AKİT MENÜ

Aktüel

Osman Çakmak: Maarif Modeli üniversite kapısında yarım kalmamalı

Maarif Platformu tarafından hazırlanan “Yükseköğretimde Anlam ve Kavram Merkezli Dönüşüm İhtiyacı” (Rapor No: 09) başlıklı çalışma, Ekim 2026 tarihini taşıyor ve 13 Kasım 2026’da internet sitesinde yayımlandı. 22 sayfalık raporun editörlüğünü Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk üstlendi. Çalışmaya Prof. Dr. Dursun Ali Tökel, Doç. Dr. Gürkan Ergen, Prof. Dr. Ömer Gündoğdu, Prof. Dr. Said Ceyhan ve Prof. Dr. Zekeriya Yerlikaya katkı sundu. Raporu değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin yalnızca bir müfredat değişikliği olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şunları söyledi: “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, ders kitaplarını değiştirmek veya müfredata yeni başlıklar eklemekten ibaret değildir. Bu modelin temelinde çok daha köklü bir mesele, insana nasıl baktığımız, bilgiyi ne için öğrettiğimiz ve nasıl bir nesil yetiştirmek istediğimiz sorusu vardır. Bilgiyi beceriyle, ilmi hikmetle, öğrenmeyi ahlak ve sorumlulukla buluşturmayı hedefleyen bir maarif anlayışından söz ediyoruz.

3

Millî Eğitim Bakanlığı bu yolda önemli adımlar attı. Ancak eğitim bir bütündür. İlkokulda başlayan, ortaokulda ve lisede devam eden bu anlayış, üniversite kapısında sona eremez. 2028’de Maarif Modeli ile yetişen ilk öğrenciler üniversiteye gelecek. Peki, bu gençleri nasıl bir üniversite karşılayacak? Okulda düşünmesi, sorgulaması, değer üretmesi ve öğrendiğini hayata taşıması istenen genç, üniversitede yalnızca ezber, sınav ve diploma merkezli bir anlayışla karşılaşırsa ne olacak?

4

Bir tarafta yeni bir maarif anlayışı inşa ederken diğer tarafta eski alışkanlıklarla yolumuza devam edemeyiz. Bir elin yaptığını öteki el bozmamalı. Üstelik mesele yalnızca öğrenciler de değil. Bugün üniversitelerde yetiştirdiğimiz öğretmenler, yarın Maarif Modeli’ni sınıflarda uygulayacaklar. Öğretmeni yetiştiren sistem ile öğretmenin uygulayacağı eğitim anlayışı birbirinden kopuk olursa, bir tarafta dokuduğumuz kumaşı diğer tarafta sökmeye başlarız. Maarif bir yolculuktur. Okulda başlayıp üniversitede yarım kalan bir yolculukla geleceğin insanını yetiştiremeyiz.” ???? ÇAKMAK: “ÖNCE PUSULAYI DOĞRU YERE ÇEVİRMELİYİZ” Raporun ortaya koyduğu temel yaklaşımı değerlendiren Maarif Platformu Başkanı Prof. Dr. Osman Çakmak, sorunun yalnızca eğitim süresi veya sınav sisteminden ibaret olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu: “Raporumuzun dikkat çektiği kök mesele, eğitim sisteminin dayandığı insan, bilgi ve hayat anlayışıdır. İnsanı yalnızca iş gücü, eğitimi diploma, başarıyı da makam ve kazanç üzerinden değerlendiren bir anlayışın bizi nereye götürdüğünü sorgulamamız gerekiyor. Pusulanın yönünü sorgulamadan yolları genişletmek, araçları yenilemek bizi doğru menzile ulaştırır mı? Önce nasıl bir insan yetiştirmek istediğimizi konuşmalıyız. Maarif Modeli’nin yetkin ve erdemli insan hedefi, bu bakımdan önemli bir başlangıç noktası sunuyor.” Çakmak, raporun yükseköğretimde önerdiği bütüncül dönüşüm anlayışının eğitim sisteminin diğer kademeleriyle de ilişkilendirilmesi gerektiğini ifade etti: “Herkese aynı ayakkabıyı giydirerek yol yürütülmez. Gençlerimizin kabiliyetleri, ilgileri ve hayata hazırlanma yolları farklıdır. Eğitim sistemimiz bu farklılıkları ne ölçüde gözetiyor? Mesleki eğitim ile üniversite arasında daha esnek ve itibarlı geçiş yolları oluşturabilir miyiz?

