Bir Rus kuruluşu tarafından hazırlanan, ‘Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in popülaritesinin bozulduğunu ve ülkede reform gerçekleştirme yeteneğini kaybettiğini’ gösteren kamuoyu anketinin yayınlanması sonrasında Rusya’da oluşan Esed tartışması, Rus yetkililerin bu yöndeki tutumlarını ortaya koymasıyla devam ediyor.

Bir Rus kuruluşu tarafından hazırlanan, ‘Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed’in popülaritesinin bozulduğunu ve ülkede reform gerçekleştirme yeteneğini kaybettiğini’ gösteren kamuoyu anketinin yayınlanması sonrasında Rusya’da oluşan Esed tartışması, Rus yetkililerin bu yöndeki tutumlarını ortaya koymasıyla devam ediyor.

Rus taraflar, siyasi davranışlarını değiştirme ve ciddi reformlar politikasını takip etme hususlarında sağlam sinyaller ve mesajlar ortaya koyarken, Esed ise 20 Nisan’da İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile bir araya geldi.

Hükümete yakın Rus medyası, şu anda Dışişleri Bakanlığı'na danışmanlık yapan bir merkez olan Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi’nde danışman eski Büyükelçi Alexander Aksinyuk tarafından yazılmış, Şam’a sert eleştiriler yönelten dikkate değer bir makale yayınladı.

Makale aynı zamanda merkezin internet sitesinde ve Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından kurulan Valday Diyalog Kulübü internet sitesinde de yayınlandı. Kulüp, Rusya’daki stratejik diyalog hususunda en prestijli forum olarak kabul ediliyor.

Diplomat, rejimi sert bir şekilde eleştirirken, “Şam, esnek ve ileri görüşlü bir yaklaşım sunmak istemiyor. Sovyetler Birliği ve ABD arasındaki çatışmada olduğu gibi müttefiklerinin desteğine, mali ve ekonomik yardıma dayalı askeri bir çözüme koşulsuz şekilde güvenmeye devam ediyor” ifadelerini kullandı.

Alexander Aksinyuk, makalesinde, “Savaş yıllarında, terörizmle mücadele hedefi ve hükümetin muhaliflere karşı uyguladığı şiddet arasında ayrım yapmak çoğu zaman zor oldu” ifadelerine yer verdi. Diplomat, bu durumun, Suriye’nin güneybatı bölgelerinde yinelenen gerilimin nedenlerinden biri olduğunu da söyledi. Bu bölgeler, silahlı muhalefetin bir bölümüyle ‘bu alanlarda yarı özerk bir yerel otoritenin paylaşılması’ hususunda imzalanan anlaşmalarla özgürleştirilmişti. Diplomat, bu gerilimlerin ardından daha sonra Suriye istihbarat servislerinin gerçekleştirdiği saldırılar nedeniyle gizemli ölümlerin, tehdit ve kaçırma eylemlerinin sayısında artış yaşandığını ifade etti.

Rejimin ‘zafer konuşmasına’ olan itimadına ve savaş eylemlerini tamamlama tehditlerine de değinilen makalede, “Gerçekliğe aykırı bir dil konuşuyor” ifadelerine yer verildi.

Makalede, “Rusya hava kuvvetlerinin desteğiyle İdlib’e düzenlenen askeri operasyonun taktiksel başarısına rağmen durum, mümkün olan koşulların sınırlarını gösterdi. Savaş yıllarında Suriye ordusu, ekipman ve malzeme bakımından ağır kayıplar yaşadı. Savaşabilecek elit kuvvetlerin gücü zayıfladı. Türkiye ve ABD kuvvetlerinin Suriye’den ayrılmaması karşısında, güç kullanımıyla ilgili üst düzey mercilerden yayınlanan veriler, gerçeklikten farklı görünüyor. Rejimin Suriye topraklarının tamamının kontrolünü yeniden sağlama hakkındaki ifadeleri, ekonomik kapasitesiyle, müttefiklerinin yönelimleriyle ve zemindeki koşullarla orantılı değil” denildi.

Savaşın bilançosuna da değinen Alexander Aksinyuk, “Suriye’de Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH), yıllık 55 milyar dolardan 22 milyar dolara geriledi. Suriye’nin, işleri düzeltmek için en az 250 milyar dolara ihtiyacı var. Evlerin yüzde 50’si yıkıldı, sağlık tesislerinin yarısı, okulların ve üniversitelerin yüzde 40’ı yerle bir oldu. Ölüm oranı 3 kat arttı. Yoksulluk sınırının altında yaşayanların oranı nüfusun yüzde 80’ine ulaştı. Suriyeliler arasındaki ortalama yaş 20 yıl geriledi” ifadelerini kullandı.

Suriye’nin karşı karşıya kaldığı ekonomik zorlukların son günlerde daha ciddi düzeye ulaştığını söyleyen diplomat, makalesinde ekonomik koşullar ve yolsuzluk meselesini de ayrıntılı şekilde ele aldı.

Alexander Aksinyuk, “Şam’daki merkezi hükümet, vilayetlerde ekonomik hayatın kontrolünü sağlamada başarılı olamadı” dedi. Diplomat, “Durum, ekonomi yeniden canlandırılamadan, kapsamlı bir yaklaşıma ve uluslararası onaya dayalı bir siyasi sistem geliştirmeden devam edemez. Bu, son derece önemli bir hedeftir. Çünkü 2021 yılında yapılacak başkanlık seçimleri kapıda” ifadelerini kullandı.

Rus çevrelerindeki tepkiler, ‘rejimin gevşekliği, yetersizliği ve yolsuzluğu’ karşısında güçlü kampanyalar çerçevesinde değişiklik gösterdi. Bu çerçevede Moskova’nın ‘Şam’ın olası eylem mekanizmaları hakkındaki tavsiyelerini dinlememesinden’ dolayı bıkkın olduğu ve özellikle de rejimin eylemlerinin, Moskova’nın siyasi hareketlerini tehdit ettiği yönünde eleştiriler yapıldı.

Bir başka kesim ise Rusya’nın rejimi kurtarmak için gösterdiği tüm çabalara rağmen karşısında, Suriye çevrelerinden engeller bulması dolayısıyla uyarılar yapan Rusya iş sektörüne ilişkin eleştirilerde bulundu. Rus kaynaklar ise Rusya’nın Esed’e yönelik politikasında olası bir değişikliğe dair acele kararlar vermemesi gerektiğini vurguladı. Bu çerçevede Kremlin’e yakın ve güçlü bir varlığı olan bu kesim, yalnızca Rus yatırımlarını değil, Moskova’nın atabileceği her türlü siyasi adımı tehdit eden artan yolsuzlukla mücadele etmek için ciddi baskılar da uyguluyor.

Öte yandan Beşşar Esed’in, 20 Nisan’da İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile bir araya gelerek, koronavirüs (Kovid-19) ile mücadele çabalarını ele aldığı belirtildi. Esed, toplantı sırasında Washington’a tepki göstererek, ABD’nin salgın koşulları ortasında yaptırımları kaldırmayı kabul etmemesinin ‘insanlık dışı’ olduğunu vurguladı.

Esed, koronavirüs krizinin Batı rejimlerinin başarısızlığını açığa çıkardığına da dikkati çekti. Diğer taraftan Rusya Savunma Bakanlığı, Rus hava üssü Hmeymim yakınlarında ABD kuvvetlerine bağlı bir keşif uçağının tespit edildiğini açıkladı.