Bu soruları MEB ve YÖK’ün yanı sıra üniversitelerimizin, ilgili bakanlıkların, bilim insanlarının, meslek kuruluşlarının ve iş dünyasının birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
Kendi tarihimizdeki Ahilik anlayışı, ustalığı ahlakla, üretimi dürüstlükle, mesleği toplumsal sorumlulukla buluşturan önemli bir tecrübe sunuyor. Bu mirası bugünün bilim, teknoloji ve çalışma hayatının gerçekleriyle birlikte yeniden düşünemez miyiz?
Mesele eski binanın duvarlarını yeniden boyamak değil, temelin ne üzerine kurulduğunu sorgulamaktır. Raporumuzun çağrısı da budur: Maarif Modeli’yle başlayan dönüşüm, yükseköğretim dâhil bütün eğitim kademelerinde insan yetiştirme gayesi etrafında ele alınmalıdır.”
Maarif Platformu’nun raporu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin başarısında eğitim fakültelerinin belirleyici rolüne dikkat çekiyor. Öğretmen yetiştirme programlarıyla okulun ihtiyaçları arasındaki uyumun güçlendirilmesi, teori ile uygulamanın bütünleştirilmesi ve kendi eğitim meselelerimizden hareketle özgün bilgi ve yöntemler geliştirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Rapordaki tespitleri değerlendiren Prof. Dr. Osman Çakmak, şu ifadeleri kullandı:
“Maarifin sınıftaki mimarı öğretmendir. Mimarı yetiştiren anlayış değişmeden eğitimde köklü bir dönüşüm bekleyebilir miyiz? Elbette dünya biliminden yararlanacağız. Ancak başkalarının geliştirdiği kuramları yalnızca tercüme edip aktarmakla yetinirsek kendi eğitim meselelerimize özgün çözümler üretmekte zorlanmaz mıyız? Bilgi ithal edilebilir; fakat bir milletin maarif anlayışı, kendi insan ve hayat tasavvurundan da beslenmelidir.
Dünyada dikkate değer örnekler var. Almanya’da Pedagoji Yüksekokulları, Japonya’da öğretmen yetiştiren ihtisas üniversiteleri bulunuyor. Finlandiya araştırma ile okul uygulamasını, Singapur ise Eğitim Bakanlığı ile üniversitelerin iş birliğini öne çıkarıyor. Biz neden bu tecrübeleri kendi köklü muallimlik, ilim, irfan ve hikmet geleneğimizle buluşturarak özgün bir model geliştirmeyelim?
Bu çerçevede MEB’in öğretmen yetiştirme politikalarında daha etkin olduğu, bilimsel özerkliği korunan Öğretmen Üniversiteleri veya Pedagoji Üniversiteleri gibi ihtisaslaşmış modelleri; gerektiğinde YÖK’ten farklı kurumsal yapılanma seçeneklerini de araştırmalıyız.
Millî Eğitim Akademisi ise üniversite eğitiminin tekrarlandığı ikinci bir okul değil; bilimsel araştırmayı, sınıf uygulamalarını ve öğretmenin sürekli gelişimini buluşturan etkin bir merkez hâline gelmelidir.
Üniversite ayrı telden, okul ayrı telden, Akademi başka telden çalarsa eğitimde ahenk bekleyemeyiz. MEB, YÖK ve Millî Eğitim Akademisi arasında kalıcı bir eşgüdüm kurulmalı; 2028’e kadar atılacak adımlar ortak bir takvime bağlanmalıdır.
Mesele yeni kurumlara tabela asmak değil, öğretmen yetiştirme sistemimize kendi medeniyet birikimimizden beslenen, çağın bilimsel gerçekleriyle bütünleşen yeni bir ruh ve istikamet kazandırmaktır.”