5

Bu soruları MEB ve YÖK’ün yanı sıra üniversitelerimizin, ilgili bakanlıkların, bilim insanlarının, meslek kuruluşlarının ve iş dünyasının birlikte değerlendirmesi gerekiyor. Kendi tarihimizdeki Ahilik anlayışı, ustalığı ahlakla, üretimi dürüstlükle, mesleği toplumsal sorumlulukla buluşturan önemli bir tecrübe sunuyor. Bu mirası bugünün bilim, teknoloji ve çalışma hayatının gerçekleriyle birlikte yeniden düşünemez miyiz? Mesele eski binanın duvarlarını yeniden boyamak değil, temelin ne üzerine kurulduğunu sorgulamaktır. Raporumuzun çağrısı da budur: Maarif Modeli’yle başlayan dönüşüm, yükseköğretim dâhil bütün eğitim kademelerinde insan yetiştirme gayesi etrafında ele alınmalıdır.” Maarif Platformu’nun raporu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin başarısında eğitim fakültelerinin belirleyici rolüne dikkat çekiyor. Öğretmen yetiştirme programlarıyla okulun ihtiyaçları arasındaki uyumun güçlendirilmesi, teori ile uygulamanın bütünleştirilmesi ve kendi eğitim meselelerimizden hareketle özgün bilgi ve yöntemler geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor. Rapordaki tespitleri değerlendiren Prof. Dr. Osman Çakmak, şu ifadeleri kullandı: “Maarifin sınıftaki mimarı öğretmendir. Mimarı yetiştiren anlayış değişmeden eğitimde köklü bir dönüşüm bekleyebilir miyiz? Elbette dünya biliminden yararlanacağız. Ancak başkalarının geliştirdiği kuramları yalnızca tercüme edip aktarmakla yetinirsek kendi eğitim meselelerimize özgün çözümler üretmekte zorlanmaz mıyız? Bilgi ithal edilebilir; fakat bir milletin maarif anlayışı, kendi insan ve hayat tasavvurundan da beslenmelidir. Dünyada dikkate değer örnekler var. Almanya’da Pedagoji Yüksekokulları, Japonya’da öğretmen yetiştiren ihtisas üniversiteleri bulunuyor. Finlandiya araştırma ile okul uygulamasını, Singapur ise Eğitim Bakanlığı ile üniversitelerin iş birliğini öne çıkarıyor. Biz neden bu tecrübeleri kendi köklü muallimlik, ilim, irfan ve hikmet geleneğimizle buluşturarak özgün bir model geliştirmeyelim? Bu çerçevede MEB’in öğretmen yetiştirme politikalarında daha etkin olduğu, bilimsel özerkliği korunan Öğretmen Üniversiteleri veya Pedagoji Üniversiteleri gibi ihtisaslaşmış modelleri; gerektiğinde YÖK’ten farklı kurumsal yapılanma seçeneklerini de araştırmalıyız. Millî Eğitim Akademisi ise üniversite eğitiminin tekrarlandığı ikinci bir okul değil; bilimsel araştırmayı, sınıf uygulamalarını ve öğretmenin sürekli gelişimini buluşturan etkin bir merkez hâline gelmelidir. Üniversite ayrı telden, okul ayrı telden, Akademi başka telden çalarsa eğitimde ahenk bekleyemeyiz. MEB, YÖK ve Millî Eğitim Akademisi arasında kalıcı bir eşgüdüm kurulmalı; 2028’e kadar atılacak adımlar ortak bir takvime bağlanmalıdır. Mesele yeni kurumlara tabela asmak değil, öğretmen yetiştirme sistemimize kendi medeniyet birikimimizden beslenen, çağın bilimsel gerçekleriyle bütünleşen yeni bir ruh ve istikamet kazandırmaktır.”