylığı yani dul eş aylığı bağlanacaktır. Burada bir hatırlatma yapayım. Eğer ölen eşinizin Bağ-Kur sigortalılığına dayalı prim borcu bulunuyorsa ölüm aylığı bağlanması için prim borcunu ödemeniz gerekecektir.

6

İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİ VERİLMİŞSE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE İŞLEMEZ Soru: Benim sigorta girişim 01.09.1999 tarihidir. İşyerinde yaklaşık olarak 10 ay kadar çalışmıştım. Gün dökümümde primlerim 2000/1.aydan başlıyor. 2000/1.dönemde 118 gün, 2000/2.dönemde 20 gün primim görünüyor. Bu durumda da EYT’den yararlanamayacakmışım. Bu hatayı düzeltmek için ne yapmam gerekir? Osman N. Cevap: Geçmiş yıllarda çalıştırdığı işçilerini sigortalı göstermeyen işyerleri oldukça fazlaydı. Günümüzde sigortasız çalıştırma olayı oldukça düştü. Yanı sıra işçisini çalıştırıp primini yatırmasına karşın SGK’ya 4 aylık dönem bordrosunu vermeyen ya da 4 aylık dönem bordrosunu vermesine karşın hata’en işçisinin SSK sicil numarasını boş bırakan yahut hatalı yazan işverenlere de rastladığımızı belirtelim. Öncelikle SGK’ya başvuru yapın. İşveren sizin adınızın ve prim günününüz yazılı olduğu 4 aylık dönem bordrosunu vermiş mi onu öğrenin. Eğer 4 aylık bordro verilmiş ve hizmetiniz SSK sicil numarası hatasından görünmüyor ise SGK düzelmeyi yapacak ve bu durumda EYT kapsamına girmeniz mümkün olacak. Sosyal Sigorta Kanunu hükümlerine göre sigortası yapılmayan işçi, işten çıktığı yılın sonundan başlamak üzere beş yıl içinde İş Mahkemesine sigorta tespit davası açabilir. Beş yıl geçtikten sonra dava açma hakkı düşüyor. Ancak işe giriş bildirgesi verilip 4 aylık dönem bordro verilmediği için veya 4 aylık dönem bordrosuna prim günleri yazılmadığı için hizmetleri görünmeyen yen işçiler için hak düşürücü süre işlemiyor. İşvereniniz SGK’ya sizin adınızın olduğu 4 aylık dönem bordrosunu vermemiş yahut bordroyu vermekle birlikte bordroya sizin adınızı ve prim gününüzü yazmamış ise işe giriş bildirgesi verilen tarihe sigortalı hizmeti kazanabilmeniz ve böylece EYT kapsamına girebilmeniz için önce SGK’ya yazılı başvuru yapmanız ardından da İş Mahkemesine tespit davası veya bir günlük başlangıç davası açmanız gerekecek.